nederland

Wat verandert er na het ‘zwaarbevochten’ compromis?

Door Tom Reijner - 22 april 2015

Vlak na het sluiten van het akkoord over de opvang van illegalen, gaven premier Mark Rutte (VVD) en vicepremier Lodewijk Asscher (PvdA) een toelichting. De oplossing die de twee partijen hebben gevonden voor de kwestie is een ‘zwaarbevochten compromis’, zei Asscher.

Rutte sprak op zijn beurt van een heel ingewikkeld probleem, waarover de onderhandelingen ‘bij tijd en wijle spannend’ waren. Het stelsel voor de opvang van illegalen wordt gewijzigd, zoveel is duidelijk.

Maar wat staat er nu eigenlijk in het akkoord dat de VVD en de PvdA samen hebben gesloten? Uit de woorden van de direct betrokkenen (Rutte, Asscher Halbe Zijlstra, Diederik Samsom) en een brief die is gestuurd aan de Tweede Kamer, blijkt het volgende:

* Volgens VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra gaan de zogenoemde ‘bed, bad en brood’- voorzieningen dicht. ‘Er blijft geen opvang over die ik dicht wil, want ze gaan allemaal dicht,’ zegt hij. PvdA-leider Diederik Samsom zegt weer iets ander: ‘Voorlopig hoeven gemeenten nergens mee op te houden. We wachten op een uitspraak van de Raad van State.’ Burgemeesters kunnen volgens Samsom altijd zeggen: ‘Bij mij slaapt niemand onder de brug, die krijgt noodopvang.’ Het kabinet wacht nog op een uitspraak van de Raad van State in een zaak over de illegalenopvang, die op 11 mei dient. Tot de uitspraak komt, zullen gemeenten nog wel geld van het Rijk krijgen voor de noodopvang die zij nu bieden.

* Er komt opvang voor illegalen in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, de vijf grootste steden van Nederland. Daar worden mensen erop voorbereid dat ze spoedig moeten terugkeren. Het kabinet noemt dit de voorfase.

Deze voorfase is nieuw en duurt een beperkt aantal weken. Tot nu toe was er geen opvangvoorziening meer als mensen aangaven dat ze niet wilden meewerken aan hun vertrek. Wel werd in dat geval bekeken of ze gedwongen konden worden uitgezet en daarvoor tijdelijk in vreemdelingenbewaring konden worden genomen. Voor mensen die wél aan hun terugkeer willen werken, bestond al opvang, onder meer in de Vrijheidsbeperkende Locatie (VBL) in Ter Apel.

* Als in de vijf centrale opvanglocaties de bereidheid tot terugkeer aantoonbaar aanwezig is, gaat de uitgeprocedeerde asielzoeker alsnog naar de VBL.

* Als uiteindelijk blijkt dat een vreemdeling buiten zijn schuld echt niet terug kan, kan deze een status krijgen. Dat gebeurt nu ook al. Als de vreemdeling echt weigert, wordt hij of zij alsnog uit de opvang gezet. Dat geldt niet voor gezinnen met kinderen. Voor hen is een speciale voorziening.

* De tientallen steden die nu ook al noodopvang bieden aan illegalen zoals uitgeprocedeerde asielzoekers, moeten die sluiten. Betrokkenen moeten zij doorverwijzen aan de vijf locaties of Ter Apel. Het kabinet wil gemeenten die zich hier niet aan houden, korten op hun budget voor integratie.

* De aanpassingen in de VBL en de voorfase kosten structureel 15 miljoen euro. Daarnaast is er in totaal 15 miljoen euro voor terugkeerprojecten.

* Verder blijft het kabinet investeren in de opvang in de regio en in projecten in landen die meewerken aan de terugkeer van hun onderdanen.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.