kennis

Wie zijn vitamine B12-activisten en krijgen ze gelijk?

Door Simon Rozendaal - 07 augustus 2015

Op internet wordt bijna elke klacht aan een B12-tekort gekoppeld. Alweer blijkt dokter Google een kwakzalver.

Vraag van een collega. Ze hoort van vrienden en kennissen steeds vaker over de gevolgen van een vitamine B12-tekort en verwijst naar enkele websites. Hoe zit het met dat B12-tekort? Vitamine B12 is een verzamelnaam voor een groep stoffen, cobalamines, die als unieke eigenschap hebben dat er kobalt in zit, een van de zware metalen.

Een andere opmerkelijk kenmerk van vitamine B12 is dat het niet in planten zit. Het komt dus niet voor in groenten en fruit, maar alleen in dierlijke producten. Wie geen vlees, vis, eieren en melk tot zich neemt, kan daarom een tekort krijgen.

Ten slotte heeft het lichaam er in vergelijking met andere vitaminen slechts heel weinig van nodig. De hedendaagse bijbel van de voedingskunde – On Food & Cooking van Harold McGee – heeft het over ‘misschien maar een paar miljoenste gram’ per dag.

Het aloude naslagwerk van de Nederlandse voedingskunde – Nieuwe voedingsleer van prof.dr. C. den Hartog (eerste druk: 1963) – vermeldt vitamine B12 slechts als de vitamine die gezondheidsproblemen kan veroorzaken bij veganisten, strenge vegetariërs.

Andere wereld

De Gezondheidsraad is een gezaghebbend adviesorgaan van de overheid, waarin je pas terechtkomt als je een internationaal gewaardeerde wetenschapper bent. De raad heeft in 2003 een rapport uitgebracht over vitamine B12, foliumzuur en vitamine B6. Daarin staat dat bij het gebruikelijke westerse voedingspatroon ‘slechts zelden’ een vitamine B12-tekort optreedt.

Wie daarentegen op internet gaat kijken, belandt in een geheel andere wereld, om niet te zeggen in een parallel universum. Het wemelt er van opgewonden getoonzette websites, die elkaar overtreffen in alarmisme: waar de ene site oppert dat mogelijk een half miljoen Nederlanders er last van zouden hebben, is het volgens een andere al tegen de vier miljoen.

Oftewel, een tekort aan vitamine B12 zou een grotere volksziekte zijn dan diabetes.

Bijna elke lichamelijke klacht wordt er gekoppeld aan een B12-tekort. Daarbij zitten tientallen algemene, om niet te zeggen vage klachten. Een dikke tong kan door een B12-gebrek komen, het koud hebben, tintelende vingers en een gebrek aan eetlust ook.

Volkspetitie

De mensen die de informatie op internet verstrekken, wantrouwen niet zelden artsen. Veel sites verwijzen naar de Amerikaanse Sally Pacholok, die in 2005 een boek over B12 heeft geschreven. Maar mevrouw Pacholok is geen gerenommeerd hoogleraar in de voedingskunde, ze heeft niet in de wetenschappelijke literatuur gepubliceerd, ze is zelfs geen arts, maar een verpleegkundige.

Sommige zelfbenoemde internetdeskundigen noemen zich net als Hindrik de Jong uit Groningen trots B12-activist. Er circuleert een volkspetitie die wil dat huisartsen bij vage klachten eerder een B12-bloedtest laten uitvoeren. Op de sites wordt niet verwezen naar de Gezondheidsraad en zelfs niet naar het Voedingsbureau.

Volgens huisartsen is er sprake van een B12-hype. Dus kwam het Nederlands Huisartsen Genootschap in 2014 met een standpunt. Dat was kalmerend van toon en inhoud. Wel werd gesteld dat niet alleen veganisten, maar ook ouderen een tekort kunnen hebben: 10 procent van de 70-plussers heeft te weinig B12 in het bloed.

Het antwoord aan de collega:

1. Het is niet volledig uitgesloten dat vitamine B12-activisten in de toekomst gelijk krijgen. Wetenschap is nooit af. Dat geldt in het bijzonder voor de voedingswetenschap en over vitamine B12 bestaan nog veel vragen.
2. De kans op een tekort is zeer klein. De vitamine B12-activisten zijn niet medisch of wetenschappelijk geschoold.
3. Iedereen die normaal eet, krijgt meer dan genoeg vitamine B12 binnen. Alleen veganisten, macrobioten, mensen met te weinig maagzuur en bejaarden lopen een kans op een B12-tekort.

(Dit is een geactualiseerde versie) – Elsevier nummer 33, 15 augustus 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.