economie

‘Het weinig ambitieuze van de jaren zeventig is voorgoed voorbij’

Door Nic Vrieselaar - 09 maart 2015

In het politieke getouwtrek om ‘hun’ studiefinanciering blijven studenten zelf vaak ­buiten beeld. Elsevier vroeg zeven knappe koppen van twee Utrechtse studentenverenigingen of en hoe het studentenleven verandert nu de basisbeurs gaat verdwijnen.

Alle zeven krijgen ermee te maken, omdat zij nog aan een master moeten beginnen.

In het Gele Kasteel, de sociëteit van het Utrechtsch Studenten Corps (U.S.C.) vroeg Elsevier zeven leden van U.S.C. en de vrouwelijke tegenhanger U.V.S.V./N.V.V.S.U. om hun visie te geven op de veranderende rol van studenten, hogescholen en universiteiten in het nieuwe leenstelsel. Rector Edzard Scherpbier (22) en praeses Dieuwke Toxopeus (22) brachten­ ­Elsevier een week later verslag uit over de bevindingen van hun ‘denktank’.

1. Wat wordt er anders aan studeren door het nieuwe leenstelsel?

De studenten zijn niet verrast door het nieuwe leenstelsel en hebben er ook niet veel moeite mee. Scherpbier: ‘Er wordt vaak geroepen dat de maatregelen er enkel zijn om mensen sneller te laten afstuderen, maar wij denken juist dat het erop is gericht mensen ambitieuzer te maken. Als gevolg daarvan studeren ze inderdaad sneller af.’

Eerder, herinnert Scherpbier zich, is ook het bindend studieadvies (BSA) ingevoerd. Studenten die in hun eerste jaar te weinig studiepunten halen, wordt de deur gewezen. Vrijwel alle universiteiten en hogescholen hanteren inmiddels zo’n BSA, met steeds strengere eisen.

Zo moeten studenten aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam hun eerste jaar echt binnen één jaar halen. Het steeds verder dichttimmeren van opleidingen is wel risicovol, menen de studenten. Ze willen niet dat het onderwijs te schools wordt. Scherpbier: ‘Studeren moet iets vrijblijvends houden. Studenten moeten zelf verantwoordelijkheid kunnen leren dragen.’

2. Kunnen studenten genoeg blijven doen naast hun studie?

Is er straks nog tijd voor activiteiten naast de studie, zoals een lidmaatschap van een commissie op de sociëteit of een extra stage? Toxopeus: ‘De studiedruk is de laatste jaren al flink opgeschroefd, en studenten doen nog altijd dingen naast hun opleiding. Dat zal niet veranderen.’

De groep verwacht wel dat aankomende studenten hun studententijd anders gaan invullen. Scherpbier: ‘Nu er naast de druk van een bindend studieadvies ook de financiële druk van het leenstelsel is, zullen studenten kritischer kijken naar wat een lidmaatschap van een sportvereniging of een bestuursjaar bij een studentenvereniging inhoudt, en wat het oplevert.’

Afgebakende projecten in een kortere periode zullen populairder worden, verwachten de studenten. Denk aan het organiseren van een studiereis, iets dat makkelijker is in te passen in een drukke agenda dan een voltijds bestuursfunctie.

Toch vrezen de voorzitters niet dat ze hun besturen straks niet meer kunnen vullen. Scherpbier en Toxopeus wijzen erop dat hun leden hun nevenactiviteiten en stages langer van tevoren en beter plannen. Scherpbier: ‘Studenten onderscheiden zich op allerlei manieren, ook door zich te ontplooien buiten de collegebanken.’

Ze zien dat jongere leden hun studententijd zorgvuldig uitstippelen: in het eerste jaar bedenken ze al dat ze in het derde jaar naar het buitenland willen.

Dat vroege nadenken over later is ook nodig, want commissie- of bestuurslid bij de twee verenigingen wordt een student niet zomaar meer. Toxopeus: ‘Bij de sollicitatie letten wij op studievoortgang. Haal je minder dan tweederde van je studiepunten? Dan val je af voor een functie.’

De studenten stellen vast dat het ‘weinig ambitieuze van de jaren zeventig’ voorgoed voorbij is. En dat vinden zij een goede zaak. Door de internationalisering van het onderwijs én de arbeidsmarkt wedijveren Nederlandse studenten en alumni met die uit andere landen, waar de wil om in jezelf te investeren en daar hard voor te werken al veel langer vanzelfsprekend is.

3. Wat verwachten studenten van hun opleiding?

Als studeren duurder wordt, is het nog belangrijker dat hogescholen en universiteiten de studenten het allerbeste onderwijs geven. Studenten zullen daar ook kritischer op letten.

De zeven studenten zien ook een belangrijkere rol voor goede voorlichting, niet alleen over de studie – wat leer je precies, en wat kun je ermee? – maar ook over de financiële consequenties van studeren. Ook betere begeleiding naar een loopbaan zien zij zitten.

Toxopeus: ‘Studenten moeten bewuster aan een studie beginnen.’ Het kabinet wil de rente die studenten betalen over hun leningen in het onderwijs steken. Het gaat maximaal om 1 miljard euro per jaar.

Wat de studenten betreft, gaat het leeuwendeel daarvan naar de digitalisering van de studie. Toxopeus: ‘Denk aan onlinecolleges, waardoor je zelf bepaalt waar en wanneer je studeert.’

Auteurs: Ruud Deijkers, Zeping Oerlemans en Nic Vrieselaar

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.