cultuur

Docu over Amy Winehouse is even schrijnend als geslaagd

Door Rob van Scheers - 11 augustus 2015

In een oogwenk zien we Amy Winehouse (1983-2011) opgroeien, doorbreken en ten onder gaan.

Wil je onze tijd in één woord vangen, dan is het ongetwijfeld: roem. Dat uit zich in talloze talentenjachten, een eigen pagina op Facebook, gratuit getwitter. En laten we de ‘selfie’ niet vergeten, nog zo’n teken van onze tijd. Je mag het de laatste stap in de democratisering van de kunsten noemen: iedereen beroemd!

Waarom was het ook alweer, dat we allemaal zo door roem geobsedeerd zijn? Naar de populaire opvatting staat roem gelijk aan rijkdom, macht en geluk.

De feiten willen anders. John Lennon: doodgeschoten door een gek geworden fan. Elvis: stierf eenzaam op zijn toilet. Michael Jackson: verloor onderweg zijn complete persoonlijkheid.

Of, om dichter bij huis te blijven – André Hazes: drank. Herman Brood: sprong van het Hilton. Hoe verlokkelijk is het dan nog om BN’er te zijn?

Het spiegelbeeld van roem wint inmiddels ook terrein. Dan hebben we het over documentaires die de mens achter het sterrendom vandaan willen trekken. Dit jaar verscheen Cobain: Montage of Heck, over Kurt Cobain, de voorman van Nirvana. In What Happenend, Miss Simone? wordt het verrotte leven van jazzangeres Nina Simone geschilderd. En nu volgt Amy, en Amy is natuurlijk de met recht betreurde Amy Winehouse.

Een kenmerk van al die biografische portretten is een schat aan archiefbeeld. Ook regisseur Asif Kapadia construeert zijn Amy-film uit bestaand, vaak obscuur materiaal. Blijkbaar was er sinds haar vroegste jeugd altijd wel een videocamera in de buurt, bediend door haar ouders of schoolvriendinnetjes.

Zo zien we Amy opgroeien, doorbreken en langzaam ten onder gaan. Of nee: dat gebeurt allemaal in een oogwenk, eigenlijk. Van een klein meisje met een grote Fendergitaar dat zelf haar openhartige liedjes schrijft tot de internationale popster die we allemaal kennen, maar achter de schermen werd verscheurd door faalangst, drankzucht en boulimia.

Ook had ze een talent om te vallen voor foute mannen. Haar ex-echtgenoot Blake Fielder-Civil speelt een hoogst bedenkelijke rol. Om maar te zwijgen van haar eerder weggelopen vader Mitch, die het presteert om een cameraploeg mee te nemen als ze op het Caraïbische eiland Santa Lucia probeert om van haar demonen af te komen.

Daar is hij nu heel boos over, dat die beelden in de film zitten. Zouden wij ook zijn, als het schaamteloos exploiteren van je dochter pardoes op straat ligt. Dit is niet zomaar een documentaire, dit is een hoogst actuele, alomvattende en somber stemmende zedenschets. Wie na het zien van Amy nog steeds een zucht naar roem voelt, is bij voorbaat gedoemd.

Elsevier nummer 33, 15 augustus 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.