economie

Juich niet te vroeg: zo zit het fiscaal plan werkelijk in elkaar

Door Jean Dohmen - 25 juni 2015

Werken moet lonen en sparen niet door de fiscus afgestraft. Tegelijkertijd dreigt de btw te stijgen. Wat wil het kabinet met de belastingen, en wat betekenen de plannen voor u?

Opvallend negatief waren de eerste reacties op de kabinetsplannen om het belastingstelsel te vernieuwen. Werken moet meer lonen, en daarom wil het kabinet de inkomstenbelasting volgend jaar verlagen. Het kabinet heeft daar, dankzij de aantrekkende economie, 5 miljard euro voor.

Maar om de belasting op arbeid verder te kunnen verlagen, wat goed is voor de economie, is veel meer geld nodig. Dat zoekt het kabinet door andere belastingen te verhogen. Forse kritiek is het logische gevolg.

Meest omstreden is het plan om een deel van de goederen en diensten die nu nog onder het lage btw-tarief (6 procent) vallen, over te hevelen naar het hoge tarief (21 procent). Dat levert de schatkist miljarden op.

De branches die met de verhoging te maken krijgen, protesteren luid. Zij vrezen verlies van werkgelegenheid. Het kabinet wil alleen een uitzondering maken voor de dagelijkse boodschappen. Voedsel moet in het lage btw-tarief blijven. De kapper, een boek en een concert worden duurder.

Druppel

Dankzij de 5 miljard euro die het kabinet achter de hand heeft, zullen de meeste werkenden erop vooruitgaan, door de bank genomen 1,5 tot 3 procent, lagere inkomens meer dan hogere. ‘Afhankelijk van het uiteindelijke pakket,’ schrijft het kabinet, ‘gaan werkende huishoudens gemiddeld circa 800 tot 2.000 euro per jaar minder inkomstenbelasting betalen.’

Dat zijn ruime marges, en de ervaring leert dat koopkrachtplaatjes niet alleen winnaars kennen. En na jaren van lastenverzwaringen – 20 miljard euro –  zijn die 5 miljard een druppel op een gloeiende plaat.

De plannen liggen ook nog niet vast. De coalitie heeft in de senaat geen meerderheid, en zoekt steun bij andere partijen. Accepteert de oppositie bijvoorbeeld dat alleen werkenden erop vooruitgaan?

Doel is niet alleen werk meer te laten lonen, maar ook meer mensen aan werk te helpen. Het effect op de arbeidsparticipatie is echter gering. In het gunstigste geval leveren de plannen op termijn 60.000 banen op, wat neerkomt op een toename van het aantal werkenden met 0,8 procent.

Verlaging van de belasting en meer mensen aan het werk helpen, zijn maar enkele van de doelen van het kabinet. Het huidige belastingstelsel, in 2001 door het tweede paarse kabinet (1998-2002) ingevoerd, moet ook eenvoudiger.

Problemen

De fiscus heeft veel moeite om alle complexe regels – waarmee de Kamer en opeenvolgende kabinetten de fiscus opzadelden – foutloos uit te voeren. Het stelsel is bovendien fraudegevoelig, zoals de problemen met de toeslagen lieten zien.

Maar in plaats van in één keer schoon schip te maken, wil het kabinet ‘jaarlijks vereenvoudigingsvoorstellen’ doen. Het schuift de problemen zo voor zich uit. In 2017 zijn er, als het kabinet de rit uitzit, alweer nieuwe verkiezingen. Van een echte herziening, zoals in 2001, is geen sprake.

Hoog op de agenda van het kabinet staat wel een eerlijkere behandeling van spaarders. De vermogensrendementsheffing holt nu, in combinatie met de historisch lage rente, het spaargeld van miljoenen Nederlanders uit. Wat wil het kabinet? Elsevier zet de belangrijkste plannen op een rij.

Elsevier nummer 26, 27 juni 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.