nederland

Plan: geef gemeenten meer vrijheid voor belastingheffing

Door Tom Reijner - 03 juni 2015

Nederlandse gemeenten moeten meer ruimte krijgen om zelf belastingen op te leggen. Het advies is om vier miljard euro belastingen, die nu nog door het Rijk worden geheven, over te hevelen naar de lokale overheden.

‘Dat is een verstandige eerste stap,’ zegt ex-SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan woensdag over het bedrag van vier miljard euro in Het Financieele Dagblad (FD). Een commissie onder zijn leiding onderzocht de mogelijkheden hiertoe in opdracht van de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten. Het onderzoeksverslag wordt later vandaag gepresenteerd op het jaarcongres van deze koepelorganisatie.

Portemonnee

Zo zouden alle burgers, ook huurders, bijvoorbeeld weer onroerendezaakbelasting moeten betalen. Landelijk moet de belasting dan wel omlaag. Wat de gemeenten meer aan belasting gaan heffen, moet de landelijke overheid dan wel minder opleggen, zodat burgers dat niet in hun portemonnee voelen, is de bedoeling. In het advies staat dat het ‘zeker niet om méér euro’s en al helemaal niet over een hogere belastingdruk’ gaat.

Na de decentralisatie van de uitvoering van langdurige zorg, jeugdzorg en arbeidsparticipatie, zouden de gemeenten met meer eigen belastingen geld moet kunnen binnenhalen om al deze sociale voorzieningen te kunnen betalen, is de strekking van het plan. ‘Het is een manier om de zorg bij burgers en bedrijven weg te nemen dat de belastingverschuiving ze geld gaat kosten. Maar het kan hier niet bij blijven.’ Volgens Rinnooy Kan zou het Gemeentefonds – een begrotingsfonds, waaruit gemeenten moeten worden gesubsidieerd  – op termijn alleen nog moeten worden gebruikt om grote inkomstenverschillen tussen gemeenten te vereffenen.

Koudwatervrees

De commissievoorzitter – en thans D66-senator – wil de vrees wegnemen dat de vrijheid die gemeenten volgens zijn commissie moeten krijgen bij belastingheffing, tot lokale verschillen leidt. ‘De angst daarvoor is koudwatervrees. Er zijn nu ook al verschillen in woon- en vestigingsklimaat. Den Haag ziet toe op een minimaal niveau waarop gemeenten hun taken uitvoeren. Maar voor de rest geldt: wie betaalt die bepaalt,’ zegt Rinnooy Kan. ‘Lokale politici kunnen kiezers dan echte keuzes voorleggen. Zo maakt je de gemeentepolitiek relevanter en bestrijd je democratische armoede.’

Hij ziet de komende herziening van het belastingstelsel als dé mogelijkheid om de door hem voorgestelde wijzigingen door te voeren. Hij zegt tegen het FD ‘optimistisch’ te zijn. ‘Er is brede steun voor deze gedachte. Deze keer niet alleen bij lokale bestuurders, maar ook in de nationale politiek. Het kabinet heeft zich er al achter geschaard.’ Rutte II heeft vorig jaar september aangekondigd het belastingstelsel te hervormen, maar over het tempo en de inhoud van de hervormingen bestaat nog veel onduidelijkheid. De uitbreiding van de gemeentelijke belastingen is al langer een wens van gemeenten.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.