economie

Waarom architect Van Egeraat succesvol is in Rusland

Door Hans Crooijmans - 29 juni 2015

Architect Erick van Egeraat (59) sleept in Rusland de ene na de andere prestigieuze opdracht binnen. Hij merkt dat hij zich moet verdedigen voor zijn aanwezigheid daar.

Het is zaterdagmiddag. Erick van Egeraat nipt op het terras van zijn favoriete Moskouse restaurant aan een glas rosé. Over een paar uur heeft hij een afspraak met een zakenman voor wie hij een kapitale villa heeft ontworpen. ‘Die man vliegt vandaag in en wil zien hoe de bouw verloopt. Of de afspraken zijn nagekomen die de vorige keer zijn gemaakt.’

Een week geleden nam Van Egeraat alvast een kijkje. Het was erg stil op de bouwplaats. Verontrustend? ‘Eigenlijk wel. Want er moest nog veel gebeuren. Maar ik weet hoe het hier gaat: alles op het laatst. Vandaag zijn er meer dan honderd man bezig om het werk af te maken.’

Geen buitenlandse architect verwierf zoveel prestigieuze opdrachten in Rusland als Van Egeraat. Hij ontwierp onder meer de campus voor de managementopleiding van Ruslands grootste bank en de schaakacademie in Chanti-Mansiejsk. Ook ontwerpt hij het interieur van de Mercury Tower in zakencentrum Moscow City, de op een na hoogste toren van Europa, waar kan worden gewerkt en gewoond.

Geld

Van Egeraat werkt in meer dan tien landen, maar meer dan de helft van zijn tijd spendeert hij in Rusland. Niet alleen voor de lol of het aangename leven. Het is pure noodzaak.

‘In Duitsland bijvoorbeeld is de systematiek van bouwen zodanig gestructureerd dat ik maar een keer in de drie maanden hoef langs te komen. Het project loopt toch wel door. Hier moet je erbovenop zitten, want anders gebeurt er niets of gaat alles verkeerd. Bovendien, als ik twee weken mijn gezicht niet laat zien, dan denkt hier zelfs mijn beste klant: o, hij is niet meer geïnteresseerd.’

Het is in Rusland lastiger werken dan vijf, zes jaar geleden. ‘De markt is gekrompen. En je merkt dat de oude garde – de Sovjetgeneratie noem ik die – meer invloed heeft. Je voelt weerstand tegen westerlingen. “Waarvoor hebben we ze nodig? We kunnen het zonder buitenlanders net zo goed.”‘

Werken als architect in Rusland is, voorzichtig uitgedrukt, enerverend. ‘Geef maar geld en het komt goed, is de houding van ontwikkelaars en aannemers. Dat veel van dat geld in eigen zakken verdwijnt, vinden Russen heel normaal. Iedereen doet daar  immers op zijn eigen niveau aan mee.

‘Ik kan nog steeds niet wennen aan dat geschuif. Ik doe er ook niet aan mee, want mijn opdrachtgevers verwachten kwaliteit. Is die er niet, dan is het mijn probleem. Een project moet dus worden uitgevoerd zoals is afgesproken. Ik wil geen concessies doen aan het ontwerp of de kwaliteit van materialen. Die strikte lijn kan ik niet volhouden als ze kunnen zeggen: “Kijk Erick, wij helpen jou. Dus nu graag een beetje souplesse van jouw kant.”‘

Hij is trots dat hij enkele rechtszaken aanspande (en won) tegen opdrachtgevers over de inhoud van contracten en zeggenschap over ontwerpen. ‘Ik wilde op mijn strepen staan. En bewijzen dat je hier wel degelijk je recht kunt halen. Andere architecten profiteren daar nu van. Dat wordt gewaardeerd. Het geeft aanzien.’

Boycots

Zijn Moskouse bureau heeft zo’n tien mensen op de loonlijst staan. Afslanking is niet aan de orde. ‘We hebben meer mensen nodig, want we hebben meer werk met iets minder projecten.’

Welke managementstijl houdt hij er eigenlijk op na? ‘Voor Russische begrippen ben ik te soft. Dat heeft met mijn Nederlandse achtergrond te maken. Ik begon mijn loopbaan in de stadsvernieuwing en sociale woningbouw. Je overlegde met iedereen, van de bakker tot de econoom. Dat paste bij me. Hier moet je je vooral gedragen als de autoritaire baas.’

Economische crisis, boycots, oorlog in Oekraïne, het neerhalen van de MH17, de spierballentaal van president Vladimir Poetin – menige Nederlander in Rusland moet zich voor zijn aanwezigheid verdedigen. ‘Ik af en toe ook. Er zijn mensen in Nederland die het een affront vinden dat ik hier zit. Dat ik succes heb, is al helemaal verdacht.’

Hij vindt dat er veel te simplistisch over Rusland wordt geredeneerd. ‘Sentimenten en beelden doen geen recht aan de werkelijkheid. Rusland is zogenaamd weer het rijk van het kwaad. Poetin wordt totaal verguisd. Maar wat anderen over hen denken, kan Russen weinig schelen.

‘Ach, het doet me denken aan de tijd dat Ronald Reagan Amerikaans president was. Dat vonden we ook niks. Er werd lacherig gedaan over die domme Hollywood-acteur. Later volgde de rehabilitatie.’

Irritant

Van Egeraat is niet uitgekeken op het land. ‘Er heerst hier een zekere anarchie. De desorganisatie lijkt hier wel uitgevonden. Dat is soms irritant, maar tegelijk boeiend. Er kan hier veel. Ik vind ook dat ik hier moet blijven werken. Met veel mensen heb ik goed contact opgebouwd. Als de markt dan eens wat minder is, hoor je die niet meteen te vergeten.’

Al tijden bewoont hij een suite in het Moskouse Ritz-Carlton. Binnenkort verhuist hij met zijn partner Tiffany naar een appartement in de nieuwe Mercury Tower. ‘Daarmee geven we een signaal af: als de designer er gaat wonen, dan moet het wel goed zijn.’

Elsevier nummer 27, 4 juli 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.