Syp Wynia

Wie ‘meer Europa’ zaait, zal ‘minder Europa’ oogsten

Door Syp Wynia - 20 juli 2015

De Franse president Hollande wil een Europese regering. Het is een onverantwoordelijke vlucht naar voren, gestapeld op eerdere vluchten naar voren.

De Franse president François Hollande wil een eigen regering en een eigen parlement en een eigen begroting voor de landen met de euro. ‘Wat ons bedreigt, is niet een teveel aan Europa, maar juist te weinig.’

Hollande ziet zijn idee ook als een remedie tegen populistische bewegingen, die ‘bang zijn voor de wereld’ en ‘scheidingen, muren en hekken’ willen laten terugkomen.

Het plan is niet nieuw. Al een kwart eeuw proberen Franse presidenten en Franse regeringen iets soortgelijks. En steevast worden zij, zij het met afwijkende accenten, gesteund door Europese bureaucraten en Europarlementariërs. Hun gezamenlijke doel: meer Europa, met de euro als breekijzer.

In toom

Voor achtereenvolgende Franse presidenten was het eerste doel om de eurozone zo in te richten dat er zoveel mogelijk Franse en zo min mogelijk Duitse grip op het economische en monetaire beleid zou ontstaan.

President François Mitterrand en zijn opvolgers wilden een ‘economische regering’, die tevens de onafhankelijkheid van de Europese Centrale Bank zou inperken. Duitsland – gevolgd door Nederland – wilde juist een harde munt, met een centrale bank die de inflatie in toom hield.

Staatsschulden

In Brussel, Frankfurt en Straatsburg wordt de eurocrisis ook aangegrepen om meer Europa te eisen, inclusief Europese belastingen en Europese staatsschulden. De argumentatie is dat bij de oprichting van de euro is nagelaten een politieke unie – alle macht naar Brussel en Straatsburg – op te richten en dat de eurocrisis laat zien dat die er alsnog moet komen.

Het echte punt is dat er onder de bevolking van de landen van de Europese Unie nooit brede steun is geweest voor een verregaande centralisering van de macht.

De ijveraars voor meer Europa omwille van het redden van de euro draaien de zaken voortdurend om. Het was een onverantwoordelijke vlucht naar voren om de euro in te voeren zonder dat er een centrale leiding was. En dat die centrale leiding er niet was, kwam doordat de bevolking het nooit zou hebben gepikt.

Splijtzwam

Nu willen de Europese centralisten meer Europa om de euro te redden. Een nieuwe onverantwoordelijke vlucht naar voren. Het laat zich raden dat dan het omgekeerde gebeurt van wat de verbeten ijveraars beogen.

Het is nu al duidelijk dat de euro niet de eenheid heeft gebracht die de idealisten en lobbyisten willen, maar juist als splijtzwam fungeert: tussen noordelijken en zuidelijken, tussen preciezen en rekkelijken, tussen liefhebbers van inflatie en mijders van inflatie.

Maar toch gaat de mars tot het optuigen van de Europese eenwording door – met de euro als breekijzer. En tot dusver met behoorlijk succes: de eurocrisis heeft de Europese instellingen aan meer macht geholpen en een ongeëvenaarde geldpomp op gang gebracht. Dat smaakt kennelijk naar meer.

Maar de plannen van Hollande en de ijveraars zullen niet tot het Europese utopia leiden dat zij veronderstellen. Zij zullen leiden tot het omgekeerde: de reus op lemen voeten zal omvallen. Het zal ook niet leiden tot de ondergang van zogeheten ‘populistische’ bewegingen die zich keren tegen meer Europa. Die zullen meer steun krijgen dan ooit tevoren.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.