Syp Wynia

Dijsselbloem en Rutte houden burgers en Brussel voor het lapje

Door Syp Wynia - 17 april 2015

De 4,5 miljard euro en een nieuw belastingstelsel met lagere lasten waarmee het kabinet de kiezers in maart lekker probeerde te maken, die zijn er helemaal niet. En dat weet het kabinet zelf kennelijk ook wel.

Op Prinsjesdag doen we eigenlijk maar alsof. Op de Derde Dinsdag van september rolt de Gouden Koets weliswaar als vanouds van het Noordeinde naar de Ridderzaal, waarna de minister van Financiën de begroting voor het volgende jaar aanbiedt aan de Tweede Kamer.

Maar sinds 2012 weten we dat Prinsjesdag als presentatie van de Rijksbegroting voor het volgende jaar eigenlijk een neppertje is. Brussel wil die begroting namelijk al voor 1 mei op hoofdlijnen in huis hebben.

Niet voor niets werd in 2012 het Lente-akkoord, ook wel Kunduz-akkoord geheten, in grote haast voor eind april bijeen­vergaderd. Vervolgens werd er vijf maanden later op Prinsjesdag weer gewoon geacteerd of de begroting voor 2013 werd geopenbaard, maar feitelijk lagen de begrotingscijfers toen al lang open en bloot in Brussel.

Heilig

Inmiddels lijkt de Brusselse druk een beetje van de ketel, omdat het begrotingstekort aardig wat is gezakt onder de 3 procent van het nationaal inkomen, een percentage dat in Brussel heilig heette te zijn.

Toch krijgt Brussel natuurlijk ook nu weer vóór eind april onze nieuwe begroting. Koningsdag is nu in feite zo’n beetje Prinsjesdag, alleen acteren we nog of het niet zo is.

De begroting die naar Brussel gaat, heet dan ‘Stabiliteits­programma’ en is heel wat dunner en summierder dan de Miljoenennota die in september wordt gepresenteerd, maar bevat wel de hoofdlijnen.

Alleen, hoe opvallend, het kabinet-Rutte vermeldt dit jaar niet de volledige plannen. Premier Mark Rutte (VVD) en minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (PvdA) houden Brussel voor het lapje.

De goede kant op

In de brief voor Brussel schrijven Rutte en Dijsselbloem namelijk dat het begrotingstekort volgend jaar zal zijn gezakt naar 1,2 procent. Dat horen ze in Brussel mooi te vinden, want dat gaat de goede kant op.

Volgens Europese afspraken moet dat tekort naar nul, of zelfs worden omgezet in een overschot, maar door de crisis komen we van ver en dus is 1,2 procent al heel wat. Maar wat Rutte en Dijsselbloem Brussel niet melden, is dat zij helemaal niet van plan zijn het begrotingstekort werkelijk op 1,2 procent te laten uitkomen.

Voor de Provinciale Statenverkiezingen van 18 maart heeft namelijk zowel Rutte als Dijsselbloem herhaaldelijk laten weten dat ze dat tekort weer willen laten oplopen. Ze willen het van 1,2 procent laten oplopen tot 1,9 procent, want dat is wel mooi genoeg volgens de afspraken uit het Regeerakkoord van VVD en PvdA uit 2012.

Zo heeft het kabinet naar eigen idee ‘ruimte’ voor 4,5 miljard euro, waarmee volgens Rutte en Dijsselbloem, zo vertelden ze de kiezers, een begin kan worden gemaakt met verlichting van de lasten op arbeid.

Er liggen trouwens nog wat andere wensen, zoals extra uitgaven voor Defensie.

Bewapening

Maar volgens Brussel mag het kabinet het tekort helemaal niet laten oplopen om leuke dingen mogelijk te maken.

De Raad van State die de brief aan Brussel alvast doorvlooide, stelt dat het kabinet met de 1,2 procent maar nipt voldoet aan de vereiste tekortreductie in de richting van de nul. Anders gezegd: de 4,5 miljard voor lastenverlichting of voor extra bewapening tegen Poetin, die is er helemaal niet.

Maar daar blijft het niet bij. Of het met het aantrekken van de economie en het dalen van het begrotingstekort wel zo lekker zal lopen, is onzeker. Volgens risicoberekeningen is er zelfs 20 procent kans dat het begrotingstekort volgend jaar weer oploopt tot boven die vermaledijde 3 procent.

‘Ruimte’

Dan zijn we dus weer net zo ver als drie jaar geleden, met dat haastige Lente-akkoord en al zijn lastenverzwaringen.

En dan hebben we het nog niet eens over het deels dichtdraaien van de gaskraan in Groningen en de daling van de gasprijzen. Afhankelijk van hoe dat uitpakt, scheelt dat de staatskas volgend jaar zo’n 2 miljard euro, wat op zich al leidt tot een halvering van de ‘ruimte’ die het kabinet zichzelf had toe­gedicht.

Anders gezegd: die 4,5 miljard euro en een nieuw belastingstelsel met lagere lasten waarmee het kabinet de kiezers in maart lekker probeerde te maken, die zijn er helemaal niet.

Dat weet het kabinet zelf kennelijk ook wel, want in de cijfers aan Brussel staan die leuke dingen voor de mensen helemaal niet. Evenmin als de lagere gasopbrengsten, overigens.

Elsevier nummer 17, 25 april 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.