Werkgelegenheid

Dit zijn de gevolgen van massale arbeidsmigratie

Door Fleur Verbeek - 25 februari 2019

Nederland moet volgens bedrijven, uitzendbureaus, provincies en gemeenten zeker 50.000 arbeidsmigranten per jaar binnenhalen, want die zijn ‘hartstikke hard nodig’. Maar is dat wel zo’n goed idee?

Nederland wordt steeds afhankelijker van buitenlandse werknemers voor banen die Nederlanders niet willen of kunnen oppakken, meldde de NOS zondag. De schatting van 50.000 per jaar komt van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Ideeën over verdringing van Nederlanders op de arbeidsmarkt zijn volgens voorstanders van arbeidsmigratie achterhaald. Volgens hen zal Nederland juist zijn uiterste best moeten doen om aantrekkelijk te blijven voor Oost-Europeanen in vergelijking met landen als Denemarken en Duitsland. Om mensen te werven, verspreiden uitzendbureaus daarom video’s op internet.

Artikel gaat verder onder de video:

Nederland telde in 2015 naar schatting in totaal 855.000 arbeidsmigranten uit de (kandidaat-)lidstaten van de Europese Unie. Een groot deel daarvan bestaat uit Polen. Zeker 160.000 Polen staan ingeschreven in het bevolkingsregister (in 2018 red.) en naar schatting 90.000 komen jaarlijks voor kortere tijd naar Nederland voor seizoenswerk.

Lokaal problemen

Die toestroom levert lokaal problemen op en is in meerdere provincies een belangrijk thema bij de Provinciale Statenverkiezingen. Een goed voorbeeld hiervan is de komst van een tweede ‘Polenhotel’ in Maasdijk. Vorige week ging een meerderheid van de gemeenteraad daar akkoord met de vestigingsplaats voor 250 arbeidsmigranten.

Dit ondanks fel protest van omwonenden, die wijzen op de vechtpartijen, steekpartijen, winkeldiefstallen, wildplassers, zwerfvuil en het asociale rijgedrag van de bewoners van het eerste hotel. Een bewoner zegt in de Volkskrant dat inmiddels één op de acht inwoners van het dorp arbeidsmigrant is en dat dit gaat ten koste van de sociale samenhang. Maar ondanks de komst van honderden dorpelingen naar de raadsvergadering: het tweede hotel gaat gewoon door.

In Noord-Brabant worstelen vakantieparken met de aanwezigheid van veel Poolse arbeidsmigranten. Door verloedering en drugsoverlast voldoet één op de drie Brabantse vakantieparken inmiddels niet meer aan de wens van toeristen, meldde het Brabants Dagblad in oktober.

Polen willen graag langer blijven

Ondanks de problematiek wil een meerderheid van de Polen zich voor langere tijd vestigen in Nederland, blijkt uit een rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) uit 2018. Driekwart van de Polen die zich sinds 2004 in Nederland hebben gevestigd, verwacht hier over vijf jaar nog te wonen.

Maar integreren doen ze slecht. De meesten werken en leven vooral te midden van landgenoten. Ze volgen vaak wel taalcursussen, maar passen de opgedane kennis zelden toe. In sommige bedrijven zijn de Polen in omvang zelfs zo dominant dat hun opdrachtgevers naar verluidt Pools leren. Polen hebben minder contact met Nederlanders dan zij zouden willen en voelen zich – ook als ze hier al langer wonen – vaak als tweederangsburgers behandeld. Het percentage Polen dat zich in Nederland thuis voelt, nam tussen 2009 en 2015 af.

Keihard nodig om economie draaiende te houden

Maar volgens de Brabantse gedeputeerde Bert Pauli (VVD) zijn de Polen keihard nodig. ‘Zonder arbeidsmigranten loopt de economie hartstikke vast.’ ‘Het is echt alle hens aan dek,’ zegt ook Jan van Mourik van werkgeversorganisatie VNO-NCW Brabant Zeeland tegen de NOS. ‘Bedrijven groeien nu al minder hard dan ze zouden willen, omdat ze meer personeel nodig hebben.’

Op Twitter klinkt kritiek. ‘De titel van dit stuk had wellicht beter kunnen luiden: “50.000 arbeidsmigranten per jaar erbij: anders lopen de lonen op,”‘ schrijft cultureel antropoloog en wiskundige Jan van de Beek. ‘Arbeidsmigranten die zich blijvend vestigen, gezinsmigranten, asielmigranten en dan blijven denken dat bevolkingsgroei beperkt blijft?’ vraagt hoogleraar sociale demografie aan de Universiteit van Amsterdam Jan Latten zich af.

‘Dat er geen Nederlanders te vinden zijn voor productie en logistiek vind ik dubieuze stelling,’ schrijft Lodewijk Asscher, PvdA-fractieleider in de Tweede Kamer. ‘De PvdA pleit voor bewijslast bij werkgever dat die evenveel betaalt voor arbeidsmigrant als voor Nederlandse werknemer.’ Ook pleit hij voor de bouw van meer betaalbare woningen.

‘Pas arbeidsmigranten toelaten, als werkloosheidspercentage onder de 1 procent is, ook bij 60-plussers!,’ schrijft PVV-Statenlid Han IJssennagger.

‘Pak die tuinbouwers aan, zorg dat ze een living wage betalen. I.p.v. arbeidsmigratie te beperken, twittert Femke Roosma, GroenLinks-raadslid in Amsterdam.

SP-fractievoorzitter Lilian Marijnissen pleitte dit weekeinde bij WNL Op Zondag al voor beperking van de arbeidsmigratie. ‘Het probleem ligt bij de open grenzen die we in Europa hebben.’

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.