cultuur

Van Waveren van RO Theater is afstandelijk mooi

Door Thomas van den Bergh - 05 oktober 2015

Alize Zandwijk neemt afscheid van RO Theater met stuk over familiebedrijf.

Midden jaren negentig vindt filmmaker Wim van der Aar een grote verzameling geluidstapes op het Amsterdamse Waterloo­plein. Op de banden blijken urenlange telefoongesprekken te staan van ene Guido van Waveren met zijn moeder, zijn vriendin Nel, zijn advocaat en zijn therapeut.

Van der Aar reconstrueert daaruit het tragische levensverhaal van de talentvolle Guido, telg uit de welgestelde bloembollendynastie Van Waveren. Het resultaat is de mooie en bizarre documentaire De Van Waveren-tapes.

Voor haar laatste grotezaal­productie bij het RO Theater besloot regisseur Alize Zandwijk deze documentaire als uitgangspunt te nemen. Een begrijpelijke keuze, want er zit een mooie geschiedenis in verborgen: de opkomst en ondergang van een familiebedrijf. Het heeft geresulteerd in een fraai verpakte voorstelling.

Vader Theodoor van Waveren bouwde een groot bloembollenimperium op. Bij zijn dood laat hij een bloeiende firma na aan zijn vier zoons, die er vervolgens ieder op hun manier een potje van maken. De een (Nasrdin Dchar) vertrekt naar de Verenigde Staten, waar hij de zaken verwaarloost en zich verdiept in jungiaanse therapie.

De ander (Herman Gillis) vertrekt naar Duitsland, waar hij iets te opportunistisch met de nazi’s onderhandelt. De vader van Guido (net niet té karikaturaal gespeeld door Jack Wouterse) is een genia­le maar wereldvreemde uitvinder die verzuimt patenten aan te vragen voor zijn vindingen.

Deze hele geschiedenis krijgen we opgedist via het perspectief van Guido, een prachtige rol van Sanne den Hartogh. Hij beent totaal verzenuwd rond in een kaal vertrek, dat door de rare verhoudingen prettig desoriënterend werkt. In Guido’s verbeelding duiken zijn familieleden op, waarna we naadloos in de gespeelde scène glijden.

Het spel is steeds licht gechargeerd en opgeladen, wat goed past bij het misvormde vertelperspectief. Soms wordt er in slowmotion bewogen of met een vervreemdend mombakkes. Ook het suggestieve geluidsdecor van Maartje Teussink draagt bij aan de droomachtige sfeer. Dit alles levert prachtige beelden op, bijvoorbeeld als de tulpen, die in lange rijen tot aan de horizon staan, langzaam ten hemel stijgen.

Of wanneer de godsdienstwaanzinnige moeder van Guido – ingehouden hysterisch gespeeld door Sylvia Poorta – als een crucifix aan de hertengeweien aan de muur hangt. Maar het zorgt ook voor distantie. Deze geschiedenis is net te excentriek van toon om representatief te zijn. Zo blijft Van Waveren mooi, maar afstandelijk mooi.

Elsevier nummer 41, 10 oktober 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.