nederland

Bernard Witholt (1941-2015): wetenschapper van wereldniveau

Door Gerlof Leistra - 17 maart 2015

Opgeleid aan Amerikaanse topinstituten was Bernard Witholt wereldwijd een autoriteit op het gebied van biotechnologie. Hij publiceerde 360 artikelen in internationale vakbladen en had twintig patenten op zijn naam staan.

Witholt – getrouwd en vader van een dochter in Amerika – overleed zaterdag 28 februari in zijn woonplaats Zürich aan de gevolgen van kanker. Hij werd 74 jaar.

Bernard Witholt werd in 1941 in Den Haag geboren als oudste van zes kinderen. In 1949 emigreerde het gezin naar Brazilië, waar zijn vader als verkoper langs de deuren ging met de Encyclopedia Britannica. Als oudste zoon nam Bernard al jong de zorg op zich voor zijn vier broers en zusje.

‘Onze vader was altijd weg en we hadden het niet breed,’ zegt broer Wennemar (71). ‘Bernard toonde toen al zijn kwaliteiten als leider. Hij was ons grote voorbeeld.’

Dat zorgzame voor zijn omgeving is altijd gebleven, zegt ook broer Martin (67). In 1959 vertrok het gezin per boot naar Amerika. Vader probeerde vergeefs ‘zijn’ encyclopedie aan de Amerikanen te slijten en  werkte in de wegenbouw, voordat hij in dienst  trad als vertegenwoordiger bij KLM.

Na highschool kreeg Witholt een beurs voor het prestigieuze Amherst College.  Daarna studeerde hij biochemie aan de Johns Hopkins University in Baltimore en werkte hij aan zijn promotie aan de University of California in San Diego. In 1972 werd Witholt hoogleraar biochemie aan de Rijksuniversiteit Groningen.

‘Een excellent wetenschapper,’ zegt hoofd research Marcel Wubbolts (51) van DSM, die bij hem promoveerde. ‘Hij had al heel vroeg oog voor de commerciële toepassing van ontdekkingen. Hoewel de wetenschap altijd vooropstond, had Bernard een ondernemersgeest.’

In 1981 legde Witholt in Groningen de basis voor het Biotechnology Centre, een vermaard instituut. In 1992 aanvaardde hij een benoeming als hoogleraar in Zürich – in zijn vak in Europa de absolute top. Hij zou er blijven werken tot 2006.

Na de scheiding van zijn Amerikaanse vrouw trouwde Witholt met journaliste Rens­ke Heddema (62). Ze hadden elkaar in 1989 leren kennen. ‘Bernard zat meteen op zijn praatstoel en dat is altijd zo gebleven. Hij was altijd nieuwsgierig en bezig met allerlei projecten. Hij was gul en gastvrij.’

Vanaf zijn collegetijd in Amerika was Witholt een fanatiek roeier. In Zürich won hij prijzen met de professoren-acht. Op het balkon van hun appartement stond een roeiapparaat. Wegens hartproblemen roeide hij altijd met een hartslagmeter, meestal aangesloten op een computer, om de resultaten te kunnen evalueren.

Ook toen hij een jaar geleden kanker bleek te hebben, pakte Witholt dat ‘wetenschappelijk’ aan. ‘Hij maakte bijna een studie van zijn ziekte,’ zegt Wubbolts. Tot het laatst bleef Witholt optimistisch en genoot met volle teugen van filosofische gesprekken met familie en vrienden.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.