economie

Dure seniorenregeling, hoog salaris: oudere wordt onbetaalbaar

Door Fleuriëtte van de Velde - 27 februari 2015

Werknemers op leeftijd zijn duur door de combinatie van hoge salarissen en dure seniorenregelingen. Nu zij langer blijven werken, wordt de gouden kooi waarin zij zitten voor werkgevers een steeds groter probleem.

Een medewerker van het noodlijdende V&D liet er onlangs in het Radio 1 Journaal geen twijfel over bestaan. De man, 42 jaar in dienst bij de Haagse vestiging van het warenhuis, was bereid ‘nog een jaar op de nullijn te staan’, maar van een salarisverlaging van 5,8 procent, zoals V&D van zijn werknemers verlangt, wilde hij niet weten.

‘Dat loopt op tot 10 procent, want alle toeslagen en mijn seniorendagen gaan er ook af. Een bedrijf moet goed zorgen voor zijn ouderen, die al zo veel jaar voor je hebben gewerkt.’

Concurrentie

De man realiseert zich mogelijk niet dat V&D mede in problemen verkeert doordat het veel oudere werknemers in dienst heeft. Dat maakt het lastig concurreren met nieuwe ketens als Primark, die vooral werken met jonge, goedkope flexkrachten.

De rechter stelde de vakbonden, die een rechtszaak hadden aangespannen tegen de loonsverlaging, vorige week in het gelijk. Oudere werknemers zijn duur: ze ontvangen hogere lonen dankzij de Nederlandse gewoonte om het loon met de leeftijd te laten stijgen én door betere (lees: duurdere) arbeidsvoorwaarden. Ze hoeven bijvoorbeeld ’s avonds niet te werken en krijgen extra vrije dagen.

Daarnaast zijn ze één dag per week vrij dankzij een financieel aantrekkelijke ‘seniorenregeling’. Een rijksambtenaar van 63 die 15,8 procent minder gaat werken, levert bijvoorbeeld maar 1 procent salaris in.

In balans

‘Al die regelingen kunnen iemand wel 10 procent duurder maken,’ zegt Harry van de Kraats (48), directeur van werkgeversvereniging AWVN. Maar vaak zijn ouderen niet productiever dan hun lager betaalde jongere collega’s.

Toen Jeroen Versteeg, directeur van ICT-bedrijf Capgemini, het twee jaar geleden waagde om van vierhonderd oudere werknemers een loonsverlaging van 10 procent te vragen om hun salaris meer in balans te brengen met hun werkzaamheden, werd hij weggehoond. Vakbonden weigeren afstand te doen van de verworven rechten voor ouderen. Weinig andere werkgevers durfden Versteeg toen openlijk bij te vallen.

Nu hameren werkgevers er steeds vaker op dat ouderen te duur zijn en dat er iets moet veranderen. Hans de Boer, voorzitter van werkgeversvereniging VNO-NCW, zei onlangs dat demotie, een teruggang in functie én salaris, bespreekbaar moet worden in bedrijven. In hun pleidooi voor modernisering van de cao’s vorige maand noemden AWVN en VNO-NCW afschaffing van ouderenregelingen expliciet.

Het mes erin

De reden: mensen blijven door het verhogen van de pensioenleeftijd en het afschaffen van de vutregelingen langer doorwerken. ‘Het probleem wordt steeds manifester,’ zegt Kène Henkens (54), bijzonder hoogleraar pensioensociologie en onderzoeker bij het demografisch instituut NIDI.

‘Vroeger werkte iemand tot zijn 58ste, of hooguit 61ste, nu vaak tot zijn 66ste. Het is onvermijdelijk dat het mes in die dure regelingen gaat. Ze zijn voor werkgevers niet langer vol te houden.’

Bij het Rijk is het probleem nog groter doordat de overheid de verplichte pensioenleeftijd heeft afgeschaft. Een ambtenaar kan tot zijn 80ste, of langer, blijven zitten.

Last

Minister voor Wonen en Rijksdienst Stef Blok (VVD) schreef onlangs – in de aanloop naar nieuwe cao-onderhandelingen voor rijksambtenaren – aan de vakbonden dat hij af wil van ouderenregelingen en dat demotie mogelijk moet worden.

‘De voorzieningen voor oudere medewerkers zijn vanwege het lange doorwerken in toenemende mate een last,’ schrijft hij. De AC Rijksvakbonden, een combinatie van vakbonden voor ambtenaren, vindt het voorstel ‘een aanval op de oudere werknemer’.

Volgens Van de Kraats van AWVN zijn de maatregelen voor ouderen niet meer van deze tijd. ‘Het is gek dat we vinden dat mensen tot hun 67ste kunnen doorwerken en tegelijk regelingen hebben die iemand vanaf 50 jaar al ontzien.’ Het geld voor de ouderen willen werkgevers gebruiken om jongeren extra te belonen.

Onnodig duur

Afschaffen van al die regelingen is ook in het belang van ouderen zelf. Veel ouderen hebben het helemaal niet nodig en het maakt ze onnodig duur. Ze kunnen ook onbetaald verlof opnemen. En als ouderen hun baan verliezen, is de kans om ander werk te vinden klein. Want de arbeidsmarkt trekt aan, maar uitkeringsinstantie en werkbemiddelaar UWV ziet het somber in voor 55-plussers. ‘Over hen maak ik me zorgen,’ zegt Rob Witjes (53) van het UWV.

Aan de werknemers ligt het volgens hem niet. ‘Ik zie dat zij steeds vaker bereid zijn voor een lager salaris aan de slag te gaan.’ Maar zolang de cao de speciale regelingen voor ouderen blijft voorschrijven, zullen werkgevers hen niet willen aannemen en hun oudere werknemers wellicht niet in dienst willen houden.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.