cultuur

Plakkaat van Verlating dat Obama bekeek, nu in boekvorm

Door Lucas Gasthuis - 30 maart 2014

‘Een ongelofelijk goed boek.’ Die woorden gebruikte Algemeen Rijksarchivaris en directeur van het Nationaal Archief Martin Berendse zaterdagmiddag nadat hij het eerste exemplaar in ontvangst had genomen van De geboortepapieren van Nederland.

Dat boek bevat het Plakkaat van Verlating uit 1581 in hedendaags Nederlands. Afgelopen maandag toonde premier Rutte de originele versie van het Plakkaat aan de Amerikaanse president Barack Obama.

Diens belangstelling voor het Plakkaat ligt voor de hand aangezien het Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring is gebaseerd op het Plakkaat van Verlating.

Nationaal Archief

Berendse kreeg het eerste exemplaar van De Geboortepapieren van Nederland omdat het Plakkaat permanent wordt tentoongesteld in het Nationaal Archief. Dat herbergt tevens het originele exemplaar van de Unie van Utrecht uit 1579, dat eveneens in een hedendaagse vertaling is opgenomen in het boek.

De bundel bevat tot slot een moderne versie van Apologie van Willem van Oranje uit 1581.

Belang

De drie teksten worden ingeleid en toegelicht door de historici Coos Huijsen en Geerten Waling. Volgens Huijsen heeft Obama meer oog voor het belang van het Plakkaat dan de meeste Nederlanders. Dat heeft volgens hem drie oorzaken, zo betoogde hij tijdens de presentatie.

In de eerste plaats hebben Nederlanders de neiging het verschijnsel democratie te theoretisch te benaderen. In de tweede plaats wordt het begrip nationalisme verkeerd geduid en in de derde plaats wordt het revolutionaire karakter van de opstand tegen de Spanjaarden onvoldoende onderkend. Deze stellingen heeft hij samen met Waling uitgewerkt in de inleidingen bij de drie documenten die in het boek zijn opgenomen.

Tentoonstelling

Behalve het Plakkaat van Verlating is in het Nationaal Archief tot 29 juni ook de tentoonstelling Het geheugenpaleis te bewonderen. Daarin zijn op een toegankelijke manier uiteenlopende stukken uit het Nationaal Archief te bekijken.

Onder meer over een Haags schandaal in de achttiende eeuw, avonturen van een koopmanszoon in West-Indië, inburgeren in de jaren na de Tweede Wereldoorlog en de effecten van een nieuwe scheidingswet in de jaren zestig en zeventig.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.