nederland

In strijd tegen onderwereld vormen burgemeesters de voorhoede

Door Carla Joosten - 26 mei 2015

Bestuurders komen in verzet tegen intimidatie en bedreiging door de onderwereld. Vooralsnog moet spierballentaal het tij keren.

Het duurde ruim een week, maar afgelopen maandag was het dan toch zo ver. Minister van Veiligheid en Justitie Ard van der Steur (VVD) liet zich in Maastricht informeren over de strijd om de macht tussen boven- en onderwereld, in dit geval motorclubs.

Het ministeriële bezoek volgde op de bedreiging van burgemeester Jos Som (CDA) van Kerkrade. Die had op 15 mei een Hells Angels-clubhuis aan de Markt in zijn gemeente gesloten. Reden was de onrust die de bikers in het Kerkraadse centrum veroorzaakten.

Sindsdien wordt Som 24 uur per dag bewaakt, vermoedelijk vanwege bedreigingen uit de hoek van de motorbende. Van der Steur kondigde aan te bekijken of motorclubs zijn te verbieden. In Duitsland is zo’n verbod er al.

Maar motorclubs zijn niet de enigen die bestuurders bedreigen. In Noord-Brabant zijn het ook criminele Turken en kampers die het gezag ondermijnen.

Drugscircuit

In 2010 concludeerden onderzoekers in het rapport Bedreigd bestuur al dat meer dan de helft van alle burgemeesters en wethouders te maken heeft met agressief gedrag van burgers. Vooral de provincie Noord-Brabant met haar grootschalige drugsmisdaad trok de afgelopen jaren de aandacht.

In 2012 werd het historische gemeentehuis van Waalre verwoest als gevolg van een aanslag die in verband werd gebracht met kampbewoners met wie de gemeente een geschiedenis van conflicten heeft en die volop in het drugscircuit zitten. In 2010 werd de bedreiging van burgemeester Fons Jacobs (CDA) van Helmond ook al in verband gebracht met het drugsmilieu.

De ongeorganiseerde overheid lijkt niet opgewassen tegen de georganiseerde criminaliteit. Dat bedreigt de democratie. Een bestuurder die wordt bedreigd, houdt daar, al is het onbewust, rekening mee.

Geseponeerd

‘Bijna een op de vijf burgemeesters zegt dat criminelen momenteel het gezag in hun gemeente ondermijnen,’ was de conclusie van een enquête van Nieuwsuur en het Nederlands Genootschap van Burgemeesters begin mei onder burgemeesters.

Er is onder meer sprake van intimidatie, bedreiging en het via stromannen ‘regelen’ van vergunningen. Zo zetten criminelen burgers onder druk om zich schuldig te maken aan illegale wietteelt of zorgfraude, of om cafés over te nemen om geld wit te wassen.

Daartegen optreden valt niet mee. Toen in 2007 na een miljoenen euro’s kostend justitieel onderzoek bewijs leek te zijn dat de  Hells Angels een criminele organisatie is, moest die zaak worden geseponeerd omdat opgenomen gesprekken tussen advocaten en hun cliënten van de motorclub tegen de regels in niet waren vernietigd en in het dossier zaten.

Koffiekopjes

In de strijd tegen de onderwereld vormen burgemeesters de voorhoede. Zij gaan over de openbare orde. ‘Wees niet laf, maar toon lef,’ roept oud-burgemeester Henri de Wijckerslooth (VVD) van Waalre zijn oud-collega’s op. Burgemeester Jan Boelhouwer (PvdA) van Gilze en Rijen werd bedreigd door iemand die aankondigde met dertig man verhaal te komen halen.

Boelhouwer liet de man binnen in een vergaderzaal waar 31 lege koffiekopjes gereed stonden. ‘Dat signaal bracht hem tot bedaren,’ zei Boelhouwer vorig jaar in Elsevier Juist.

In Limburg wordt ook niet meer weggekeken. Burgemeester Sjraar Cox (PvdA) van Sittard-Geleen sloot op 8 mei motorcafé Dug-Out in Sittard na een vechtpartij tussen Bandidos en leden van de aan de Hells Angels gelieerde Red Devils.

In de gemeente geldt twee weken lang een noodbevel, waarmee Cox alles kan doen wat nodig is om de openbare orde te handhaven of gevaar te beperken. De politie kan zonder aanleiding motorrijders controleren, aanhouden en zelfs de gemeente uitzetten.

Volgens burgemeester Onno Hoes (VVD) van Maastricht, die spreekt namens de Limburgse gemeenten, is dat noodbevel bedoeld om te tonen wie de baas is in de provincie.

Opgejaagd

Bestuurders worden assertiever, maar veel middelen hebben ze niet. De wet is niet ingericht op Italiaanse toestanden. Wel is internationale samenwerking aanstaande om te voorkomen dat opgejaagde clubs naar vlak over de grens verhuizen. Aanvullende wetgeving om clubs te verbieden, zoals minister Van der Steur overweegt, kost veel tijd.

Maar de toon is gezet. Van der Steur in Maastricht: ‘Ze bedreigen mensen, creëren angst en verdienen geld uit criminele activiteiten. Ze moeten met de poten van onze burgemeesters, wethouders, raadsleden, ambtenaren en agenten afblijven! Ze zullen het merken als ze er toch aan komen!’

Of die spierballentaal helpt, is de vraag. Bedreigde bestuurders kunnen de minister voortaan wel aan zijn woord houden.

Elsevier nummer 22, 30 mei 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.