Afshin Ellian Afshin Ellian

Wat moeten leiders doen als zij met persoonlijk verdriet worden geconfronteerd?

Door Afshin Ellian - 04 maart 2013

Het lot kan omslaan in een noodlot. Sommige mensen moeten in een periode van hun leven een belangrijke (publieke) verantwoordelijkheid dragen. Dat is een last.

Wie voor de publieke zaak een bijzondere verantwoordelijkheid draagt, draagt iets zwaars mee, namelijk de hoogste vorm van de maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Het dienen van de publieke zaak op het hoogste niveau is ook een grote eer. Je zult niet gauw in de vergetelheid raken.

Alledaagse leven

In de alledaagse beslommeringen wordt weleens vergeten dat de publieke zaak, de hoogste en belangrijkste zaak is die je in een land kunt dienen. Het gaat hier niet om geld of aanzien. Wie slechts op grond van dit soort motieven de publieke zaak op een hoog niveau wil dienen, zal vroeg of laat door de mand vallen. Natuurlijk zijn mensen daarbij eerzuchtig, omdat ze niet  willen worden vergeten. Dat is begrijpelijk.

De publieke zaak wordt vaak geleid door eerzuchtige mensen. De eer is al sinds de Grieken en Romeinen het motief om de publieke zaak te dienen. Je moet dus bereid zijn om verantwoordelijkheid te nemen voor vraagstukken die niet altijd maakbaar zijn.

Arena

Talloze factoren oefenen invloed uit op essentiële politieke en bestuurlijke kwesties. In de politieke en bestuurlijke sfeer is niets atomair en los van het geheel. Het onverwachte overstijgt het voorzienbare.

In deze gevaarlijke en onvoorspelbare arena nemen sommige mensen de verantwoordelijkheid voor publieke zaken.

De publieke zaak wordt gediend door mensen met het vermogen om hun eigen emoties te overstijgen.

Tragedies

Het publiek vraagt soms iets onmenselijks aan degenen die ze als leiders hebben aangewezen. Het gaat hier niet alleen om de premier of de ministers. De publieke zaak is veel meer dan een regering. Er horen tragedies bij.

Wat moeten leiders doen wanneer ze op een cruciaal moment met bijna onverwerkbaar persoonlijk verdriet worden geconfronteerd? Deze week meldde weekblad Elsevier dat Heleen Bouman-Dekker (1960-2013) was overleden. ‘Grote liefde’ was de titel van het bericht. Wiens grote liefde? Wie was Heleen?

Op 6 maart 1989 stak een 27-jarige Surinamer onder invloed van cocaïne op station Zuidplein drie blanke vrouwen dood. Maar Heleen, 28 en beeldende kunstenaar, werd acht keer geraakt en overleefde de aanval ternauwernood. Gerard Bouman was officier van justitie in deze zaak.

Roos

Deze officier van justitie was net gescheiden. Gerard Bouman zegt hierover: ‘Ik was meteen verkocht. Zij had zo veel te geven. Na een rugoperatie kwam zij mij ’s avonds laat vasthouden. Dankzij die reikibehandeling sliep ik daarna als een roos.’

Drie jaar later trouwden ze. Boumans twee kinderen uit zijn eerste huwelijk werden ook haar kinderen. En dat was erg letterlijk: ‘Elke dag vonden ze een lief briefje van haar in hun broodtrommeltje.’

Gerard Bouman werd in 2007 hoofd van de AIVD. Hij bracht daar een enorme verandering teweeg. De AIVD werd meer een praktische organisatie en minder een theoretische verslaglegger van de dreigingen richting onze rechtsorde. En de AIVD breidde zich onder Bouman uit in een aantal risicolanden, om informatie in te winnen in de strijd tegen het terrorisme. Op 1 januari 2013 werd Bouman de eerste korpschef van nationale politie. Hij was al bezig met het nemen van de noodzakelijke voorbereidingen voor de invoering van de nationale politie.

Intelligente man

Bouman is een zeer integere en intelligente man. Hij staat nu aan het hoofd van het hele politieapparaat van Nederland. Hij is verantwoordelijk voor onze veiligheid. Een zware taak ten tijde van een transitie: van regionale politiekorpsen naar een nationaal politiekorps.

En nu, op het hoogtepunt van zijn professionele leven, gaat zijn Heleen heen. Overal vertelde Bouman trots over zijn grote liefde. Nu valt een ondraaglijke leegte over Bouman.

Gedurende enkele weken worden de taken van Bouman door zijn plaatsvervanger overgenomen. Maar daarna zal hij naar alle waarschijnlijkheid de publieke zaak weer dienen. Hij moet leiding geven aan de meest ingewikkelde operatie in de geschiedenis van de Nederlandse politie.

Verdriet

Er is een vergelijkbaar geval, met een nog ingewikkelder verdriet. Generaal Peter van Uhm werd op op 17 april 2008 Commandant der Strijdkrachten.

Op 18 april kwam zijn zoon, eerste luitenant Dennis van Uhm, op 23-jarige leeftijd in Afghanistan om het leven, samen met soldaat der eerste klasse Mark Schouwink. Ze reden op een bermbom.

De Commandant der Strijdkrachten kwam na een korte periode van afwezigheid terug op zijn post. Hij leidde de Strijdkrachten. Elke keer als hij een jonge officier zag, moest hij denken aan zijn zoon. Maar Peter van Uhm ging door en leidend diende hij de publieke zaak.

Cynisme

Deze mannen zijn bijzonder. Voorbij het heersende cynisme over gezagdragers moeten we onder ogen zien dat het ook bijzondere personen zijn, die ondanks hun persoonlijke verdriet, een belangrijk deel van Nederland leiden.

Ik was geraakt door het waardig geschreven bericht van Elsevier. Wat een verdriet. Het lot van een mens hangt altijd aan een zijden draadje.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.