Afshin Ellian Afshin Ellian

SCP-rapport over werkloze allochtonen roept veel vragen op

Door Afshin Ellian - 12 maart 2014

De positie van niet-westerse allochtonen op de arbeidsmarkt is schrikbarend veel slechter dan die van autochtone Nederlanders. Wanneer gaan we echt iets doen aan het leed van door werkloosheid getroffen gezinnen?

Het lijkt op een monster en het verspreidt zich razendsnel. Heel Nederland worstelt met het probleem van de werkloosheid. Elke maand komen er honderden werklozen bij.

Overal zien we mensen die wanhopig zoeken naar een baan. De werkloosheid is ook een groot probleem aan het worden voor de staatsfinanciën. Uitkeringen en toelagen nemen toe. Bovendien is het een slechte zaak voor de economische groei, omdat mensen weinig te besteden hebben.

Broeinest

Maar het grootste drama van de werkloosheid speelt zich af bij individuen en families. In sommige wijken zijn zo veel mensen werkloos dat de buurt een broeinest is geworden van woede en wanhoop.

Het is zelfs de vraag of deze mensen ooit aan een baan kunnen worden geholpen. De economische herstructurering zal de huidige generatie werklozen niet zomaar aan werk helpen.

Een generatie dreigt verloren te gaan. Er wordt te weinig aandacht besteed aan de individuele ellende die zich voordoet bij werklozen. Naast geluk is er ook ongeluk, dat geen stem vindt in het publieke leven. Alsof ze door een onzichtbare kracht uit het publieke leven worden gerukt.

Negatief

De Volkskrant meldde de laatste cijfers van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), voortijdig uitgelekt dankzij de PVV. Uit het rapport blijkt dat de werkloosheid onder de niet-westerse migranten ruim driemaal zo hoog is als onder autochtonen: 16 tegen 5 procent.

Vooral jongeren zijn het slachtoffer, bij hen is het verschil groot: 28 tegen 10 procent. Nederlanders van Marokkaanse afkomst verkeren van de nieuwkomers in de slechtste positie. Niet verrassend: in allerlei statistieken valt deze groep in negatieve zin op.

Vooroordelen

Migranten hebben dus een zwakke positie op de arbeidsmarkt. Dat wil zeggen: er wordt steeds gesproken over niet-westerse migranten. Het SCP wijt dat aan onbewuste vooroordelen bij de werkgevers.

Het SCP meldt dat 19 procent van niet-westerse migrantenjongeren anderhalf jaar na afronding van het mbo werkloos is. Bij autochtone Nederlanders is dat zo’n 5 procent. Bij niet-westerse migranten met een hbo-diploma is het beeld niet veel beter: na anderhalf jaar is 15 procent werkloos, bij autochtonen is dat 6 procent.

Ook de verschillen in inkomenspositie zijn groot: een inkomen per huishouden 18.000 euro per jaar, afgezet tegen 25.000 bij autochtone Nederlanders.

Onderliggende problemen

Niet-westerse migranten zijn vaker dan autochtone Nederlanders afhankelijk van een bijstandsuitkering: 12 procent tegen 2 procent. Dit zijn feiten zoals ze door het SCP zijn uitgezocht.

Maar wat zijn de echte onderliggende problemen? Daar schiet het rapport gigantisch tekort. We weten nog steeds niet hoe deze toestand kan worden verklaard. Waarom zijn werkgevers minder geïnteresseerd in werkzoekende migranten uit niet-westerse culturen?

Adequate verklaringen ontbreken om deze verschrikkelijke cijfers te begrijpen. De overheid noch de samenleving kan effectieve maatregelen nemen tegen de toename van werkloosheid onder de niet-westerse migranten.

Kansen

Zo veel vragen blijven onbeantwoord: welke invloed heeft het gedrag van deze groep op hun kansen op de arbeidsmarkt? Zijn ze cultureel en sociaal voldoende toegerust voor bepaalde posities? Naar welke banen zijn ze eigenlijk op zoek?

Het is onbegrijpelijk dat in Nederland nog steeds ernstige behoefte is aan arbeidskrachten uit Oost-Europese landen. Waarom kunnen onze eigen werklozen niet aan banen worden geholpen?

De arbeidsmigratie uit Oost-Europa kan ook te maken hebben met loonkosten. Zijn die Oost-Europeanen goedkoper? Als dat het geval is, rijst de vraag waarom de Nederlandse werklozen duurder zijn.

Discriminatie

Is het onderwijssysteem in orde? Pas ons onderwijssysteem bij de behoeften van de arbeidsmarkt? Het SCP-rapport roept meer vragen op dan dat het antwoorden verschaft.

De media besteden te weinig aandacht aan de stijgende werkloosheid in Nederland. Daarbij wordt nogal simplistisch geredeneerd: alles is de schuld van de crisis. De toenemende werkloosheid onder niet-westerse allochtonen wordt gemakshalve toegeschreven aan discriminatie.

Niemand ontkent dat soms sprake is van discriminatie. Maar er zijn vele andere factoren die een rol spelen.

Door de toename van de werkloosheid neemt de vitaliteit van onze samenleving af. In plaats van arbeidsmigratie uit Oost-Europese landen moet vooral aandacht komen voor onze eigen werklozen.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.