Afshin Ellian Afshin Ellian

Het cabaret is een linkse scheldkanonnade geworden

Door Afshin Ellian - 11 januari 2013

Wat is cabaret? In alle definities van cabaret komen de volgende kernwoorden naar voren: zang, muziek en eenmanskomedie. Cabaret kan een kunstvorm zijn. Maar in beginsel is het een vorm van entertainment.

Cabaret is een Frans fenomeen dat in het begin van de twintigste eeuw een brug wilde slaan tussen de cultuur van het plebs en de cultuur van het patriciaat. Tussen het ongenoegen van het volk en het ongenoegen van de elite, tussen ernst en komedie, tussen waarheid en onwaarheid.

In cabaret stond voorop dat alle groepen het grappig moesten vinden. In een cabaretvoorstelling staat niet één ideologie centraal.

Dominees

Op het cabaretpodium zouden geen dominees staan die de mensheid zouden moeten leiden. Een cabaretier heeft immers – in tegenstelling tot een dominee – geen noodzakelijke waarheid als vertrekpunt.

Als er een noodzakelijke waarheid als vertrekpunt bestaat, is geen sprake meer van een cabaretvoorstelling.

Een politieke leider of propagandist misstaat op het cabaretpodium. Want een cabaretier streeft niet naar macht om bepaalde doelen voor de mensheid of een volk te verwezenlijken. Een cabaretier is geen filosoof en ook geen echte dichter. Omdat filosofen en dichters vaak op zoek zijn naar een ontluikende waarheid. De cabaretier is op zoek naar een glimlach van het publiek.

Talentloze figuren

Maar het Nederlandse cabaret is allesbehalve cabaret: valse dominees, valse politieke ideologen en tegenwoordig ook talentloze figuren staan op het cabaretpodium. Natuurlijk zijn er nog steeds echte cabaretiers. Maar ik heb de indruk dat ze in de minderheid zijn.

Wat zien we op de publieke omroep of in de meeste zalen? Entertainment met de taal van het plebs.

In de Volkskrant stond: ‘De kleinkunst is dood als Theo Maassen zijn grappen nader moet verklaren.’ Kleinkunst? Wat is dat? Als een voorstelling via de publieke omroep wordt uitgezonden, is die dan nog kleinkunst? Dat wordt toch door miljoenen mensen gezien? En dan nog een het woordje kunst: wat voor kunst heeft Theo Maassen gepresenteerd? Hij componeerde een oceaan van grofheden.

Reeks scheten

Ik moet het in de taal van Maassen zelf verwoorden: Theo componeerde met succes een reeks scheten.

Laten we elkaar niet voor de gek houden, laten we voor onze eigen gemoedsrust een keer de waarheid vertellen over wat we op het podium zien. We weten waarover het gaat: wat de linkse politici niet zelf ‘markant’ willen verwoorden, wordt verwoord door een bataljon hooligans dat zich soms cabaretier noemt.

Een goede cabaretier is tegenwoordig iemand die de vastzittende linkse scheet (vrij geformuleerd naar de taal van Theo) met veel gevoel voor grofheid via de publieke omroep in het gezicht van het volk loslaat. Het Nederlandse cabaret is grosso modo vooral een linkse scheldkanonnade geworden.

Verantwoorden

Moet Theo Maassen zich verantwoorden voor zijn grappen? Nee, natuurlijk niet. Maar het intrigerende is dat hij er zelf voor koos om zich te verantwoorden voor zijn optreden.

Volkskrant-columnist Nausicaa Marbe schreef een kritische tekst over deze zin: ‘Als een hond vals is, dan krijgt die een spuitje. Als een politicus vals is, dan krijgt die persoonsbeveiliging. Ik ben voor de vrijheid van meningsuiting. Maar ik ben tegen persoonsbeveiliging: misschien dat mensen dan net even iets langer nadenken voordat ze iets gaan zeggen.’

Grof

Vervolgens verscheen een verontwaardigde Maassen op televisie om het volk te leren hoe grof een columniste kan zijn. Bij het uiteenzetten van zijn motieven bleek dat hij geen grappen maakte, het waren gemeende opmerkingen.

De wereld is plotseling erg gemeen voor cabaretiers. Eén columnist zegt iets kritisch en vervolgens zegt een verontruste cabaretier: mogen we Flappie niet meer zingen, waarin iemand zijn vader vermoordt om zijn konijn te wreken?

Flappie is een prachtig lied, een kunstwerk. Het is melancholisch en tegelijkertijd grappig, ooit door Youp van ’t Hek prachtig gezongen. Van Flappie kunnen de hedendaagse cabaretiers veel leren.

Politiek pamflet

Als een voorstelling als politiek pamflet via de publieke omroep wordt uitgezonden, kan die nooit gevrijwaard blijven van een kritische recensie. Satire is goed en zelfs belangrijk voor een open samenleving.

De verwarring die satire opwekt, maakt het onmogelijk om een satiricus van een ideologisch uitgangspunt te betichten. En zo hoort het. Maar deze kunst lijkt tegenwoordig voor velen moeilijk haalbaar.

En de vrienden van Theo Maassen moeten niet zielig doen. Hij heeft handenvol werk, en zolang hij niemand erotisch met een Koran in de hand benadert of er iets anders mee doet, is er niets aan de hand. Hé, ik klink als een hedendaagse cabaretier!

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.