A Higher Loyalty

Trump woest over sappig boek James Comey: maar wat staat erin?

Door Elif Isitman en Emile Kossen - 17 april 2018

Het Witte Huis is in crisismodus door de publicatie van A Higher Loyalty, de memoires van oud-FBI-baas James Comey. In het boek noemt Comey de Amerikaanse president Donald Trump een leugenaar en vergelijkt hij hem met een maffiabaas. Comey is niet erg kritisch over zichzelf en met zijn boek maakt hij meer vijanden dan vrienden.

Het startsein voor een publieke woordenstrijd tussen Comey en Trump is gegeven.

AmericanDreamersMeld je hier gratis aan voor de Amerika Update, de wekelijkse nieuwsbrief met de laatste ontwikkelingen over de Verenigde Staten. Elke vrijdag in je mailbox.

In een vijf uur durend interview met de Amerikaanse zender ABC News dat zondag werd uitgezonden, noemt Comey Trump ‘moreel ongeschikt’ om het land te leiden. ‘Veel mensen zeggen dat hij mentaal aftakelt of dement wordt, maar dat geloof ik niet. Ik vind hem juist bovenmatig intelligent. Volgens mij is hij niet medisch ongeschikt voor het presidentschap, maar moreel ongeschikt,’ aldus Comey.

Trump haalt al dagenlang uit via Twitter, en noemt Comey een ‘bewezen lekker en leugenaar’ en een ‘onbetrouwbare slijmbal’.

Enkele saillante details die in het boek van de voormalige FBI-chef de revue passeren.

Trump gedroeg zich als ‘maffiabaas’

Comey beschrijft onder meer zijn ervaringen tijdens de verkiezingen van 2016 en zijn interactie met Trump net nadat die de verkiezingen had gewonnen. Zo vertelt Comey hoe Trump tijdens een diner loyaliteit van hem eiste en hem vroeg een onderzoek naar Trumps voormalig veiligheidsadviseur Michael Flynn te staken. Tegen ABC News zei Comey dat er ‘zeker enig bewijs is van belemmering van de rechtsgang’.

Hij beschrijft verder hoe de ontmoetingen met Trump hem doen denken aan zijn eerdere carrière als aanklager van de maffia.

Lyin’ Comey
De Republikeinse partij is een tegenoffensief gestart om het boek van Comey onderuit te halen. Een website genaamd Lyin’ Comey gaat vooral over het onderzoek naar Hillary Clintons e-mails, waar Democraten destijds furieus op reageerden. ‘Comey is niet te vertrouwen,  vraag de Democraten maar,’ zo valt te lezen.

‘De baas heeft volledige controle. De eed van trouw. Het wij-tegen-zij-wereldbeeld. Het liegen over allerlei zaken, van groot tot klein, als gevolg van een loyaliteitscode die de organisatie boven alle moraal en waarheid verheft,’ zei Comey vrijdag in een toelichting op zijn boek tegenThe Washington Post.

Obama dacht dat Trump toch wel zou verliezen

Wat betreft het onderzoek naar de inmenging in de Amerikaanse verkiezingen door Rusland, schrijft Comey dat oud-president Barack Obama er tijdens de verkiezingscampagne expliciet voor koos om daar niet te veel voor te waarschuwen, omdat hij verwachtte dat ‘Trump toch wel zou verliezen’. Ook zou Obama op verzet zijn gestuit van Republikeinen in het Congres toen hij openlijk wilde waarschuwen voor mogelijke Russische inmenging.

Vreemd verzoek over Russische prostituees

Een ander opmerkelijk verhaal van Comey is hoe Trump hem zou hebben gevraagd de aantijgingen te weerleggen over prostitueebezoek van Trump in Moskou in 2013. Trump maakte zich er volgens Comey vooral zorgen over dat zijn vrouw Melania de beweringen zou geloven.

Destijds ging het gerucht dat Trump prostituees had ontvangen op zijn hotelkamer in Moskou, die moesten urineren op het bed waarin Trumps voorganger Obama en zijn echtgenote hadden geslapen. Comey zou Trumps verzoek om de aantijgingen te weerleggen vreemd hebben gevonden.

Emotioneel moment

Comey beschrijft een emotioneel moment dat hij had met Obama, toen hij onder vuur lag van de Democraten die vonden dat hij inadequaat handelde in het onderzoek naar het e-mailschandaal van Hillary Clinton.

Een bittere Clinton gaf Comey deels de schuld van haar verlies. Het FBI-onderzoek zou volgens haar een van de redenen zijn geweest voor het dalende publieke vertrouwen. Obama liet Comey weten dat hij hem niets verweet – tot grote tevredenheid van de toenmalig FBI-directeur.

Is Comey zelf wel zo ethisch?

Ondanks die nieuwswaardige delen is het boek vooral bedoeld als een biografisch werk, waarin Comey probeert uiteen te zetten wat moreel leiderschap is. Het is de vraag of hij zich aan zijn eigen regels houdt – na de verkiezingen werd hij door zowel Democraten als Republikeinen scherp gekritiseerd voor zijn zichtbare rol in het politieke spel.

Comey toont in het boek weinig zelfkritiek als het gaat om zijn prestaties als FBI-directeur. Voor de problemen rond het onderzoek naar Hillary Clinton heeft Comey geen echte verontschuldiging. ‘Ik zou het allemaal weer zo hebben gedaan,’ schrijft hij.

Opvallend genoeg geeft hij op ABC News wel toe dat hij het onderzoek naar Clinton wellicht niet vlak voor de verkiezingen had heropend als zij niet zo’n grote voorsprong had gehad in de peilingen. Dat is een politieke overweging, die ongetwijfeld tegen het zere been is van veel Democraten.

Ook op menselijk vlak vindt hij dat er weinig misgaat. Een scène waarin hij zichzelf prijst omdat hij nooit voordringt in het cafeteria van de FBI werkt op de lachspieren. Hij zegt egotisme te haten. Tegelijkertijd schrijft hij dat hij zich constant zorgen maakt om zijn ego – een nogal egocentrisch statement.

Mediatour

Comey maakt waarschijnlijk meer vijanden dan vrienden met zijn boek. Veel politici konden überhaupt niet goed met hem overweg, en zijn uitspraken leidden tot frustratie onder zowel Trump- als Clinton-aanhangers. Ook binnen de FBI is gerommel na de publicatie van het boek, meldt nieuwssite Daily Beast. ‘Geld verdienen met een totale mislukking,’ zegt een FBI-official over Comeys werk.

Het zal de komende tijd nog wel even over Comey gaan. De publicatie van A Higher Loyalty: Truth, Lies and Leadership gaat gepaard met een ware mediatour.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.