Bennie Jolink

‘Ik maak me zorgen over hoe mensen zich mij zullen herinneren’

Door Ron Kosterman - 14 mei 2019

Bennie Jolink (72) treedt deze maand weer op met zijn band Normaal. Hij moest stoppen vanwege zijn gezondheid. Op het podium gaat hij los, maar hij is meer dan een bier zuipende brokkenmaker.

Bennie Jolink komt uit zijn huis in de bossen bij Hummelo naar buiten gewandeld. De frontman van de Achterhoekse rockband Normaal heeft een dienblad in zijn handen. Thermosfles koffie erop, melk, suiker en twee zakjes – één met stroopwafeltjes, één met kokosmakroontjes. ‘We gaan naar mijn schuur,’ zegt hij. ‘Mijn vrouw wil geen media over de vloer.’

Vlak naast het huis staat zijn paradijsje. Boven is het atelier waar hij tekent en schildert. De begane grond is een overvolle ruimte waar hij teksten schrijft en muziek maakt. Over een stoel hangt een sjaal van De Graafschap, zijn geliefde voetbalclub uit Doetinchem. Aan de wand hangen talrijke hoeden die hij droeg bij optredens met Normaal. Er staan gitaren. Een akoestische rust op een rollator. ‘Meegenomen uit de revalidatiekliniek.’ Lachend: ‘Handig, in het mandje kan ik bier kwijt.’

Bennie Jolink. Foto: Jacqueline de HaasBennie Jolink (Hummelo, 1946) ontving in 2006 de Edison Oeuvreprijs voor zijn bijdrage aan de popmuziek. In 1975 in Lochem zong hij met Normaal voor het eerst een blues in het Achterhoeks. Dat sloeg aan en bleef hij doen.

Jolink schenkt koffie in en biedt een koekje aan. ‘En laat het er niet bij één.’ Hij hoest, kucht, rochelt en piept soms. Het zijn de naweeën van een longontsteking.

Op donderdag 30 mei treedt hij met Normaal op in het verderop gelegen ­Lochem. Dat is drieënhalf jaar na het officiële afscheidsconcert van de band. ­Jolink – astmapatiënt – moest stoppen vanwege zijn slechte gezondheid.

Artsen vertelden hem dat zijn longcapaciteit de helft was van die van zijn leeftijdgenoten. Bleef hij optreden, dan was het perspectief ‘een scootmobiel en twee slangetjes in de neus’.

Jolink moest weer aan de prednison

Het is medio april. Jolink maakt zich zorgen. Dat hij met Normaal weer het podium opgaat, heeft twee redenen. De eerste is dat hij dankzij een nieuw medicijn tegen astma, Mepolizumab, behoorlijk is opgeknapt. ‘Maar door die longontsteking werkt dat nu niet. Ik moest aan de antibiotica en de prednison. Vorige week ging ik helemaal niet vooruit. Nu gaat het ietsje beter. Donderdag krijg ik weer een injectie Mepolizumab. Het optreden is pas eind mei. Ik heb nog even.’

 Het mooiste van ons standbeeld vind ik dat de bevolking van Hummelo er blij mee is. Door dat standbeeld is de reuring terug

De tweede reden is zijn trouw. Aan de fans van Normaal, de anhangers. Een jaar geleden werd in de Dorpsstraat in zijn geboorteplaats Hummelo een standbeeld onthuld van Normaal. ‘Het zou wel heel arrogant zijn als je daar niet trots op bent. Ze vroegen of we een paar nummers konden spelen. Ik kon op een kruk zitten. We zouden zes liedjes doen, dat werden er tien. Ik had er zo tien bij kunnen doen. Ik dacht: goh, dat valt mee.

‘Ik dwaal even af. Het mooiste van het standbeeld vind ik dat de bevolking van Hummelo er blij mee is. Nadat er een rondweg was aangelegd, werd de Dorpsstraat afgesloten en reden er geen auto’s meer door het dorp. Dat vond de bevolking saai. Door dat standbeeld is de reuring terug. Toeristen vragen aan mensen uit Hummelo een foto van ze te maken terwijl ze ervoor staan. Dat is een hele opluchting voor me. Ze hadden ook kunnen denken: wat moet al dat volk hier?’

Normaal wordt nog steeds vereerd

Bij dat optreden waren vijfduizend mensen. ‘Het bleek ontzettend te leven. Toen zijn we plannen gaan maken.’ Normaal brak in 1975 door met een optreden in Lochem en scoorde erna hits als Oerend hard, Mama woar is mien pils en Deurdonderen. De band wordt vier decennia later nog steeds vereerd. In ­Lochem staan straks twintigduizend anhangers.

Jolink geeft liever dan dat hij ontvangt, vertelt hij. ‘Maar ik vind dit zelf ook hartstikke leuk om te doen. We maken er een groot feest van. Geen pretenties. Er mag met bier worden gegooid. Met spullen gooien wil ik niet hebben, maar bier, vooruit. Een beetje anarchie is goed.’

Ouderwets høken? ‘Als ik hier aan tafel liedjes schrijf en opneem in de studio, dan is het: so far so good. Maar een optreden is anders. Ik kom het podium op, ik maak ze gek en zij maken mij nog gekker. Opwinding, takkeherrie, je werkt met tomeloze inzet naar een hoogtepunt toe. Het is net seks. Of, beter, ware liefde.

‘Ik brul dingen waarvan ik later denk: tjonge jonge, wat heb je je weer lopen aanstellen. Ik kan er niet naar terugkijken. Afschuwelijk. Ik schaam me kapot. Ik weet niet wat dat is. Op de tribune bij De Graafschap heb ik dat ook. Het is leuk om samen de scheidsrechter uit te kafferen. Ik zit achter de goal, tussen de jongens. Daar mag dat. Ik zit nooit op een business-seat.’

Hij slikte troep om op het podium te kunnen staan

Zachtjes: ‘Ik twijfel aan hoe mijn lichaam zal reageren. Zo’n grote inspanning heb ik lang niet gedaan. Mezelf kennende: ik geef niet op. Ik slikte troep en bikkelde om op het podium te kunnen staan. Mijn vrouw vindt dit helemaal niks. Zij heeft de laatste jaren van Normaal gezien. Ze haatte het. Ik werd ’s nachts na een optreden doodziek afgeleverd. De jongens pleurden me op de bank. Dan was ik een paar dagen niet aanspreekbaar. Daarna leefde ik naar het volgende optreden toe en was ik ook niet aanspreekbaar.

 Ik weet dat liefde op het eerste gezicht bestaat

‘Ik zag haar in een café in Doetinchem, begin maart 1983. Ik weet dat liefde op het eerste gezicht bestaat. Zij mocht mij niet zo, ik deed heel erg mijn best.’

Die longontsteking ontstond waarschijnlijk door de drukte, is zijn idee en dat van zijn vrouw. Jolink had de voorbereidingen op het concert en was bezig met de promotie van zijn soloproject Post Normaal. Dat is literatuur, muziek en beeldende kunst ineen. Het kwam in maart uit. Toen Jolink in 1968 eindexamen deed aan de Academie voor Kunst en Industrie in Enschede, droomde hij er al van ooit ‘die drie-eenheid te verwezenlijken’.

Jolink is wel wat softer geworden

Project Post Normaal bestaat uit verhalen, inclusief beschrijvingen van mensen die hij in zijn loopbaan tegen het lijf liep, een cd met twaalf nieuwe liedjes en 63 schetsen – deels zelfportretten.

‘Van tevoren zei ik al dat elke gelijkenis met bestaande personen niet op toeval zou berusten. Niemand kan verrast zijn door wat ik schrijf. Ik ben wel wat softer geworden, maar niet ineens een slappe zak, natuurlijk. Ik hoef geen ruzie meer. Behalve met de twee managers die me hebben belazerd. Ik mag twintig jaar later nog steeds geen juridische termen gebruiken, maar ik mag wel zeggen dat het vuile, onbetrouwbare schoften zijn.

‘Die drie-eenheid maakt het bijzonder. Tegenwoordig brengt iedereen maar een boek uit. Als je een schoonmoeder met adhd hebt, heb je al een reden voor een boek. Een cd is ook niks bijzonders. Die tekeningen zijn dat wel. Alleen, niemand is daarin echt geïnteresseerd. Beeldende kunst staat verder van mensen dan een boek of muziek.’

Foto: Jacqueline de Haas
Foto: Jacqueline de Haas

Hij wil af van zijn imago van zuipende brokkenmaker

Hij bracht Post Normaal uit onder de naam Bernard Jolink. ‘Zo heet ik. Bennie is de bier zuipende brokkenmaker op het podium, ja. U snapt het. Ik wil een beetje af van dat imago. Ik ben meer dan dat. Ik ben beeldend kunstenaar.’ Vaak genoeg stond hij op het podium met een bierflesje dat gevuld was met sportdrank. ‘Al die tekeningen die ik heb gemaakt, de hoezen, de decors, de doeken, de liedjes, de motorcrosswedstrijden die ik reed en de marathon die ik liep – dat had nooit gekund als ik constant dronken was geweest.’

 Neem die partij DENK. Wat een slecht volk, zeg. Of zo’n Henk Krol van 50Plus, die zijn medewerkers heeft belazerd met hun pensioen

In 2012 kwam in Jolink in opspraak met zijn schilderij waarop Geert Wilders werd geflankeerd door Adolf Hitler en Anders Breivik, de man die in 2011 bij aanslagen in Noorwegen 77 mensen vermoordde. Spijt heeft hij niet. Jolink gruwt van populisme. Van Thierry Baudet moet hij niets hebben.

‘Ik dacht: voor die Wilders moeten we oppassen. Sindsdien is het veel erger geworden. Neem die partij DENK. Wat een slecht volk, zeg. Of zo’n Henk Krol van 50Plus, die zelf zijn medewerkers heeft belazerd met hun pensioen. En dan Baudet met zijn anti-klimaatverhaal. Die vindt een paar wetenschappers, de querulanten, die hem gelijk geven en die citeert hij om kiezers naar de mond te praten. Dat vind ik van een gemakzucht.’

Hij is kwaad dat boeren worden afgeschilderd als milieucriminelen

‘Bij de laatste verkiezingen heb ik opportunistisch gestemd, op GroenLinks, op het pro-klimaatverhaal, als reactie op Baudet. Natuurlijk hebben ze ook bij GroenLinks oogkleppen op. Ik moet er niet aan denken hoe ze over motorcross, de jacht en natuurbeheer denken. Ik ben ontzettend kwaad dat GroenLinks, net als de Partij voor de Dieren, boeren afschildert als milieucriminelen. Koeien laten scheten en stoten gassen uit, ja, maar dat wordt meer dan opgeheven door alle zuurstof die boeren produceren met het verbouwen van mais en koren.

‘Bijna alle partijen maken zich schuldig aan populisme. De VVD is bovendien corruptie op corruptie. Ik vind die Klaas Dijkhoff overigens wel een kundige en geestige vent. Ik heb eens met Hans Wiegel staan praten. Rechtse lui zijn vaak amusante gesprekspartners. Linkse mensen zijn over het algemeen humorloze zeurzakken.’

Na zijn eindexamen in Enschede woonde Jolink twee jaar in Amsterdam, waar hij bij een toneelgroep werkte als ontwerper van affiches en decors. Hij komt elk jaar een paar keer in de hoofdstad om vrienden te bezoeken. Laatst was hij er voor de promotie van Post Normaal.

Randstedelingen weten niets van het boerenbestaan

‘Ik vind het er best leuk, hoor, maar als Achterhoeker hoor je te schelden op Amsterdam of de Randstad. Andersom is dat niet zo, nee. Misschien komt dat door Normaal en tv-programma’s als Boer zoekt Vrouw. De boer is exotisch, een vreemde mensensoort. In werkelijkheid weten Randstedelingen niet wat het boerenbestaan inhoudt en betekent. De planten- en dierenwereld kennen ze niet. Maar ze stemmen wel op de Partij voor de Dieren.’

Steeds meer Randstedelingen zoeken de Achterhoek op en kopen er huizen. Volgens Jolink verpesten ze de lokale woningmarkt. ‘De starters, de jongelui uit het dorp, kunnen niet meer kopen. Zeker de boerderijen zijn veel te duur. In de Achterhoek is werk zat, ook voor hoogopgeleiden. Maar die hebben ergens anders gestudeerd en blijven daar hangen, ook omdat er hier geen huizen zijn.

‘We hebben hier jongelui nodig, van onder de veertig, met kinderen. Niet de Randstedelingen die de buit binnen hebben en lekker buiten willen wonen. Die mensen willen zich – uitzonderingen daargelaten –, ook niet aanpassen. Naoberschap vinden wij een mooi iets. Als je hier komt wonen, ga je naar je naaste buurman, stel je je voor en vraag je wat de gewoonten zijn. Je moet buurt maken en je één keer helemaal volgieten met drank. Vanaf dat moment hoor je erbij. Naoberschap houdt in dat je anderen helpt. Bij nieuwbouw, bij geboorten, huwelijken en de dood.

‘Maar ze komen hier en zeggen: wat heb ik daarmee te maken? Ze zijn ook meteen overal tegen. Motorcross? Nee, dat kan absoluut niet. Mountainbiken? Niet langs mijn huis. Een rondweg? Nee, willen we niet, protest. Daar zijn wij niet blij mee, maar dat laten we niet blijken. De Achterhoeker is een conflictmijder. Ik ben een Achterhoeker, maar geen typische. De laatste jaren is het wat minder, maar ik heb een veel te grote bek.’

Foto: Jacqueline de Haas

Lees ook het interview van Ron Kosterman met Rahma el Mouden nog eens terug: ‘Ze noemen me impulsief’

Jolink en zijn vrouw hebben drie kinderen en negen kleinkinderen. De oudste kleindochter, van negentien jaar oud, zit in de Verenigde Staten voor haar studie, de rest zit om de hoek. De dochter die het verst weg woont, woont in Doetinchem, op 4 kilometer afstand. Jolink past vaak op zijn twee jongste kleinkinderen. Die zijn twee jaar oud.

Hij lacht genoeg, maar soms slaat de somberte toe. Twintig jaar terug had hij een zware depressie. ‘Ik breek liever elk bot in mijn lichaam twee keer dan dat ik nog één dag depressief ben. Aan de keren dat ik na een ongeluk met de motor op de intensive care lag, heb ik vrolijke herinneringen. Het deed zeer, maar dat zeer gaat over.’

Jolink denkt eerst aan de narigheid met Normaal

‘Ik moet oppassen. Zoals vorige week toen ik weer aan de prednison moest en ik maar niet vooruitging. Ik kan zo wegzakken. Gelukkig heb ik de kleinkinderen om aan te denken, vooral die twee kleintjes. Dan klaar ik op.

‘Anderen moeten me vertellen dat ik met Normaal mensen veel plezier heb bezorgd. Zelf zie ik dat niet. Ik denk eerst aan de narigheid, het verdriet, de ruzies en de jaloezie. Dat standbeeld viel goed, maar ik kan me voorstellen dat er mensen waren die dachten: moet hij de Achterhoek vertegenwoordigen met zijn schuttingtaal en weinig diplomatieke handelswijze?

 Dan ben je bij zo’n crematie of begrafenis en denk je: hoe wil ík dat nou?

‘De laatste jaren zijn veel leeftijds­genoten en ook jongere mensen uit mijn omgeving gestorven. Dan ben je bij zo’n crematie of begrafenis en denk je: hoe wil ík dat nou? Hoe zullen mensen mij zich herinneren? Als die zuipende brokkenmaker? Daarover maak ik me zorgen.

‘We hebben in Hummelo een prachtige begraafplaats. Vanuit de kerk is dat 1 kilometer lopen. Die kilometer is mooi. De mensen langs de weg doen hun vensters dicht. Iedereen loopt achter de lijkwagen aan. Ik wil het liefst met paard en wagen, op een strontkar of zo. Niemand moet verdrietig zijn. Ik wil livemuziek op het kerkhof. Ik zet geld vast voor een flink biertje. Ik zou het mooi vinden als de jagers een salvo geven en de motorcrossers de oude BSA aantrappen. Het moet niet stil zijn.’

Voorlopig wil hij blijven. Jolink heeft plannen voor twee boeken. Eén is een historische roman over Evert Frederik baron van Heeckeren (1755-1831) van landgoed Enghuizen in Hummelo. ‘Daar komt een cd bij. Ik heb meer dan genoeg nummers geschreven over Hummelo.’

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.