nederland

Heel Utrecht ligt stil als een broedende ekster dat wil

Door Jenny Velthuys - 16 april 2015

In een boom aan een Utrechtse gracht is een eksternest ontdekt. Werkzaamheden aan de walmuur liggen daarom al een maand stil. ‘Je wilt niet weten wat voor rel je hier krijgt als we waren doorgegaan met de kap.’

Rechts van de Smeebrug, een rijksmonumentale boogbrug in de Utrechtse binnenstad, daar is het. In het water staat een gele hijskraan, ernaast ligt een stapel roestbruine stalen platen.

In de boom rechts daarvan is een eksternest. En nu liggen de werkzaamheden dus al een maand stil.

Beneden aan het water zitten wat mensen op stoeltjes te roken. ‘Eksternest?’ Ze weten van niks. ‘Misschien weet Jolanda iets. Ga maar binnen.’ Ze wijzen naar de deur van een van de werfkelders.

Op het glas is een A4’tje geplakt. ‘Let op!!! Buiten niet schreeuwen, rustig zijn!’ staat er in grote krulletters op geschreven.

Kleurrijke vogels

Binnen zitten allerlei traag bewegende mensen in stilte uit glazen te drinken. Een man met bretels kijkt verdrietig. Jolanda Kouffeld (53) staat helemaal achterin kleren in rekken netjes te hangen.

‘Ja de eksters. Goh leuk hé. We zijn zelf natuurlijk ook kleurrijke vogels, dus ik vind het wel mooi dat die ekster zijn gang kan gaan.’ Het blijkt een tweedehandskledingzaak voor psychiatrisch patiënten. Jolanda is de begeleidster.

Tot half oktober wordt tussen de Bijlhouwersbrug en de Weesbrug gewerkt aan de walmuren, die vanaf de werf het water in gaan. Een stalen wand zal de oorspronkelijke houten fundering vervangen.

Tour de France

Utrecht fluistert dat deze vernieuwing te maken heeft met een mogelijke opname van de Oudegracht in de UNESCO Werelderfgoedlijst.

Verder zou een rol spelen dat de Tour de France deze zomer door Utrecht gaat. Dan moet de stad er op haar charmantst bijliggen. De kosten worden geraamd op bijna 6 miljoen euro. Het eksternest torent boven de hijskraan uit.

‘Ik zie die ekster nooit,’ blaft René Heinen (50), assistent-bedrijfsleider van ’t Oude Pothuys. Het jazzcafé aan de werf heeft een provisorisch terras aangelegd met houten vlonders op de afgebroken wal.

‘De gemeente moet zich natuurlijk aan de Flora- en faunawet houden. Broedende beesten mogen niet worden gestoord. Maar ik denk weleens: slaan jullie niet door? Dat beest staat niet op de lijst van uitgestorven dieren ofzo. Wat mij betreft waren hier twintig ooievaars, maar je kunt niet zomaar alles stilleggen.’

Opschorten

De Flora- en faunawet stamt uit 1998. Sindsdien zijn alle broedende vogels wettelijk beschermd vanaf het moment dat ze een nest bouwen. Wie werkzaamheden uitvoert, moet die opschorten als ze storend kunnen zijn voor het grootbrengen van de jonge vogels.

Jacqueline Rabius (47) is woordvoerder van de gemeente Utrecht. ‘We staan natuurlijk niet te springen van blijdschap. Maar gelukkig hebben we die wet, want zonder zo’n wet weet je niet welk belang prevaleert.’

Ze klinkt gespannen. Ze heeft al een hoop journalisten over het eksternest te woord moeten staan. De boom zal worden gekapt zodra de eksters zijn uitgebroed, vertelt ze.

‘Je wilt niet weten wat voor rel je hier krijgt als we waren doorgegaan met de kap. Je doet het als gemeente gewoon nooit goed. Mensen snappen niet hoe ingewikkeld het is. Als er een boom wordt gekapt, zijn er zo veel procedures. En dan moet erover worden vergaderd in de gemeenteraad. Je wilt iedereen tevreden houden. Dankzij die wet kunnen we gewoon niet anders handelen dan we nu hebben gedaan.’

Ze verzucht dat de eksters niet weten hoe gelukkig ze zijn.

Monogaam

Voor de werfkelder van Jolanda is het eksternest inmiddels het gesprek van de dag. ‘Hij zat net voor me op straat,’ roept een vrouw. ‘Kraaien?’ vraagt iemand die er net bij is komen staan. Hij schuift een zilverblonde lok haar achter zijn oor en blaast de rook van zijn shag uit in kringeltjes.

‘Eksters zijn hun hele leven met zijn tweeën. Ze zijn monogaam,’ zegt  een grote vlezige man op een klein stoeltje. Zijn stem klinkt jongensachtig enthousiast.  ‘Grappig dat dieren invloed hebben op het handelen van mensen. Dat het voor opstoppingen zorgt,’ zegt hij na een tijdje.

Nu staren ze met zijn allen naar de boom. Het is een keurig nest. Op het dak van het huis tegenover de boom zitten twee eksters.

‘Kijk daar zijn ze,’ zegt iemand. ‘Ze zitten niet in hun nest,’ merkt iemand anders op. ‘Dat maakt niet uit.’

Elsevier nummer 17, 25 april 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.