nederland

Hoe haatimams indirect door de overheid worden gesubsidieerd

Door Nikki Sterkenburg - 25 augustus 2014

Overheid steekt miljoenen in preventieprojecten om radicalisering tegen te gaan. Zelden wordt het resultaat van die investering onder de loep gehouden.

Michael Adebowale (22), een van de twee Britse jihadisten die in mei 2013 soldaat Lee Rigby in de Londense wijk Woolwich met een slagersmes vermoordden, hing tot vlak voor zijn daad rond in islamitische instellingen die als ‘gematigd’ bekendstaan en die subsidies ontvingen om radicalisering tegen te gaan. Toen Adebowale en mededader Michael Adebolajo (29) tot respectievelijk 45 jaar cel en levenslang werden veroordeeld, rees in Groot-Brittannië de vraag wat het resultaat is van al die subsidies aan islamitische instellingen.

Subsidies

Het Greenwich Islamic Centre, waar Adebowale zich na zijn middelbare school bekeerde, ontving in de periode 2007-2010 bijna 75.000 euro subsidie ter preventie van radicalisering. Een omstreden toekenning, want het centrum had in 2006 nog haatprediker Usman Ali uitgenodigd die aan kinderen video’s van de aanslagen op 9/11 had laten zien – roepend dat Allah almachtig is. Nadat hij er door het bestuur uit was gezet, preekte Ali vaak in het Glyndon Community Centre. Adebowale kwam ook daar vaak. Volgens het jaarverslag over 2012 werd het centrum vrijwel geheel door de overheid gefinancierd. In 2010 zat hij zelfs in het bestuur, terwijl de overheid dat jaar het centrum 168.000 euro toekende.

Blauwe Moskee

Adebowale schreef in een brief uit de gevangenis dat hij zich bij zijn daden had laten inspireren door Khalid Yasin, een in Amerika geboren prediker die eerder riep dat homoseksuelen de doodstraf horen te krijgen en dat christenen opzettelijk het aidsvirus in Afrika hebben verspreid.

Diezelfde Yasin bezocht de afgelopen vijf jaar meerdere malen Nederland om volgelingen toe te spreken. Begin 2012 preekte hij in de als gematigd bekendstaande Blauwe Moskee in Amsterdam, waar dan de bekende jongerenimam Yassin Elforkani de scepter zwaait, die zelf een bureau heeft waarmee hij adviseert over radicalisering.

Radicale predikers

Khalid Yasin was er op uitnodiging van Stichting Ontdek Islam van bekeerling Jacob van der Blom. Van der Blom heeft met Elforkani diverse malen in de pers aangegeven dat er niets mis is met het uitnodigen van radicale predikers als Haitham al-Haddad.

Die bezocht eerder de Blauwe Moskee en zorgde onlangs voor opschudding in Almere toen een PvdA-raadslid lachend met hem op de foto ging. Hij was ook de inspirator van Umar Farouk Abdulmutallab, die in 2009 op een vlucht naar Detroit door een Nederlandse passagier werd overmeesterd toen hij een bom in zijn onderbroek wilde laten afgaan. ‘Zolang het maar openlijk gebeurt en over hun opvattingen gediscussieerd kan worden,’ zei Elforkani vorig jaar in de Volkskrant.

Victor Droste

Hun begeleiding van dergelijke lezingen kon niet verhinderen dat bijvoorbeeld frequent bezoeker Victor Droste (27) een jaar geleden naar Syrië vertrok. De aanwijzingen stapelen zich op dat het uitnodigen van haatpredikers niet per definitie leidt tot een rationeel-kritisch debat onder moslimjongeren.

Integendeel, de Duitse veiligheidsdiensten waarschuwen al jaren – zoals in het jaarverslag 2007 – dat gematigde islamitische organisaties het ontstaan van radicale groepen kunnen veroorzaken. Weliswaar rekruteren zij geen jongeren voor de jihad, maar door sterk vast te houden aan de ‘islamitische identiteit’ is het risico van radicalisering groter.

Subsidies

De AIVD concludeerde in het rapport Radicale dawa in verandering (2010) dat in Nederland steeds vaker subsidies worden verstrekt aan orthodox-islamitische organisaties die niet reppen over hun werkelijke ideologie. ‘Het doel van de subsidieverstrekker wordt meestal bereikt: terugdringen van de criminaliteit, hervatten van de opleidingen, betere schoolresultaten. Maar diverse jongeren eigenen zich ook antidemocratisch gedachtegoed toe.’

Nederland heeft de afgelopen jaren miljoenen uitgetrokken ter preventie van radicalisering. Wegens een strikte opvatting over de scheiding van kerk en staat worden instellingen zelden door de overheid gefinancierd. Wel krijgen sleutelfiguren geld en wordt er subsidie verstrekt voor projecten. In de periode 2007-2011 betrof dit zo’n 10,7 miljoen euro voor 78 projecten. Wie de roerige jaren 2005-2006 na de moord op Theo van Gogh meetelt, komt zelfs uit op 28 miljoen euro.

Resultaat

De uitkomsten van die projecten zijn nooit grondig geëvalueerd, zo concludeerde onder anderen emeritus hoogleraar criminologie Frank Bovenkerk in Tijdschrift voor Veiligheid eind vorig jaar: ‘Men kan niet bewijzen dat de Nederlandse aanpak werkt, maar evenmin dat hij niet werkt.’

Onlangs kreeg de stichting MOOI! zo’n 60.000 euro subsidie om radicalisering in de Zoetermeerse Al Qibla-moskee tegen te gaan, ooit het bolwerk van veel Syriëgangers. Hoogste tijd de Nederlandse aanpak eens kritisch onder de loep te nemen, aangezien de preventie-aanpak niet veel verschilt van die in Groot-Brittannië.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.