kennis

De vele voordelen van een middagdutje

Door Hidde Boersma - 14 september 2015

De siësta ligt onder vuur in Spanje. Maar het zou wel eens heel gezond kunnen zijn om ’s middags even de ogen dicht te doen.

Wat kan het soms irritant zijn. Je loopt door Madrid, en na een lange ochtend museumbezoek krijg je trek. Je gaat op zoek naar een eetcafé, maar het eerste café dat je tegenkomt, blijkt dicht. Bij de buurman hetzelfde verhaal: het is siësta,
de één tot twee uur durende slaappauze die Spanjaarden, en ook inwoners van andere warme landen, nemen na de lunch. Er
zit niet anders op dan een tijdje rond te lopen met een rommelende maag.

Het zijn niet alleen toeristen die zich eraan ergeren. In 2012 vond de Spaanse minister van Economische Zaken ook dat het  maar gedaan moet zijn met dat geslaap zo midden op de dag.

De lange middagpauze lag al jaren onder vuur, maar nu zat Spanje ook nog eens midden in een economische crisis en werd het hoog tijd dat het land zich ging aanpassen aan de rest van Europa. Per direct moesten de Spanjaarden van 9 tot 5 werken, en ’s nachts dan maar een uurtje langer slapen.

Bloeddruk

Maar nieuw onderzoek zou het standpunt van de minister wel eens kunnen doen kantelen. Want Griekse wetenschappers van het Asklepieion Voula-ziekenhuis in Athene ontdekten dat het middagdutje aanzienlijke gezondheidsvoordelen meebrengt. Zij ondervroegen een kleine vierhonderd mannen en vrouwen met een hoge bloeddruk of en hoelang ze gedurende de middag sliepen.

De Grieken ontdekten dat er een rechtstreeks verband zat tussen de ernst van de hoge bloeddruk en het siëstagedrag. Personen die ’s middags sliepen, hadden een 11 procent lagere hartslag en hun linkerboezem was 5 procent kleiner in diameter.

Dat laatste wijst erop dat het hart gezond is, want als een hart groter wordt, betekent dat doorgaans dat het hart het zwaarder te verduren heeft. Daarnaast was de bloeddruk van siëstahouders 5 procent lager. Als gevolg hiervan slikten middagslapers significant minder bloeddrukverlagers om fit te blijven.

Een gezond hart en bloedvaten zijn niet de enige voordelen van  een siësta. ‘Iberische yoga’, zoals de Spaanse schrijver Camilo José Cela het dutje noemde, blijkt ook nog eens positieve effecten te hebben op het brein. Een Amerikaanse studie van de University of California, Berkeley, uit 2010 liet zien dat een middagslaapje het leervermogen van jonge vrijwilligers sterk verbeterde.

Een groep studenten werd in tweeën gedeeld en beide groepen kregen ’s ochtends een pittige leeropdracht te verstouwen. Vervolgens mocht één groep een 90 minuten durende siësta houden, terwijl de andere wakker moest blijven. Om zes uur ’s avonds kregen beide groepen nog een leeropdracht.

Het bleek dat de groep waarvan de leden hadden geslapen,  daar veel meer van onthield. Volgens de onderzoekers komt dat doordat slaap de hersenen tijd geeft om kennis te ordenen en eventueel te verplaatsen naar het langetermijngeheugen. Bij mensen die niet slapen, is de eerste opslagplaats simpelweg te vol, en kan er geen nieuwe informatie meer bij.

Glucose

En mocht het nut van de dut nog niet duidelijk zijn, dan geeft een studie van The University of  Manchester in Engeland wellicht het laatste zetje. Wetenschappers daar toonden al in 2006 aan dat werken direct na de lunch sowieso weinig zin heeft.

De Britten vonden dat de glucose uit het eten hersencellen deed stoppen met het produceren van orexine, een signaalhormoon dat ons wakker houdt. Het verklaart waarom we ons na een lunch vaak wat slaperig voelen: de beruchte after-dinner-dip.

Wellicht wordt het dan ook tijd om ons gewone dag- en nachtritme overboord te gooien, en vaker overdag te gaan slapen. We zouden in goed gezelschap zijn: zo deed Winston Churchill elke dag een dutje en Thomas Edison en Leonardo da Vinci deden er zelfs meerdere per dag.

Elsevier nummer 38, 19 september 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.