nederland

De ballon als nieuwe plofkip: slaat de betutteling door?

Door Carla Joosten - 07 april 2015

Hoe een traditioneel kinderpleziertje plots in de verdomhoek zit. Is ballonnen oplaten zo erg voor dier en milieu of slaat de betutteling door?

Koningsdag lijkt het symbool te worden van een verdwijnende traditie: het oplaten van ballonnen. Het kindervermaak zou te veel milieuvervuiling en dierenleed met zich brengen. De ene na de andere Oranjevereniging schrapt de traditionele ballonnenwedstrijd op 27 april en kiest voor een alternatief als bellenblazen of kleurwedstrijden.

Een trend die volgt op een uitspraak van de Tweede Kamer die de regering opdraagt een ontmoedigingsbeleid te voeren.

‘Het oplaten van ballonnen is minder feestelijk dan het lijkt. Uiteindelijk komen ballonnen als zwerfafval in ons milieu terecht en stikken dieren in de strikjes. Bovendien dragen ze bij aan de plastic soep,’ zegt de indiener  van de motie, Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren.

PvdA, SP, D66, GroenLinks, ChristenUnie, 50Plus en Klein steunden haar, tot verdriet van VVD-Kamerlid Remco Dijkstra, die spreekt van ‘een hetze tegen de ballon en betutteling’.

Zwerfafval

Het begon met de inhuldiging van Willem-Alexander als Koning in 2013. De gemeente Amsterdam wilde 150.000 ballonnen de lucht in laten gaan, maar de lokale Partij voor de Dieren kwam in actie en burgemeester Eberhard van der Laan boog: alleen ‘sfeerballonnen’ mochten met minder dan honderd stuks de lucht in.

Intussen heeft staatssecretaris van Milieu Wilma Mansveld (PvdA) haar ambtenaren geac­tiveerd. Rijkswaterstaat houdt
21 mei met  Gemeente Schoon (kenniscentrum zwerfafval) een bijeenkomst in de Jaarbeurs in Utrecht over ‘de uitwisseling van kennis en praktijkervaring over de preventie van ballonnen in zee’.

De milieubeweging zit boven op de zaak. Plastic Soup (tegen de vervuiling van oceanen), Stichting De Noordzee, Ecomare, Haags Milieucentrum, Waddenvereniging en andere actiegroepen hebben de krachten gebundeld op www.dieballongaatnietop.nl en houden precies bij welke Oranjeverenigingen wel en welke niet de ballon verbannen.

Schadelijk?

Het Jeugdjournaal heeft erover bericht. De reacties waren gemengd: ‘Het is zielig voor de diertjes, maar het is leuk,’ reageerde een kijkertje op de website. ‘Ik keek met mijn dochter van elf. Dan zie je dat het meteen in dat kinderhoofdje gaat zitten,’ zegt milieuwoordvoerder Dijkstra van de VVD in de Tweede Kamer.

Is de ballon inderdaad schadelijk? De milieubeweging rangschikt de ballon in de toptien van vervuiling op stranden. Ook zouden stukjes ballon door dieren worden opgegeten.  De ballonnenbranche ontkent: goede ballonnen zijn niet van plastic, maar van latex, een natuurproduct dat vanzelf vergaat.

De touwtjes zijn  steeds vaker van het natuurproduct hennep. ‘Natuurlijk moet je aandacht voor de natuur hebben.  Maar ik zou zeggen, schaf de balpen af en ga met een vulpen schrijven,’ schampert Martijn Rutgers van Ballonnendeal.nl.

Versnipperd

De sector richtte in allerijl een branchevereniging op: De Groene Ballon. Op de website wordt betoogd dat het allemaal lang zo erg niet is. Zo ‘stijgen latex ballonnen hoog op in de atmosfeer, waar 90 procent van de ballonnen bevriezen en/of uit elkaar brokkelen en in kleine versnipperde stukjes, onschadelijk, terug naar de aarde dwarrelen’.

Zowel actievoerders als handelaren zwaaien met Amerikaans onderzoek over de effecten van ballonnen in het milieu.

Is de ballon de nieuwe plofkip? Ofwel: weet de Partij voor de Dieren een oud kinderplezier te verdoemen? Terwijl Amsterdam een verbod overweegt voor het oplaten van ballonnen, zag de gemeenteraad van Utrecht af van een verbod.

Ook de commercie is alert. Jumbo schrapte de gebruikelijke gele ballonnen bij de opening van een winkel in Apeldoorn en bij uitvaarten raken ‘herdenkingsballonnen’ ook al taboe.

Kindervreugde

De Koninklijke Bond van Oranjeverenigingen, die haar leden vorig jaar attendeerde op een verzoek van de milieubeweging om af te zien van de traditionele ballonnenoplating, neemt zelf geen standpunt in.

Secretaris Theo Slagboom laat weten dat er over de kwestie in heel het land nogal verschillend wordt gedacht. ‘Wij hebben de aandacht voor flora en fauna hoog in het vaandel, maar we laten deze zaak toch graag over aan de verenigingen zelf.’
Hoe het pleit ook wordt beslecht, de ballon zelf hoeft niet te verdwijnen. Daarvoor brengt ze te veel kindervreugde, zei ook staatssecretaris Mansveld in de Kamer.

De strijd draait vooral om het massaal oplaten ervan. Lang niet elke ballon verdwijnt in de lucht. Dat dit trouwens best rampzalig kan uitpakken, bleek in 2013 toen een in de bovenleiding vastgeraakte Hello Kitty-ballon het treinverkeer in  de Schipholtunnel lamlegde. Vaststaat: wat ooit gewoon was, kan opeens uit den boze zijn.

Koningsdag vaker zonder ballonnen

Elsevier nummer 15, 11 april 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.