nederland

‘Mijn partij is rechtser dan de VVD en netter dan de PVV’

Door Carla Joosten - 23 maart 2015

Ex-PVV’er Joram van Klaveren (36) neemt tijdelijk het voorzitterschap van Bram Moszkowicz over bij partij VNL. Politiek verslaggever Carla Joosten sprak vorig jaar uitgebreid met Van Klaveren.

Een opgeruimd type, keurig en vlot in de kleren en altijd een twinkeling in de ogen. Gladgeschoren hoofd, licht getint. Geen zonnebank, gewoon de natuur, bezweert Joram van Klaveren.

Thuis in Almere zit hij op een donkergrijze bank in een woonkamer die voornamelijk in dat grijs en wit is ingericht. De riant bemeten achtertuin, met eigentijds terrasbankstel en plastic glijbaan, illustreert het leven zoals het in Almere is bedoeld: je hebt er de ruimte.

Klassiek verhaal

Van Klaveren, ex-Kamerlid van de PVV, richtte vorig jaar met collega Louis Bontes de klassiek liberale partij VoorNederland (VNL) op. ‘Rechtser dan de VVD, netter dan de PVV,’ schetst hij het politieke spectrum van de partij.

VNL is bezig met een ledencampagne en timmert ook al internationaal aan de weg. De partij maakt deel uit van dezelfde Europese partij als de Britse UK Independence Party van Nigel Farage. In mei bezoekt Van Klaveren de Heritage Foundation, een conservatieve denktank in de Verenigde Staten. Dan zal het gaan over vrijhandel, immigratie en de verzorgingsstaat.

‘Zij zijn bang dat Europa steeds linkser wordt, wat natuurlijk ook zo is, en willen ons steunen. Dat is prettig, want financiële ondersteuning is meer dan welkom,’ zegt Van Klaveren.

De politicus uit Almere komt uit een gezin van vier kinderen. Moeder leerkracht, vader een eigen bedrijf. Een klassiek Amsterdams verhaal: de familie verruilde Amsterdam-West voor een groter huis in de Bijlmer en toog vanwege de criminaliteit naar Almere.

‘De Bijlmer was begonnen als kunstenaarsproject. Veel groen, niet al te duur. Gaandeweg veranderde dat en kwamen veel mensen uit de Antillen, Ghana, Nigeria en natuurlijk Suriname. Je zag de bevolking veranderen. Ik groeide er op en je was niet anders gewend, maar op bezoek bij familie in Friesland, zag je wel een klein verschilletje.’

Junks

Hij herinnert zich de kinderen die slecht Nederlands spraken, vaak met illegaal in Nederland verblijvende ouders, en de criminaliteit en overlast.

‘Mijn moeder werkte op een schooltje in Holendrecht en moest letterlijk over de junks heen stappen om de school in te gaan. De spuiten lagen in de zandbak. Toen zeiden mijn ouders: we moeten weg hier, want het is geen gezonde omgeving voor kinderen.’

Van Klaveren was dertien. Op de vraag of zijn jeugd zijn kijk op de samenleving heeft bepaald, zegt hij: ‘Je bent als kind bezig met voetbal en tikkertje spelen. Maar ik herinner me bij maatschappijleer een hallelujaverhaal over de multiculturele samenleving. Toen dacht ik al dat je dat vanuit een wit Almere – wat het toen nog was – wel kon denken, maar dat het in werkelijkheid helemaal niet zo goed samenging. Zo opgroeien vormt je wel.’

Thuis ging het aan de keukentafel vaak over politiek en over de vraag of je VVD of CDA moest stemmen. ‘Mijn opa kwam uit een gereformeerd nest, de oude Anti-Revolutionaire Partij, een van de voorlopers van het CDA. Hij stapte er op een gegeven ­moment uit omdat hij het te links vond worden. Ik kreeg zelf in die tijd door dat veiligheid, belastingen, gezondheidszorg, werden vormgegeven door de politiek en dacht dat het allemaal anders zou moeten.’

Gedenkwaardige dag

Maatschappijwetenschappen had zijn interesse toen hij voor een studiekeuze stond. ‘Maar vanwege de impact van religie op mondiale ontwikkelingen en de altijd weer opdoemende vraag over goed en kwaad koos ik voor godsdienstwetenschappen.

‘De introductie aan de Vrije Universiteit tussen 9 en 11 september 2001 werd een gedenkwaardige. De professor zei bij aanvang nog dat onze omgeving de studie wel niet relevant zou vinden. En dat klopte. Mijn moeder had al gezegd: “Joh, ga lekker rechten of economie studeren.” Op 11 september zat ik in de trein. De dag van de aanslagen in Amerika. Ik kreeg een sms’je van die hoogleraar:  “Jullie studie is nu relevant.”‘

De student Van Klaveren bezocht veel moskeeën en sprak met imams. Almere was nog geen ‘jihadgemeente’, laat staan dat er koppensnellers vandaan kwamen, zoals nu. Toch woonden er ook begin deze eeuw al radicale moslims.

Profvoetballer

Van Klaverens achterbuurman was Abdul-Jabbar van de Ven, een tot de islam bekeerde Nederlander die choqueerde met uitspraken dat Geert Wilders en Theo van Gogh beter dood konden zijn. Van Klaveren interviewde hem nog voor zijn doctoraalscriptie.

‘In de studie ging het ook wel over de politieke islam, de spanningen in de islamitische wereld. Als je wat vroeg, kreeg je vaak politiek correcte antwoorden. Het lag niet aan de islam, maar aan de individuele mens. Maar als veel individuen iets roepen op grond van dat verhaal, is er misschien ook iets mis met het verhaal. Maar de studie was breder en ging ook over de andere ismen.’

Hij was graag profvoetballer geworden, maar was daarvoor lang niet goed genoeg en werd maatschappijleraar in Lelystad en later aan het gymnasium in Almere. Intussen had hij in die stad samen met Mark Pol – nu VVD-wethouder in Almere – de liberale jongerenorganisatie JOVD opgezet.

Dominantie

De VVD was de partij van zijn vader, maar sloot ook aan bij zijn eigen mensbeeld. ‘In de stelling uit de protestantse leer, dat de mens “geneigd is tot alle kwaad”, kan ik mij grotendeels vinden. Mensen zijn zelf verantwoordelijk voor hun daden. Verandering moet dus komen vanuit mensen, niet vanuit de maatschappij. Ik geloof daarom niet in de maakbare samenleving.

‘Links zoekt de oorzaken van het kwade in de maatschappij, in het kapitalisme of het opgroeien in een vervelende buurt. Links wil systemen veranderen en heeft dus een grote overheid nodig om zijn ideaal te verwezenlijken.’

In het onderwijs ervoer hij de dominantie van het linkse gedachtegoed. ‘Ik wist het al van mijn moeder. Die staat in discussies op school ook altijd alleen. Mijn collega’s spraken over sociale en niet-sociale partijen. Zo indoctrineer je in feite de kinderen.

‘Vraagtekens zetten bij de verzorgingsstaat of het misbruik dat mensen ervan maken, mocht niet. Dat raakte mijn mensbeeld. Wil je dat mensen hun best doen, alles uit hun leven halen wat erin zit? Of moeten ze na een tegenslag in de hangmat van de verzorgingsstaat gepamperd worden?’

Rechtse broertje

Via bijeenkomsten van de conservatieve Edmund Burke Stichting kwam hij op het spoor van Geert Wilders. ‘Zo kwam ik in zijn klasje voor toekomstige Kamerleden. Maar ik was nog erg jong en ging in op het verzoek van de VVD om raadslid in Almere te worden. “Ik zie je nog wel,” zei Geert.’

In de VVD overheerste de sociaal-liberale lijn. En in de raad van Almere werd Van Klaveren raar aange­keken als hij eens stevig uithaalde.

‘Stef Blok concludeerde enige tijd daarvoor dat de integratie geslaagd was. Toen wist ik dat het niet mijn partij was. De theorie botst met de praktijk. Geert Wilders was inmiddels met zijn Partij voor de Vrijheid het rechtse broertje van de VVD. Na drieënhalf jaar ben ik uit de raad van Almere gestapt en beleidsmedewerker geworden van PVV-Kamerlid Martin Bosma. In 2010 werd ik Kamerlid. De fractie groeide van 9 naar 24 zetels, met een hoop leden die geen politieke ervaring hadden.’

Maar Van Klaveren voelde zich als een vis in het water. Hij overlegde veel met Bosma, Johan Driessen en Wilders. ‘Intern hadden we wel discussies over de koers. De PVV werd linkser. Johan en ik stuurden elkaar mails over “ruimte op rechts”. Kantoorhumor, maar de aanleiding was serieus.

Vervlakking

‘Een linksere PVV werd electoraal aantrekkelijker gevonden. Zo kon je een grotere groep bereiken. Hard op immigratie en veiligheid, soft op de uitkering. Tegen soepeler ontslagrecht, bezuinigen op veiligheid. Ik noem dat niet rechts.

‘Ik zag ook vervlakking optreden op het punt van integratie. Voorheen was het sluiting van moskeeën die oproepen tot geweld. Nu moeten alle moskeeën dicht. Dat is wel een verschil. De “minder minder”-uitspraak over Marokkanen was de spreekwoordelijke druppel. Ik heb geen ruzie met Wilders, maar geloof niet meer in zijn ideologische verhaal.

Joram van Klaveren is getrouwd met de half Surinaams, half Nederlandse Denise, die docent is op een school voor kinderen met een psychiatrische indicatie. Ze hebben twee dochtertjes. In hun vrije tijd trekken ze eropuit, maar de meeste tijd gaat op aan de politiek, bekent de jonge vader.

Hij is ook een verwoed lezer en sport graag. Fitness en tennis. Van Klaveren toont het boek dat hij nu leest, De ware vrijheid van Luc Panhuysen over de gebroeders De Witt. ‘Echte republikeinen,’ zegt hij enthousiast.

Trots

Soms spreekt hij burgers in Almere die niet meer stemmen. Ze willen ‘dat het weer zo wordt als het was’. Van Klaveren:  ‘Je kunt je afvragen hoe het was. Bovendien gaat het niet gebeuren. De witte samenleving is namelijk veranderd. Juist daarom moet je zo hard zijn op het meegeven van westerse waarden.

‘Ik heb geen probleem met multi-etnisch, maar multicultureel – gelijkwaardigheid van alle culturen binnen een samenleving – daar geloof ik niet in. We moeten trots zijn op onze westerse beschaving, vrijheid van meningsuiting, gelijkheid van man en vrouw, scheiding van kerk en staat, de positie van Joden, van homo’s. Als je dat niet wilt, kun je hier beter niet komen.’

Intussen runt hij met twee oude PVV-kompanen, Louis Bontes en Johan Driessen, de nieuwe partij VNL. ‘In ons programma schetsen we een Australisch immigratie­model dat migranten selecteert op kunde en kennis, op dat waaraan Nederland behoefte heeft.

Spreekt iemand de taal, heeft iemand een opleiding, voegt iemand wat toe? Dan kun je je immigratiebeleid fatsoenlijk vormgeven.’

Over the top

Gevraagd of versnipperd Nederland nog een nieuwe partij aan kan, zegt Van Klaveren: ‘Ik denk dat er juist behoefte is aan een alternatief voor VVD en PVV. De VVD is te links op sociaal-economisch terrein en niet kritisch genoeg op de EU en immigratie, en de PVV is te radicaal.

‘Onderzoek toont aan dat dit gat op rechts er is en misschien wel tien zetels kan opleveren. Eén op de tien VVD-kiezers en één op de vijf PVV-kiezers zou op die partij stemmen. Hun spreekt vooral ons rechtse sociaal-economische verhaal aan en een stevig immigratieverhaal, maar niet over the top.’

Minder overheid, meer vrijheid en verantwoordelijkheid voor de burger zelf, is het uitgangspunt van VNL. Burgers moeten zelf weten hoe ze hun pensioen zekerstellen of hoe hun zorgpakket eruitziet.

‘Stoppen met roken, kraamzorg, dieethulp – het zit allemaal in het basispakket. Wat een paternalisme. Het pensioenstelsel hebben de babyboomers goed voor zichzelf geregeld. Maar ik vind het niet sociaal dat ik moet meebetalen aan een stelsel dat ons straks grote problemen oplevert. Of mensen complexe en dure zaken als zorg en pen­sioen zelf wel kunnen regelen? Je moet uitgaan van de kracht van mensen, niet van de zwakte. Mensen zijn ook groot genoeg om te stemmen of auto te rijden.’

Grotere auto

Wat er uitspringt in het programma van VNL, is de vlaktaks: Nederland moet één belastingtarief van 23 procent krijgen met een belastingvrije voet van 15.000  euro. Voor defensie en veiligheid moet 6 miljard euro meer worden uitgetrokken.

Die investering en de forse lastenverlaging wil VNL onder meer betalen door te schrappen in de ontwikkelingshulp en de EU-afdracht, en te stoppen met het ‘toeslagenstelsel’. Alleen de huurtoeslag en een kindregeling mogen blijven. Dat de inkomensverschillen groter worden, deert Van Klaveren niet.

‘Als ik goed kan rondkomen, maakt het me niet uit dat mijn buurman een grotere auto heeft. En als je aan de onderkant zit, als je 15.000 per jaar verdient, betaal je geen belasting.’

Het gevoel melaats te zijn door zijn PVV-verleden, heeft Van Klaveren niet. Je hoort weleens dat ex-PVV’ers moeilijker een baan vinden. ‘Op de dag dat ik eruitstapte, ben ik gevraagd weer leraar te worden. Het is ook wat je er zelf van maakt.’

De lijsttrekker van VNL zal een bekend gezicht van buiten worden. De oprichters Bontes en Van Klaveren achten zichzelf niet bekend genoeg en willen een fris iemand zonder PVV-stempel. Ze zijn met een ‘aantal bekende Nederlanders’ in gesprek. Het gerucht dat advocaat Bram Moszkowicz de kandidaat is, bevestigt noch ontkent Van Klaveren.

Gevraagd naar aansprekende figuren voor zijn partij, noemt hij spontaan de rechtse PvdA’er Willem Vermeend. ‘Die is welkom.’

Elsevier nummer 13, 28 maart 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.