nederland

Premier Rutte voert verhit debat met Belgen over Brexit

Door Jelte Wiersma - 23 februari 2016

Nederland is de meest enthousiaste voorstander van een Europese Unie met het Verenigd Koninkrijk. België wil juist af van de Britten.

Het is donderdagmiddag als premier Mark Rutte (VVD) arriveert bij het Egmont­paleis in Brussel. Hij is daar voor de gebruikelijke lunch met de leiders van de liberale Europese partijen, in de aanloop naar de Europese Raad van Regeringsleiders die dag. Normaal gesproken volgt een hartelijke ontmoeting met de Belgische premier Charles Michel (MR), generatiegenoot en dat ­andere liberale kopstuk. Maar nu even niet. Michel heeft verplichtingen in het Belgische parlement en dat is misschien maar goed ook. Want de door de Britten aangewakkerde discussie over de aard van de Europese Unie (EU) drijft Rutte en Michel uiteen.

Dat was al duidelijk in de dagen voor de Europese Raad. Tijdens de Raad zelf, op donderdag 18 en vrijdag 19 februari, bleek dat opnieuw. In de Britse strijd om een andere, minder gecentraliseerde Europese Unie is Rutte de meeste fervente medestander van David Cameron, zo constateerde ook de Britse krant The Times. Michel daarentegen ontpopte zich als de grootste criticus van Cameron, waar het ging om diens poging de ever closer union om te bouwen tot een vrijhandelszone. ‘De EU levert in België geen trauma’s op. Wij zien voordelen in de multinationaliteit en de culturele diversiteit,’ zegt de Belgische ­diplomaat Johan Swinnen (69), oud-ambassadeur in Den Haag.

Dat geldt wellicht voor Michel, niet voor Cameron en Rutte. ‘Onze Franstalige vrienden zijn meer voor een ever closer union,’ zegt VVD-europarlementariër Hans van Baalen (55). Hij zat de bijeenkomst in het Egmontpaleis voor.

Traditie

Al tijdens de inleidende beschietingen manifesteerde premier Michel – Waal en zoon van een oud-Europees Commissaris – zich als stormram namens Franstalig Europa. Camerons eis om naast de euro ook andere munten zoals het pond sterling te erkennen als officiële EU-valuta, werd door Michel weggehoond. De Franse president François Hollande schaarde zich meteen achter hem. De Fransen waren nooit enthousiast over het Britse EU-lidmaatschap, dat de Franse macht op het continent beperkt. De eis ging van tafel.

Michel waarschuwde vlak voor de top: ‘De beste situatie voor Groot-Brittannië en voor Europa is samen. Maar niet tegen elke prijs.’ Geen regeringsleider hakte harder in op de Britten dan hij. Zo vindt Michel dat het Verenigd Koninkrijk zich niet moet bemoeien met de eurozone. Dat komt neer op het weghouden van de Britten van continentale politiek, precies zoals de Fransen willen.

Rutte vindt al sinds zijn aantreden dat het Verenigd Koninkrijk erbij moet blijven, tegen elke prijs. Daarmee staat hij in een lange ­Nederlandse traditie. Nederland ijverde het felst voor toetreding van het Verenigd Koninkrijk tot de Unie, opdat Franse dominantie werd voorkomen.

Sinds het Verenigd Koninkrijk in 1973 EU-lid werd, beoogt het net als Nederland een kleine, efficiënte Unie die vooral de handel baat. Van Baalen: ‘Nederland zat al op de Britse lijn. Bij ons gaan de harten niet sneller kloppen voor een ever closer union.’

En zo rolden Rutte en Michel na twee dagen strijdend het Justus Lipsiusgebouw uit. Michel kraaide victorie. ‘Ons land heeft ervoor geijverd dat politieke integratie het doel blijft van iedereen die het wenst. De tekst toont duidelijk dat die eis overeind blijft. Het verschil met wat de Britten aanvankelijk vroegen, is groot.’

Hij sloeg Cameron verbaal zijn Brussel uit en gaf nog een trap na. ‘Er is altijd twijfel geweest over de Britse positie in het Europese project. Met het referendum komt het uur van de waarheid.’

Mooie elementen

Tijdens dat referendum op 23 juni mogen de Britten en Noord-Ieren stemmen over het lidmaatschap van de EU. Rutte hoopt dat ze blijven en maakte daarom niet veel lawaai over de overeenkomst in Brussel – Camerons deal is mager. Hij vreest het ergste en preludeerde op een Brits vertrek. Dan wil Rutte de ‘hele mooie elementen’ behouden die op verzoek van de Britten zijn ingebracht. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om meer macht voor nationale parlementen. Michel wil bij een ‘Brexit’ juist af van die afspraken.

De Belgische redenering werd verwoord door de liberale Vlaam­- se hoogleraar Paul De Grauwe (69). Hij doceert aan de London School of Economics en zei in Terzake dat de Britten ‘alle pogingen om verder te integreren zullen tegenwerken. En ze zullen veel van de materie proberen terug te halen naar de nationale entiteiten en dat is niet in ons belang. Het is wellicht beter voor de EU dat de Britten eruit stappen.’

Zo kiest Brussel als altijd de lijn-Parijs, en Den Haag de lijn- Londen. Rutte en Michel mogen dan generatiegenoten en politieke geestverwanten zijn, nationale ­reflexen veranderen niet.

Elsevier nummer 8, 27 februari 2016

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.