kennis

Minder voorzichtige aanpak van hoge bloeddruk nodig

Door Hidde Boersma - 18 september 2015

Een hoge bloeddruk wordt vaak te voorzichtig aangepakt. Drastische verlaging kan hartproblemen voorkomen.

Een grote Amerikaanse studie naar de ideale bloeddruk voor ouderen is voortijdig stilgezet, omdat de resultaten zo overtuigend waren dat het on­ethisch zou zijn om de controlegroep niet dezelfde behandeling te geven.

In de studie werd de traditionele behandeling – de bovendruk laten dalen tot onder de 140 – vergeleken met een agressievere benadering: een daling tot onder de 120. Die bleek het risico op hartproblemen met eenderde te verlagen en het risico op vroegtijdig overlijden met een kwart, vergeleken met de controlegroep. Dat verschil was te groot om door te gaan met het onderzoek.

‘De grenswaarden voor de ideale bloeddruk bij mensen met een te hoge bloeddruk zijn in de loop der tijd steeds lager komen te liggen,’ zegt Majon Muller (42), internist ouderengeneeskunde aan het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) die niet is betrokken bij het onderzoek. ‘Tientallen jaren geleden lag de grens op 160, maar toen bleek dat verlagen levens spaarde, is die bijgesteld naar 140.’

Maar grootschalig onderzoek naar de ideale bovendruk is nauwelijks gedaan. Hoever de bloeddruk moet worden verlaagd, is altijd een afweging tussen de last die de patiënt heeft van bijwerkingen van de bloeddrukverlagende medicijnen, en het positieve effect van een lagere bloeddruk.

Voor het onderzoek zijn 9.300 mannen en vrouwen van boven de vijftig jaar met een problematische bloeddruk verdeeld in twee groepen. De studie zou in 2017 aflopen, maar de onderzoekers van het National Heart, Lung and Blood Institute in de stad Bethesda vonden de tussentijdse resultaten van zo groot belang voor de volksgezondheid dat ze ze direct naar buiten wilden brengen.

Doodsoorzaak

In Nederland heeft één op de drie mensen een te hoge bloeddruk. En op kanker na zijn hart- en vaatziekten – vaak het gevolg van een te hoge bloeddruk – de belangrijkste doodsoorzaak in Nederland.

Muller maakt wel kanttekeningen bij de bevindingen. ‘De studieresultaten zijn op een persconferentie naar buiten gebracht, maar er is nog geen wetenschappelijke publicatie,’ zegt ze. ‘We kennen daarom nog niet alle details.’ Zo vraagt zij zich af of het voordeel van verregaande bloeddrukverlaging wel geldt voor alle leeftijdscategorieën en voor alle typen patiënten.

‘Doorgaans worden in zo’n studie alleen vitale ouderen toegelaten. Voor hen is een zo laag mogelijke bloeddruk wellicht het beste, maar hoe zit dat met fragiele ouderen? Door de stijfheid van de bloedvaten komt er bij hen vaak moeilijker bloed in de hersenen. Een hoge bloeddruk kan dat opvangen.’ Muller is dan ook benieuwd hoe de studie uitpakt voor de 75-plussers die zijn meegenomen in de studie.

Dat zo’n onderzoek voortijdig wordt afgebroken, gebeurt vaker. ‘Zulke grootschalige studies duren vaak lang, de effecten van een lagere bloeddruk zijn niet binnen een jaar te zien. Medisch-ethische commissies verplichten onderzoekers daarom om tussentijdse analyses te maken.’

Richtlijn

Doorgaans zorgen zulke interim-analyses ervoor  dat problemen in de behandelde groepen, bijvoorbeeld doordat een medicijn onverwachte bijwerkingen heeft, bijtijds opvallen, maar deze keer was het andersom. De agressievere benadering zal nu ook worden gebruikt bij de controlegroep.

Het zal nog wel even duren voordat de nieuwe behandeling in de richtlijn wordt opgenomen. Doorgaans duurt zoiets jaren. De huidige richtlijn stamt uit 2011 en zal waarschijnlijk volgend jaar of het jaar daarop onder handen worden genomen.

Niettemin verwacht Muller dat de resultaten snel in het ziekenhuis worden gebruikt. ‘Deze studie krijgt zo veel aandacht dat veel dokters het zullen oppakken.’ Omdat zelfs de algemene media erover schrijven, verwacht ze bovendien dat patiënten er bij de huisarts om zullen vragen.

Elsevier nummer 39, 26 september 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.