Verhaal van de Dag

Eerst tussenpaus, dan kroonprins(es): dit zijn mogelijke opvolgers Buma

Door Matthijs van Schie - 17 mei 2019

CDA-leider Sybrand van Haersma Buma (53) wordt de nieuwe burgemeester van Leeuwarden. Met het vertrek van de fractievoorzitter én partijleider moeten de christen-democraten straks twee vacatures vullen. De ministers Hugo de Jonge (Volksgezondheid) en Wopke Hoekstra (Financiën) staan bekend als ‘kroonprins’, maar er zijn meer kanshebbers.

Maandagavond werd bekend dat de gemeenteraad van Leeuwarden Buma heeft voorgedragen om de nieuwe burgemeester van de Friese hoofdstad te worden. De 53-jarige Buma, geboren in het Friese Workum, gaat PvdA’er Ferd Crone opvolgen. ‘Het is een grote uitdaging en een groot voorrecht om aan de slag te mogen als burgemeester van de gemeente Leeuwarden,’ aldus de CDA-leider. Hij was sinds 2002 lid van de Tweede Kamerfractie, sinds 2010 fractievoorzitter en in 2012 werd hij ook partijleider.

Op Twitter feliciteren coalitiegenoten Buma met de voordracht en bedanken ze hem voor zijn werk aan het Binnenhof. Premier Mark Rutte (VVD) noemt hem ‘een steunpilaar in dit kabinet’ en heeft naar eigen zeggen een ‘sterke vertrouwensband’ met Buma opgebouwd. VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff noemt Buma een ‘markante man met principes’, die ‘soms nogal rechtlijnig’ was, ‘maar altijd een betrouwbare collega met wie ik prettig heb samengewerkt’.

Rob Jetten (D66) prijst de ‘bumor’ van de CDA-voorman. Jetten zegt dat hij en Buma elkaar ‘vaak hebben weten te vinden, meer dan ik eigenlijk dacht toen ik aantrad als fractievoorzitter’. Gert-Jan Segers (CU) bedankt Buma voor ‘voor de kunde, toewijding en humor, waarmee je bijdroeg aan de goede samenwerking in de huidige coalitie!’

Lees de analyse van Eric Vrijsen: Vertrek Buma is aderlating voor coalitie

Met het vertrek van Buma is het speculeren over de nieuwe CDA-voorman of -vrouw begonnen. Voor de functie van fractievoorzitter is per direct een opvolger nodig, een nieuwe partijleider is eigenlijk pas nodig in aanloop naar de volgende Tweede Kamerverkiezingen in 2021. Aangezien het al enige tijd in de lucht hing dat Buma zou opstappen, zijn twee ‘kroonprinsen’ al geregeld genoemd.

‘Kroonprinsen’ De Jonge en Hoekstra lijken grootste kanshebbers

Lees ook deze column van Afshin Ellian: Ideologische afsplitsing zou kleurloos CDA goed doen

Vicepremier en minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge staat in het CDA bekend als een groot talent. Eerder was De Jonge – in het huidige kabinet de eerste plaatsvervanger van premier Rutte – fractiemedewerker in de Tweede Kamer en wethouder in Rotterdam.

Wopke Hoekstra 

Geboren op 30 september 1975 in Bennekom, protestant
2002-2005 werkzaam voor Shell in Rotterdam, Berlijn en Hamburg
2005 MBA aan INSEAD, Fontainebleau en Singapore
2006 – 2017 Partner McKinsey
2011-2017 Eerste Kamerlid CDA
2017-heden Minister van Financiën

Een andere kanshebber is minister van Financiën Wopke Hoekstra, die in de partij veel aanzien geniet. Voordat hij minister werd, was hij senator en schreef hij het CDA-verkiezingsprogramma. Zijn Humboldt-lezing in Berlijn, waarin hij onder meer pleitte voor meer Duits leiderschap in de Europese Unie, wordt in politiek Den Haag beschouwd als een open sollicitatie.

Beide ministers houden zich vooralsnog op de vlakte over de eventuele opvolging van Buma. ‘De verkiezingen zijn pas in 2021 en er is voldoende tijd om ons daarop voor te bereiden,’ antwoordde De Jonge op de vraag of hij partijleider wil worden. ‘Ik ga nu weer verder met mijn stinkende best doen als minister,’ zei Hoekstra, die aangeeft dat hij Buma gaat missen. Beiden benadrukken dat het zaak is om eerst zo snel mogelijk een fractieleider te vinden voordat over het partijleiderschap kan worden gesproken.

Tussenpaus in aanloop naar volgende Tweede Kamerverkiezingen

Hugo de Jonge

Geboren op 26 september 1977 in Bruinisse, protestant
1999-2004 Leraar basisonderwijs en later directeur op de Da Costa School, Rotterdam
2004-2006 Beleidsmedewerker Onderwijs Tweede Kamerfractie CDA
2006-2008 Politiek assistent minister van Onderwijs Maria van der Hoeven en staatssecretaris Marja van Bijsterveldt
2008 Politiek assistent premier Jan Peter Balkenende
2008-2010 Projectleider en programmamanager op ministerie Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
2010-2017 Wethouder in Rotterdam

2017-heden Minister van Volksgezondheid en vicepremier

Omdat de twee ministers niet op de lijst stonden voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2017, mogen zij de Tweede Kamerfractie nog niet gaan leiden. Daarom lijkt het erop dat er eerst een tussenpaus wordt aangewezen tot er in aanloop naar de volgende landelijke verkiezingen – in maart 2021, tenzij het kabinet daarvóór valt – een echte ‘machtswisseling’ komt.

Voor de positie van overgangsleider komen diverse Tweede Kamerleden in aanmerking. Voormalig campagneleider Pieter Heerma, zoon van Enneüs Heerma die van 1994 tot 1997 fractievoorzitter en partijleider was, onderhandelde mee in de kabinetsformatie en lijkt een serieuze kandidaat om de fractie te leiden. Voor die functie zijn ook de vicefractievoorzitter Madeleine van Toorenburg – die wegens haar standpunten over asiel, justitie en veiligheid wordt gerekend tot de rechtervleugel van de partij – en voormalig wethouder in Leeuwarden Harry van der Molen opties.

Raymond Knops

Geboren op 10 november 1971 in Hegelsom, katholiek

1995-2000 Officier bij het ministerie van ­Defensie en de Koninklijke Luchtmacht

1999-2005 Wethouder en loco-

burgemeester in Horst (aan de Maas)

2005 Tweede Kamerlid voor het CDA

2017-heden Staatssecretaris van Binnen-

landse Zaken en Koninkrijksrelaties

Er is ook een kans dat de opvolging van Buma een klus wordt voor een van de twee CDA-bewindspersonen die op de lijst stonden voor de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen. Raymond Knops, nu staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, zou kunnen terugkeren naar de Kamer, waar hij vele jaren defensiewoordvoerder was. Momenteel houdt hij zich veel bezig met de situatie op de Nederlandse Antillen.

Mona Keijzer is ‘kroonprinses die staat te trappelen’

Een belangrijke ‘outsider’ om ook op langere termijn het CDA te leiden, is staatssecretaris van Economische Zaken Mona Keijzer. Zij deed in 2012 al een gooi naar het partijleiderschap, maar legde het destijds af tegen Buma. Volgens ingewijden is Keijzer kansrijk, mede omdat ze een vrouw is en een katholieke achtergrond heeft. Ook bij CDA-kiezers is ze populair: bij de verkiezingen in 2017 – waarbij Hoekstra en De Jonge niet op de lijst stonden – kreeg ze 165.000 voorkeursstemmen.

Mona Keijzer

Geboren op 9 oktober 1968 in Edam, katholiek
1997–1998 Jurist bij gemeente Almere
1998–2005 Wethouder in gemeente Waterland
2005–2006 Advocaat en mediator bij Abma Schreurs Advocaten Notarissen
2007-2012 Wethouder in Purmerend
2012–2017 Lid Tweede Kamer
2017-heden Staatssecretaris van Economische Zaken

Zelf lijkt Keijzer ook wel oren te hebben naar het leiderschap van de partij. Toen ze in maart in radioprogramma Spraakmakers op NPO Radio 1 de vraag kreeg of ze bereid was om Buma op te volgen, antwoordde ze volmondig: ‘Ja, absoluut.’ Ook stoorde Keijzer er zich destijds aan dat in de media veelvuldig over de nieuwe ‘kroonprinsen’ van het CDA – Wopke Hoekstra en De Jonge – werd gesproken. ‘Er staan ook een paar kroonprinsessen te trappelen.’

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren
Bij het plaatsen van een reactie geldt een aantal voorwaarden. Klik hier voor de voorwaarden.