cultuur

Connie Palmen geeft dichter Ted Hughes een stem

Door Irene Start - 03 september 2015

Connie Palmen laat dichter Ted Hughes in ‘Jij zegt het’ praten over Sylvia Plath en haar dood.

Het was een van de bekendste liefdesgeschiedenissen van de vorige eeuw, vooral wegens het dramatische einde ervan: het
huwelijk van de Britse dichter Ted Hughes (1930-1998) en zijn Amerikaanse vrouw Sylvia Plath (1932-1963), eveneens dichter.

Plath pleegde zelfmoord op haar dertigste door haar hoofd in een oven te steken en zich te vergassen. Bijna lukte het haar ook haar kinderen Frieda en Nicholas mee de dood in te nemen, nog maar een peuter en een baby.

De wereld wees met een beschuldigende vinger naar Hughes. Hij had Plath vlak daarvoor immers verlaten voor een andere vrouw. De naam ‘Hughes’ werd van de grafsteen gesloopt, Plath kreeg een cultstatus en werd vereerd, vooral door boekenmeisjes die dweepten met de Plaths vernietigingsdrift. Hughes weigerde terug te slaan, hij hield zich stil.

Gedichten

Connie Palmen geeft Hughes nu een stem. Ze put daarvoor uit zijn Birthday Letters, gedichten voor en over Plath die hij in 1998 publiceerde, toen hij al wist dat hij ongeneeslijk ziek was. Hetzelfde jaar nog zou hij sterven.

Palmen, die over filosofie, literatuur en gekweldheid in vorige romans nogal parmantig kon doen, heeft in dit verhaal de hartstochtelijke toon gevonden die bij deze gedoemde liefde past. Jij zegt het is meeslepend romantisch, over een liefde die zo groot is dat het pijnlijk wordt, over een vrouw die niet weet hoe te leven – en niet kan verwerken dat haar man succesvoller is.

Hughes’ liefde voor Plath is gulzig en bevrijdt hem van zijn remmingen. Hij denkt haar te kunnen genezen van haar hysterie, worstelt intussen met zijn roem. ‘Intussen woekerde mijn bekendheid als een klimplant, omsnoerde me slangachtig met gretige tentakels,’ zo laat Palmen klinken.

Zelfmoord

De zelfmoord van Plath zie je aankomen. Ook Hughes wist het: door onverwachte efficiëntie van de post kreeg hij de afscheidsbrief al op de dag dat deze was geschreven. Hij grijpt niet in.

Na Plaths zelfmoord is het leed nog niet geleden: Hughes’ minnares Assia Wevill kon op tegen een levende Plath, maar niet tegen een dode. Op 23 maart 1969 kopieert Wevill de zelfmoord van Plath door óók haar hoofd in de oven te steken. Ze overtreft haar zelfs door de 4-jarige dochter Shura die ze met Hughes heeft ook te vergassen.

Volgens Palmen put Hughes troost uit de woorden waarin Arthur Miller de zelfmoord van Marilyn Monroe verwerkt: ‘Een zelfmoord doodt twee mensen, daar is hij voor bedoeld.’ Extra wrang is het voor wie weet hoe het verder ging: in 2009 verhing de 47-jarige Nicholas zich, net als zijn moeder ten prooi gevallen aan depressies.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.