nederland

Ben Bouman (1923-1945): legerman met twee levens

Door Gerlof Leistra - 04 mei 2015

Volgens Cees Fasseur, bij wie Ben Bouman promoveerde, had die de gave zichzelf in zijn leven opnieuw uit te vinden en zijn tijd te blijven verstaan. Bouman overleed op vrijdag 24 april, 92 jaar oud.

Na een indrukwekkende militaire loopbaan waarin hij het schopte tot brigadegeneraal der Artillerie, studeerde Ben Bouman geschiedenis en promoveerde op 71-jarige leeftijd op een proefschrift over de Indonesische officieren uit het KNIL.

‘Het leger was zijn leven,’ zegt zijn oudste zoon Jan Willem (59). Volgende maand zou er nog een boek van zijn hand verschijnen: Succes in een verloren oorlog. Ben Bouman overleed vrijdag 24 april in zijn woonplaats Zeist. Hij werd 92 jaar.

Levensgevaarlijk

Benjamin Bouman werd op 27 maart 1923 geboren in Bandoeng. Zijn ouders waren twee jaar eerder naar Nederlands-Indië geëmigreerd. Zijn vader werkte bij de Spoorwegen, zijn moeder zette met succes een kledingzaak op.

Voor de inkoop reisde het gezin geregeld op en neer naar Den Haag. In mei 1940 kwam Bouman daar van de hbs en ging in Leiden experimentele fysica studeren. In 1942 weigerde hij de loyaliteitsverklaring te ondertekenen en dook onder bij zijn ouders, die inmiddels in Mook, bij Nijmegen, woonden. Hij kreeg verkering met domineesdochter Truus.

Op 17 september 1944 barst Operatie Market Garden los, de Slag om Arnhem. Bouman spreekt een Amerikaans peloton aan dat net de brug over het Maas-Waalkanaal had veroverd, wijst ze op een woning waar zich vijf Duitsers hadden verstopt en mag enkele dagen later als enige Nederlander mee bij de levensgevaarlijke oversteek van de Waal.

Hij raakt gewond, herstelt en weet te ontkomen naar Engeland, waar hij een opleiding tot artillerieofficier volgt.

Na de oorlog neemt hij in Indië deel aan de Politionele Acties. ‘Wacht niet op mij,’ schrijft hij aan Truus. ‘Ik weet niet of ik wel terugkom.’ Ze verliezen elkaar uit het oog.

Lang haar

In 1949 keert Bouman terug naar Nederland en werkt zich op als beroepsmilitair. Hij trouwt en krijgt een zoon en een dochter.

Behalve bij zijn gezin ligt zijn hart bij het leger. ‘Van 1968 tot 1973 was hij mijn baas bij de 107e Afdeling Veldartillerie,’ zegt generaal-majaoor b.d. Jan Bruurmijn (76). ‘Recht door zee en het hart op de tong. Hij verzette zich tegen de macht van de Vereniging van Dienstplichtige Militairen en vond soldaten met lang haar maar niets.’

Cees Fasseur (76), bij wie Bouman in 1995 promoveerde, had respect voor hem: ‘Hij had de gave zichzelf in zijn leven opnieuw uit te vinden en zijn tijd te blijven verstaan, ook als die tijden veranderden.’

Voor zijn proefschrift en ook later maakte Bouman, op weg naar Jan Willem en diens gezin in Australië, altijd een tussenstop in Indonesië en sprak daar ook met tegenstanders uit de tijd van de Politionele Acties.

Na zijn scheiding trouwde Bouman in 1990 alsnog met Truus. ‘Hij was altijd aan het werk,’ zegt stiefdochter Marion Leusink (64). Als voorzitter van de Stichting Japanse Ereschulden, lid van het Indisch Platform en voor de veteranen. In 2013 reed Bouman voorop in een jeep bij de opening van De Oversteek, de nieuwe brug over de Waal.

Elsevier nummer 19, 9 mei 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.