nederland

Wanneer geeft de NPO openheid over de Koningslied-klucht?

Door Nikki Sterkenburg - 15 september 2015

Het Koningslied viel tonnen duurder uit. Maar de Nederlandse Publieke Omroep wil geen openheid geven over waaraan alle euro’s zijn besteed.

Waar is de ruim 574.000 euro gebleven die het in april 2013 uitgebrachte Koningslied heeft gekost? De Nederlandse Publieke Omroep (NPO) moet van staatssecretaris  Sander Dekker (VVD) openheid van zaken geven, maar zet vooralsnog de hakken in het zand.

Eerder was de NPO al onduidelijk over de kosten van het ­Koningslied. Aanvankelijk meldde de NPO aan Elsevier dat het lied 150.000 euro had gekost. Later schreef De Telegraaf dat het om 550.000 euro ging en inmiddels is gebleken dat het prijskaartje van het Koningslied zelfs 574.000 euro bedroeg. Daarvan betaalde de NPO 174.000 euro en het Nationaal Comité Inhuldiging 400.000 euro.

Het lied werd geschreven in opdracht van het Nationaal Comité Inhuldiging, waarin onder anderen de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb (PvdA), oud-D66-minister Hans Wijers en musicalproducent Joop van den Ende zaten en dat inmiddels is ontbonden. Voor vragen over het ­Koningslied wordt doorverwezen naar de NPO, die uitblinkt in onvolledige antwoorden.

Feestelijke vertolking

De hoge kosten waren volgens de NPO onder meer nodig voor de huur van de studio, het maken van een videoclip en een app, en het opzetten van de liveverbinding met en het organiseren van activiteiten rondom de uitvoering van het Koningslied in Ahoy Rotterdam tijdens de inhuldiging.

Maar dat kan alles bij elkaar nooit ruim een half miljoen kosten, zo menen kenners – onder wie muziekproducent Eric van Tijn. Studiokosten zouden niet meer dan 2.000 euro per dag bedragen en zelfs met maximaal een paar duizend euro voor catering, security en het opnemen van een clip zou het lied geen tonnen hoeven kosten.

Van Tijn: ‘Zelfs dan kom je niet aan 150.000 euro, maar ook niet aan 100.000 of 50.000 euro. Dit slaat nergens op, dit kan gewoon niet.’ Ahoy rekende op de inhuldigingsdag geen zaalhuur voor de feestelijke vertolking van het lied door ruim 35 artiesten.

Dat zoveel partijen ‘om niet’ meewerkten, doet het vermoeden aanwakkeren dat een partij goed heeft verdiend aan het Koningslied. Of zoals royalty-verslaggever Marc van der Linden stelt: ‘Iedereen deed het zogenaamd gratis en toch kostte het een half miljoen…!’

Maar bij de NPO ingediende verzoeken om uitsplitsing van de kosten en meer informatie op grond van de Wet openbaarheid van bestuur leveren vooralsnog niets op.

In de vrijgegeven begroting zijn de begrote kosten weggelakt. Aanvankelijk concludeert de NOS dat het VARA-programma De Wereld Draait Door (DWDD) mogelijk is betaald voor de promotie van het lied, iets wat DWDD ontkent. Wel blijkt uit de stukken dat de NPO maar liefst tien medewerkers op de coördinatie van het ­Koningslied heeft gezet, al wordt niet vermeld hoeveel de kosten daarvoor bedroegen.

Het gebrek aan transparantie leidt tot wilde suggesties. Zijn de tonnen in de zakken van de NPO verdwenen? Of aangewend om het Koningslied zo vaak tegen betaling te downloaden dat deze wel op de eerste plek in de hitlijsten moest binnenkomen?

Omroep MAX-baas Jan Slagter vermoedt dat de tonnen naar NPO Radio 2 zijn gegaan, zei hij in talkshow Pauw. ‘Iemand heeft dat geld toch uitgegeven. Ik heb begrepen dat het toch bij de mensen van Radio 2 is terechtgekomen, van de NPO, die dat feest hebben georganiseerd. Maar zeg dat dan ook.’

Transparantie achteraf

Inmiddels hebben ook Kamerleden genoeg van het gedraai van de NPO, zeker met de nieuwe ­Mediawet in het vooruitzicht. De gang van zaken lijkt typerend voor het gebrek aan transparantie van de NPO, die jaarlijks 750 miljoen euro belastinggeld ontvangt en geen openheid van zaken lijkt te willen geven over hoe dat geld wordt besteed. De NPO zegt te vrezen dat politici zich met de inhoud van programma’s gaan bemoeien.

NPO-bestuurder Shula Rijxman zei onlangs bij de opening van het nieuwe televisieseizoen: ‘Het zou slechts gaan om “transparantie achteraf”. Maar iedereen weet dat je terugkijkt om vervolgens iets af te spreken voor de volgende keer. We gaan de politiek niet de instrumenten in handen geven om te debatteren over en te morrelen aan onze inhoudelijke programmakeuzes.’

Omroepbaas Slagter zei dat niet voor elk programma de kosten hoeven te worden bekendgemaakt. ‘Maar in het geval van het Koningslied zou ik zeggen: doe het alsjeblieft, laat zien waar het geld naartoe is gegaan.’ Staatssecretaris Dekker zegt nog te wachten op informatie van de NPO en met antwoorden te zullen komen over de kosten van het Koningslied. Dan moet de NPO dit keer wel met een volledig antwoord komen.

Elsevier nummer 38, 19 september 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.