economie

Elsevier Uw geld: pas op voor wisseltruc met uw betaalpas

Door Nic Vrieselaar - 04 augustus 2014

Nu skimmen bijna is uitgeroeid, hebben dieven het gemunt op portemonnees en ze zijn brutaler dan ooit. Waar moet u op letten?

‘Pincode onjuist,’ meldt het scherm van de geldautomaat kortaf. U probeert het nog eens. ‘Pincode onjuist.’ Gek. U drukt op stop en haalt de pas onverrichter zake uit de machine.

Een naar gevoel bekruipt u als u ziet dat niet uw naam op de kaart staat, maar die van een ander. U belt direct de bank, maar die kan het akelige nieuws slechts bevestigen: uw bankrekening is geplunderd. De pinpas is verwisseld, de pincode afgekeken.

Truc

Deze wisseltruc, waarbij dieven mensen afleiden om hun pas te kunnen stelen, is lucratief voor criminelen: anders dan bij een gerolde portemonnee, komen slachtoffers er soms pas dagen later achter dat hun pas is verwisseld.

Dat geeft dieven de tijd om uw betaal- en zelfs spaarrekening leeg te halen. De truc wordt steeds vaker toegepast in binnen- en buitenland nu skimmen – het kopiëren van de magneetstrip van betaalpasen – in Europa bijna niet meer mogelijk is.

Uitgeroeid

Begin dit jaar meldden de Nederlandse banken opgewekt dat skimmen ‘praktisch is uitgeroeid in Nederland’. Hun vreugde is goed te begrijpen: ze leden er in 2012 nog 29 miljoen euro schade door, in 2011 zelfs 39 miljoen.

Tienduizenden pinpassen zijn in die jaren gekopieerd, terwijl de codes met cameraatjes werden afgekeken. Gewapend met namaakpas en pincode plunderden criminelen talloze bankrekeningen.

Banken sloegen terug door pinbetalingen via een chip te laten verlopen, in plaats van via de eenvoudig te kopiëren magneetstrip: het ‘nieuwe pinnen’. De genadeslag kwam in 2012: sinds dat jaar staat de betaalpas buiten Europa standaard uit, tenzij klanten aangeven dat niet te willen.

Juist buiten Europa namen skimmers geld op, omdat de magneetstrip daar nog wel werkt in de betaalautomaat. Door het zogeheten geoblockingdaalde de schade van skimmen in Nederland in 2013 met ruim 75 procent ten opzichte van 2012; dit jaar zijn er amper nog meldingen gedaan.

Zorgen

Of u zich nu geen zorgen meer hoeft te maken over een gekopieerde pas en een geplunderde rekening? Binnen Europa niet meer, zeggen de drie grote banken ABN AMRO, ING en Rabobank. Ook daarbuiten zijn veel landen inmiddels overgestapt op het nieuwe pinnen, maar de Verenigde Staten, Japan, China en Indonesië nog niet.

In Amerika beleven skimmers en fraudeurs zelfs hoogtijdagen: uit cijfers van het jaarlijkse fraudeonderzoek The Nilson Report blijkt dat zich daar inmiddels meer dan de helft van de wereldwijde pasfraude afspeelt. Wie er deze zomer naartoe reist en zijn bank heeft gevraagd de geoblockop te heffen, moet dus goed oppassen voor gemanipuleerde pas-invoermondjes op geldautomaten, en cameraatjes of omstanders die pincodes proberen af te kijken.

Slachtoffer

In Europa hebben dieven het, bijna noodgedwongen, voorzien op originele pinpassen en creditcards. ‘Vooral babbel- en wisseltrucs zijn een groot probleem,’ vertelt Rob van der Veen (57), woordvoerder van de Amsterdamse politie.

Zo werd een 24-jarige vrouw in de hoofdstad eind vorig jaar slachtoffer van een wisseltruc nadat zij zo vriendelijk was een toerist zonder pinpas te helpen bij de parkeerautomaat. Die accepteert geen kleingeld, maar als zij het kaartje pinde, zou hij haar het geld contant geven.

Argeloos steekt ze haar pinpas in de automaat en tikt haar code in, maar wordt dan afgeleid door iemand op straat. Pas dagen later ontdekt ze dat de ‘toerist’ haar pincode heeft afgekeken en de kaart heeft omgewisseld voor een andere van dezelfde bank, terwijl zij werd afgeleid door iemand die een handlanger bleek te zijn.

Met de originele pas en code kregen de criminelen toegang tot haar betaal- én spaarrekening. Schade? Bijna 54.000 euro. De vrouw kreeg het grootste deel, 40.000 euro, niet terug van de bank, omdat zij haar pincode niet goed had afgeschermd.

Tijdig

Banken vergoeden dit soort oplichting niet meer standaard (zie ‘Geld terug bij bank- of pasfraude? Niet altijd’ op deze pagina).

Volgens Van der Veen zijn de trucs lang niet allemaal zo uitgekiend: de pincode afkijken en een portemonnee uit rugzak of handtas rollen is veel simpeler.

Voordat iemand doorheeft dat zijn pas weg is, hebben zakkenrollers al honderden euro’s opgenomen. Met de nieuwe pinpassen, voorzien van een NFC-chip die contactloos pinnen mogelijk maakt, kan zelfs zonder pincode worden betaald, tot maximaal 50 euro. Banken vergoeden de schade alleen als u tijdig meldt dat de pas is gestolen.

‘Veel mensen vinden het maar gênant om tijdens het betalen hun pincode goed af te schermen. Het lijkt dan net alsof je de persoon achter je in de rij aanziet voor een doorgewinterde crimineel,’ vertelt Van der Veen lachend. Maar gêne of geen gêne, hij benadrukt het belang van het afschermen van de pincode: ‘Het is de sleutel naar je kluis die je weggeeft.’

Prooi

Lukt het dieven niet om de portemonnee te rollen? De smartphone is een dankbare troostprijs. Toeristen zijn een makkelijke prooi: wie op vakantie met zijn smartphone een foto schiet van de Eiffeltoren zet onbewust zijn telefoon in de etalage: omstanders weten precies welk model het is, en waar de nietsvermoedende toerist hem bewaart. Dat geldt ook op muziekfestivals, waar bendes met stelende Roemenen langstrekken.

Om diefstal tegen te gaan, werken telefoonmaatschappijen aan een zogeheten kill switch, waarmee ze gestolen telefoons op afstand kunnen blokkeren. Die worden voor dieven dan waardeloos, en – hopen de providers – niet de moeite waard om te stelen. De kill switch is er op zijn vroegst in 2015.

Tot die tijd is het slim om sowieso schermvergrendeling op het toestel te zetten – wat volgens de Amerikaanse consumentenbond eenderde van de smartphonebezitters niet doet – en om er geen pincodes of creditcardgegevens op te bewaren.

Vizier

Criminelen die zich nog wel bezighouden met elektronische criminaliteit hebben creditcards in het vizier. Volgens de Europese Centrale Bank wordt er jaarlijks voor meer dan 800 miljoen euro gefraudeerd met de kaarten in de EU-lidstaten, Noorwegen, Zwitserland en IJsland. In Nederland is het eveneens een fikse schadepost, en bovendien een ‘groeisector’: vorig jaar werd er voor 7 miljoen euro mee gefraudeerd, 21 procent meer dan in 2012, blijkt uit cijfers van de Betaalvereniging Nederland.

In april werden op Schiphol nog vijf mensen aangehouden die met gekopieerde creditcardgegevens van reizigers voor duizenden euro’s aankopen deden.

Bovenal neemt card not present-fraude rap toe: oplichters shoppen online met uw creditcard, zonder de fysieke kaart te hebben. Aan kaartnummer en vervaldatum hebben ze genoeg, soms is ook de beveiligingscode achterop nodig. Die gegevens stelen ze via onbeveiligde internetpunten (zie ‘Risicovol wifi’ op pagina 44), of ze worden van computerhackers gekocht op websites als het vorig jaar gesloten Silk Road, ‘marktplaats voor alles wat illegaal is’.

Oplichters doen eerst een kleine aankoop om te zien of de kaart nog actief is, daarna volgen duurdere spullen. Geschenkkaarten zijn gewilde items; een soort witwassen van gestolen geld. Soms houden ze het bij kleine aankopen, dat valt niet snel op bij de bank of mensen die de kaart veel gebruiken.

Keerzijde van het betaalgemak van creditcards is bovendien dat die voor zakkenrollers ook geldt: in het buitenland volstaat meestal een – eenvoudig te imiteren – handtekening bij betaling. Zakkenrollers kunnen dus eenvoudig aankopen doen met uw creditcard (zie ‘Creditcardfraude’ op pagina 46).

Alert

Banken zijn gelukkig alert op creditcardfraude, en blokkeren niet zelden uit voorzorg de kaart wanneer ze ongewone activiteiten registreren. Zoals wanneer u tegelijkertijd aan het strand in Scheveningen zit en zogenaamd aankopen doet vanuit Zuid-Amerika.

Dat is een geruststellende gedachte voor de Nederlanders die steeds vaker een creditcard gebruiken om online boeken, kleding, muziek en apps te kopen. Bovendien blijft de creditcard op vakantie handig als reserve voor de pinpas.

Uiteindelijk geldt voor zowel creditcards als pinpassen dat u goed moet opletten.

Nu dieven zich vaker bedienen van ouderwetse diefstaltechnieken, is ook het advies een oude bekende: laat u niet afleiden, check regelmatig uw afschriften – liefst online, dat is sneller – en bewaar uw waardevolle spullen op uw lichaam. Vooral niet in rugzak, handtas of die beruchte achterzak.

Dit artikel verscheen op 19 juli in weekblad Elsevier

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.