economie

Na het vertrek uit Alaska richt Shell het vizier op Rio

Door Michiel Dijkstra - 29 september 2015

Shell stopt met pogingen om naar olie te boren bij Alaska. CEO Ben van Beurden geeft voorrang aan de overname van gasconcern BG Group.

Olie-aandelen zijn dividendaandelen. De CEO van Shell, Ben van Beurden, hoeft eigenlijk maar twee dingen te doen. Eén: zorgen dat er genoeg olie uit de grond komt – met de verkoop komt dan genoeg geld binnen. En twee: zorgen dat er voldoende reserves zijn, zodat zeker is dat het geld ook in de toekomst blijft binnenkomen.

Dat laatste betekent voor een gigant als Shell: grote projecten. Kleine bronnen aanboren, zoals die in de Noordzee, levert nooit genoeg op om een productie van 3,1 miljoen vaten per dag op peil te houden (de dagproductie in 2014; in 2013 was het 3,2 miljoen vaten per dag).

Daarom was het winningsproject bij Alaska, waar Shell afgelopen maandag een punt achter zette, zeer belangrijk. Het beloofde miljarden vaten olie aan de reserves van het concern toe te zullen voegen. Shell is er tien jaar mee bezig geweest en heeft er miljarden euro’s in geïnvesteerd.

Maar de winning in het onherbergzame gebied – zo’n 100 kilometer ten noorden van Alaska – verliep niet vlekkeloos. Shell slaagde er niet in milieu-organisaties te pareren die onherstelbare schade aan de natuur vrezen – en die stonden te juichen toen Shell bekendmaakte dat het zich terugtrekt. Het drijvende boorplatform Kulluk strandde op een onbewoond eiland. Duidelijk werd dat de risico’s er erg groot zijn.

Rivaal

Shell zegt dat het stopt bij Alaska omdat ‘de vondst onvoldoende is om verdere winning te rechtvaardigen’. Wat zeker meespeelt, is dat Shell niet alleen last heeft van het gure klimaat op de Noordpool, maar ook van dat op de financiële markten.

Beleggers hebben hun twijfels over de voorgenomen overname van het Britse bedrijf BG Group, dat grote olie- en gasreserves heeft voor de kusten van Brazilië en Australië. Sinds Shell in april een bod van 64 miljard euro uitbracht, verloor het aandeel Shell een kwart van zijn waarde.

Tijd voor harde keuzes dus. Geen boringen naar olie en gas meer boven de poolcirkel. De aandacht gaat naar de Braziliaanse velden, en naar het geruststellen van aandeelhouders.

De combinatie van Shell en BG Group is op papier een aantrekkelijke. Samen vormen ze het grootste olie- en gasconcern ter wereld – volgens zakenbank Jefferies streeft Shell hiermee zijn grootste rivaal ExxonMobil voorbij.

Bovendien wordt Shell zo dominant in de snel groeiende markt voor Liquid Natural Gas (LNG), aardgas dat wordt bevroren en vervolgens verscheept naar grote markten als China en Japan. Dit moet, samen met aanzienlijke kostenbesparingen, resulteren in meer winst.

Overnamegolf

Maar de olieprijs, die vorig jaar daalde van ongeveer 100 naar 50 dollar per vat, blijft hardnekkig laag. Dit terwijl Shell er met zijn gewaagde overname juist op rekende dat de olieprijs zich snel zou herstellen: anders wordt het moeilijk om de hoge overnamesom terug te verdienen.

Een vat ruwe olie kostte eind september maar 48 dollar, en er zijn maar weinig tekenen dat de prijs snel weer zal stijgen. Zakenbank Goldman Sachs verwacht zelfs dat hij nog verder kan dalen, naar 20 dollar, onder meer doordat Iran binnenkort weer kan exporteren.

Tekenend is dat na Shells bod op BG Group geen nieuwe overnames volgden. Veel analisten hadden een overnamegolf verwacht: na prijsdalingen worden kleinere spelers vaak door giganten verzwolgen om kostenbesparingen te realiseren. Voorlopig blijft het bij Shell. De andere oliegiganten kijken het even aan.

Druk gespeculeerd wordt er wel, bijvoorbeeld over een overname van het Britse BP door ExxonMobil. Zo’n combinatie zou zelfs Shell-BG volledig in de schaduw stellen, maar tegelijk geloofwaardigheid verlenen aan Shells overname van BG Group. Voorlopig is dit alleen een gerucht.

Schijnwerpers

In de tussentijd moest Shell-­topman Van Beurden tot tweemaal toe beleggers overtuigen. Tegen de Britse zakenkrant Financial Times zei hij ‘categorisch’ dat hij ‘geen intentie had om weg te lopen van deze deal’: de aankoop van BG Group versterkt Shells vermogen om zijn dividend te behouden.

Als het allemaal doorgaat, wordt de overname begin 2016 beklonken. Als BG in Shell is opgenomen en de olieprijs, zoals Shell verwacht, opveert, zal het concern ongetwijfeld weer om zich heen gaan kijken naar nieuwe, grote projecten.

Het Noordpoolgebied zal dan zeker opnieuw in de schijnwerpers komen. De poolkap verbergt naar schatting zo’n 10 procent van de wereldwijde olievoorraad en 30 procent van de aardgasvoorraad. Shell kan het zich simpelweg niet permitteren om er geen werk van te maken.

Elsevier nummer 40, 3 oktober 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.