Syp Wynia

Euro-adepten gedragen zich als gokkers en dolende wandelaars

Door Syp Wynia - 03 augustus 2015

In plaats van op de schreden terug te keren, wordt in Brussel gekozen voor een volgende vlucht naar voren, gestapeld op de vorige.

Gokkers hebben, als ze verloren hebben, de neiging door te gokken om het verlies goed te maken. Her en der in regeringskantoren in Europa en in Brusselse vergaderzalen gebeurt iets soortgelijks rond de euro. Er wordt een nieuwe – zogenaamd laatste – gok gewaagd, in een poging de schade van de vorige goed te maken.

Het heeft ook iets van een groepje wandelaars. Ze slaan op goed geluk een mooie, veelbelovende weg in, die gaandeweg doodlopend lijkt te zijn. In plaats van terug te keren naar het punt waar ze de verkeerde afslag namen, proberen de wandelaars koppig de eenmaal ingeslagen weg aan te houden.

Er is nog een mechanisme gaande. Dat heet: Never waste a good crisis, grijp een (economische) crisis aan om plannen door te drijven die je er buiten crisistijd nooit doorheen had gekregen.

De gokker, de verdwaalde wandelaar, de crisis-benutting: het is allemaal van toepassing op wat er sinds het begin van de eurocrisis gaande is. Ook deze zomer wordt verder gegokt, verder gedwaald, en wordt de eurocrisis dankbaar aangegrepen voor ingrepen die anders geen schijn van kans hadden gemaakt.

Nachtbraken

Het is nu vooral de crisisnacht van zondag 12 op maandag 13 juli die de gokkers en de wandelaars aangrijpen om een nieuwe orde in het leven te roepen. In die bewuste nacht zaten de Europese regeringsleiders bijeen om ten langen leste een deal te sluiten over Griekenland.

Griekenland kreeg opnieuw een lening in het vooruitzicht gesteld – deze keer 86 miljard euro, voor drie jaar – maar werd wel onder curatele geplaatst. Duitsland moet het meeste geld opbrengen, maar werd erop gewezen dat het helemaal niet aardig had gedaan tegen Griekenland.

Direct na die nacht doken er weer verhalen op dat het zo toch niet verder kon, ook met al dat nachtbraken en zo, en dat er nu maar eens orde op zaken moest worden gesteld. De Franse president François Hollande zei dat er een regering voor de eurozone moest komen, met een eigen eurobegroting en een eigen europarlement.

Het Franse directielid van de Europese Centrale Bank, Benoît Coeuré, zei dat het maar eens afgelopen moest zijn met al dat geharrewar van premiers en ministers die rekening wensten te houden met de publieke opinie in eigen land. Een meerderheid van stemmen was mooi genoeg: dan konden lastpakken die de eurovooruitgang wilden tegenhouden worden overstemd. Er diende één minister van Financiën te komen voor alle eurolanden.

De Italiaanse minister van Financiën sloot zich aan bij dat koor. En, verrassenderwijs, liet ook de Duitse minister van Financiën, Wolfgang Schäuble, uitlekken dat hij wel wat zag in een Europese minister van Financiën, met een eigen begroting, betaald uit opcenten op wat burgers en bedrijven in eigen land al betalen aan inkomstenbelasting, btw, of vennootschapsbelasting.

Maar Schäuble liet ook doorschemeren dat hij de macht van de Europese Commissie in Brussel wilde inperken, omdat die te veel aan politiek zou doen.

In juni was er al het plan van de vijf zogeheten ‘presidenten’, – de voorzitters van de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank, het Europees Parlement, de Europese Raad en onze eigen Jeroen Dijsselbloem als voorzitter van de Eurogroep. Zij willen binnen tien jaar de eurolanden omvormen tot een financiële unie en een begrotingsunie boven op de bankenunie en de monetaire unie, en dat alles centraal regelen in Europese instituties. De totale euro, als het ware.

Dolenden

Of al die gokkers en dolenden hetzelfde bedoelen, is twijfelachtig, maar wat ze allen willen is de centralisering van macht en geld in Europese instellingen en zo weinig mogelijk zeggenschap voor burgers en voor wat die, al is het met enig gekreun, nog wel zien als hun volksvertegenwoordigers.

Een kwart eeuw geleden is een vlucht naar voren genomen met een gemeenschappelijke munt waarvoor onvoldoende politieke en economische basis was. In plaats van op de schreden terug te keren – een munt met minder deelnemers, bijvoorbeeld – wordt gekozen voor een volgende vlucht naar voren, gestapeld op de vorige.

De gokkers en de wandelaars grijpen de crisis die goeddeels het gevolg is van de euro aan voor een machtsgreep om de euro te redden, niet om de oorzaak van de crisis weg te nemen.

Elsevier nummer 32, 8 augustus 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.