economie

Sparen loont niet. Maar wat dan wel?

Door Michiel Dijkstra - 24 maart 2015

Spaarders zijn door de steeds verder dalende rente nu echt de klos: het rendement op hun geld is historisch laag. Welke veilige alternatieven hebben zij? De beurzen stijgen, maar de risico’s zijn fiks. ‘Het gevaar van bubbelvorming is groot.’

Als de kranten schrijven dat beleggen weer in is en de beurskoersen flink stijgen, juist dan is het oppassen geblazen, waarschuwt technisch beursanalist Edward Loef (50).

‘Mensen zijn kuddedieren, ze krijgen graag bevestiging. Als ze horen dat anderen aan het beleggen zijn geslagen, en dat het goed gaat op de beurs, dan geeft dat een gevoel van veiligheid: nu kan ik ook gaan beleggen.’ Maar dat het rendement oplevert, is allerminst zeker: ‘Particulieren vernemen vaak als laatste dat het goed gaat.’

Zeker nu gaat die waarschuwing op. Particulieren weten de beurs weer te vinden nu de koersen stijgen. Effectenmakelaars kregen duizenden nieuwe aanmeldingen per week, zo bleek eind februari. De AEX-index spurtte mede door die nieuwe instroom van geld tot boven de 500 punten vorige week vrijdag.

Particulieren worden naar de beurs gejaagd door het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB). Die verlaagt sinds maart de rente door voor tientallen miljarden ­euro’s aan waardepapieren op de financiële markten te kopen. Spaarrekeningen brengen nauwelijks meer iets op.

Rabobank verlaagde vorige week als eerste grootbank de rente op zijn internetspaarrekening tot onder de 1 procent, naar 0,9 procent. Ook maakte de boerenleenbank bekend dat het zijn ICT-systemen gereedmaakt voor negatieve rentes op spaar- en betaalrekeningen, ook voor particulieren. Spaarders staat nog heel wat te wachten.

Wat moeten zij doen met hun vermogen? Is het verstandig om meer risico te nemen en hogere rendementen na te jagen, of juist niet? Kan worden voorkomen dat inflatie de koopkracht uitholt en de fiscus stukje bij beetje het spaargeld opeet?

Zeker is dat geld dat op een spaarrekening staat, inmiddels langzaam aan waarde verliest. Wie 50.000 euro op de Rabo-spaarrekening zet, krijgt na een jaar 450 euro (0,9 procent van 50.000 euro), maar kan 344 euro meteen weer inleveren bij de fiscus. Dat is 1,2 procent van 28.670 euro, het ­bedrag boven het heffingvrij vermogen van 21.330 euro. De fiscus gaat bij de vermogensrendementsheffing over box 3 nog altijd uit van een rendement van 4 procent per jaar.

Dan is er nog de geldontwaarding. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) verwacht voor de komende vijf jaar een gemiddelde inflatie van 1,2 procent per jaar. Als dat uitkomt, is de Rabo-spaarder na vijf jaar belastingheffing en inflatie 5 procent armer geworden.

Dit staat de meeste Nederlanders te wachten: meer dan de helft van het vermogen staat op de bank, zo bleek uit een inventarisatie door de commissie Inkomstenbelasting en Toeslagen in 2013.

De spaarrentes zullen door het beleid van de ECB de komende tijd verder dalen, verwacht financieel econoom Auke Plantinga (48) van de Rijksuniversiteit Groningen. Het jaarlijks rendement op Nederlandse staatsobligaties met een looptijd van tien jaar is al gedaald naar 0,3 procent. De rente die banken bieden, kan daar niet ver boven blijven, legt hij uit, omdat spaarders en beleggers in staatsobligaties ongeveer hetzelfde (minieme) risico lopen.

Dat de spaarrentes verder zullen dalen, blijkt ook uit de rente op termijn­deposito’s, waarmee spaarders hun geld tegen vaste rente kunnen vastzetten. ING en ABN AMRO bieden voor een deposito van één jaar nog maar 0,15 procent rente. Ze willen uw spaargeld niet, lijkt het wel.

Op zoek naar rendement maakten al heel wat particulieren de stap naar de beurs. Maar de experts die Elsevier sprak, staan sceptisch tegenover aandelen. De koersen staan al heel hoog, de risico’s die ermee gepaard gaan, zijn niet geschikt voor iedereen.
‘De ECB blaast de prijzen op van alle waardepapieren die in de financiële markten worden verhandeld,’ zegt Plantinga. ‘Het gevaar van bubbelvorming is groot.’

Het beste is om geld zo veel mogelijk te investeren in de ‘echte economie’, weg van de financiële markten. ‘Schroef bijvoorbeeld zonnepanelen op het dak.’

Plantinga erkent dat geld buiten de beurs niet zo makkelijk te investeren is: ‘Op zeker moment is je dak wel vol.’

De beurs is vooral geschikt voor wie een lange tijdshorizon heeft en het geld in die tijd ook kan missen, vindt financieel adviseur Rick Wassenaar (47) van MijnGeld­zaken.nl. Niet voor wie snel wat extra rendement wil halen. Hij constateert dat er steeds meer investeringsmogelijkheden worden aangeboden die gouden bergen beloven.

En inderdaad, er wordt volop geworven om te investeren in vakantiehuizen, ­ondernemerskrediet, winkelcentra in Duitsland en de ­Caraïben, en zelfs in een crematorium.

Hiervoor geldt volgens Wassenaar: ‘Als je een hoger rendement krijgt voorgespiegeld, betekent dit altijd dat het product of riskanter, of complexer is dan een simpele spaarrekening. Dat kan de moeite waard zijn voor wie een hoger rendement wil, maar dat geldt niet voor iedereen. Veel mensen willen hun geld gewoon achter de hand hebben.

‘Sommige bedrijven reppen van een “gegarandeerd rendement”. Maar die garantie is natuurlijk niet zo stevig als die van De Nederlandsche Bank. Als het bedrijf failliet gaat, is de garantie waardeloos.’

Ook al daalt de rente op spaarrekeningen steeds verder, rendement zou niet het uitgangspunt moeten zijn, stelt Wassenaar. ‘Of het verstandig is waar mensen hun geld instoppen, hangt helemaal af van wat ze met dat geld willen. Als ze het zeker willen stellen voor later, kunnen ze geld het beste op een spaarrekening zetten.’ Ook al levert dit dus geen rendement meer op. ‘Dat is dan maar zo.’

‘Waarom bouwen mensen vermogen op?’ zegt hoogleraar financiële planning Hen­riëtte Prast (59) van de Universiteit Tilburg. ‘Om later een aangenaam leven te hebben. Los bijvoorbeeld de hypotheek op je huis versneld af: dat geeft meer zekerheid dat je ook in slechte tijden in je huis kunt blijven wonen.’ Het vermogen zit dan wel vast in stenen. Volgens Prast geen nadeel: ‘Als het geld vastzit, kun je het ook niet verbrassen.’

Er zijn volgens Prast meer opties om te investeren dan mensen denken. ‘Financiële producten worden altijd apart beschouwd, maar je kunt ook investeren in menselijk kapitaal. Als je gezond oud wilt worden, neem dan een personal trainer om je te motiveren om te blijven sporten. Of volg een ICT- of loodgieterscursus. Dat scheelt kosten als je computer of gootsteen kapot gaat.’

Net als Wassenaar vindt Prast dat rendement geen doel op zich moet zijn. ‘Tenzij je in de Quote-500 wilt komen.’

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.