Afshin Ellian Afshin Ellian

Kinderen zijn kwetsbaar, maar hebben recht op privacy

Door Afshin Ellian - 19 februari 2014

Er zullen altijd mensen zijn die de westerse vrijheid niet aankunnen. Maar dat overheid en bedrijven dan maar besluiten om onze vrijheid geheel af te schaffen, is een zeer gevaarlijke ontwikkeling.

De burgemeester van Leiden toonde deze week politieke en burgerlijke moed. Hij durfde een veroordeelde pedoseksueel te huisvesten in zijn gemeente en ging de discussie met zijn stadgenoten niet uit de weg.

Hij durfde zelfs zijn politieke lot te verbinden aan toekomstige (mis)daden van de veroordeelde pedoseksueel: als Benno L. opnieuw de fout ingaat, dan treedt burgemeester Henri Lenferink (PvdA) af. Daarmee sluit hij een moedig contract met de Leidenaren. De burgemeester belooft te zorgen voor de veiligheid van kinderen.

Voorbeeld

Eindelijk is er een burgemeester die zijn lot durft te verbinden aan vraagstukken die de burgers rechtstreeks raken. Dit moet als voorbeeld dienen voor politici in Den Haag.

Terwijl de Leidse burgemeester zijn uiterste best doet om kinderen te beschermen tegen kinderlokkers en kindermisbruikers, tasten officiële instanties in Nederland willens en wetens de morele integriteit van kinderen willen aan.

Sommige dingen wil je gewoon niet geloven. Onder het mom van gezondheidszorg wordt soms onderzoek gedaan waarvoor je je zou moeten schamen. Het AD kopte een paar dagen geleden: ‘GGD moet stoppen met seksvragen aan 13-jarigen’.

Zwanger

‘Heb je wel eens geslachtsgemeenschap gehad?’, ‘Hoe oud was je de eerste keer?’, ‘Met hoeveel verschillende personen?’ en ‘Zijn er toen ook condooms of andere voorbehoedsmiddelen gebruikt?’

Het zijn vragen die de GGD wil stellen bij het online-gezondheidsonderzoek aan tweedeklassers in het voortgezet onderwijs. In de media wordt gezegd dat dit onderzoek bestaat om te begrijpen waarom meisjes van veertien soms zwanger raken. Dat wil de GGD namelijk voorkomen.

Legitimeert het voorkomen van (on)gewenste zwangerschap bij veertienjarige meisjes het stellen van deze vragen aan kinderen? En mag dat vervolgens zomaar worden geregistreerd? Ouderorganisaties zijn terecht geschokt – en ik ook.

Wildvreemden

Het zijn vragen die geen enkele instelling ongericht aan kinderen mag stellen. Ik kan niet bedenken hoe deze vragen behulpzaam zouden zijn bij het oplossen van eventuele problemen. De stellers van vragen veronderstellen dat de kinderen wildvreemde mensen die ze niet kennen, naar waarheid antwoord geven over intieme zaken.

Zouden GGD-onderzoekers zichzelf zomaar aan een dergelijke controle voor vage doeleinden onderwerpen? Het gaat hier om de moraal en niet om de gezondheidszorg. Ook kinderen hebben recht op privacy en een persoonlijke levenssfeer.

Met deze vragen schenden ze tegelijkertijd de persoonlijke levenssfeer van ouders van de ondervraagde kinderen. Deze argumenten liggen allemaal voor de hand – ook de GGD-onderzoekers hadden ze kunnen bedenken. Maar controlezucht kent geen morele zelfbegrenzing.

Sovjetpraktijken

De politiek van de controle begint een alomvattend fenomeen te worden in onze samenleving. Alles moet worden gecontroleerd. Alles moet worden geregistreerd.

Semi-overheidsorganen en bedrijven neigen naar sovjetpraktijken. Ook in de Sovjet-Unie wilde de staat alles weten van haar burgers. De controlepolitiek kent slechts één moreel gebod: gij zult zo veel mogelijk weten van alle individuen.

De sociologen noemen dat de risicomijdende samenleving. Deze samenleving streeft naar een utopische toestand. Het is een utopie omdat de mens hoe dan ook streeft naar vrijheid, en dus naar onvoorspelbaarheid.

Verwerpelijk gedrag

Vrijheid is mogelijk waar een samenleving de individuele spontaniteit toelaat. En verwerpelijk gedrag zal er altijd zijn. Er zullen altijd mensen zijn die de vrijheid niet aankunnen.

Het onvermogen bij sommige mensen om op verantwoorde wijze in vrijheid te leven, is nog geen reden om de vrijheid als geheel af te schaffen.

Algehele controle is de kortste weg naar het afschaffen van vrijheid. Zonder recht op privacy, zonder respect voor de persoonlijke levenssfeer van individuen en families, zal vrijheid slechts een mooi poëtisch woord zijn.

Hysterisch

Dit is onze bekommernis in de 21ste eeuw. Wordt deze eeuw de eeuw van de controle. Gaan we onze vrijheid opgeven omwille van de utopie van een risicomijdende samenleving? Te weinig wordt rekening gehouden met deze wezenlijke vragen.

De Franse filosoof Michel Foucault zei ooit dat het twintigste-eeuwse, westerse gezondheidsdenken in de vorm van psychiatrie de hysterische vrouw had uitgevonden. De hysterische vrouw is er niet meer – zij was er nooit. De hysterische vrouw was een controleconcept dat massaal werd toegepast op vrouwen. Er is al een vervanger uitgevonden: kinderen. Ze zijn niet hysterisch, maar ze zijn hulpeloos en we moeten ze beschermen.

Totale controle

Daarom onderwerpen ze kinderen aan een totale controle. Een kind dat een fout maakt, is geen kind meer. Een foutloos kind is een terecht geboren kind, wordt wellicht over een paar decennia het adagium.

Een vrije samenleving moet zich blijven verzetten tegen de ongerichte en onrechtvaardige controle. De gezondheidsinstanties moeten leren respect op te brengen voor de waardigheid van kinderen en hun families.

Weg met die controlezucht!

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.