Hoe Máxima en de paus Nederland en de wereld betoverden

11 maart 2014

Buenos Aires heeft ons twee inspirerende ambassadeurs opgeleverd. Máxima Zorreguieta redde de Nederlandse monarchie en Jorge Bergoglio maakte katholieken weer trots op hun kerk.

Wie Máxima Zorreguieta zegt, zegt vrolijkheid, vrouwelijkheid, vriendelijkheid en vitaliteit. Aan de uitstekende Argentijnse uitvoering van deze vier V’s heeft het Huis van Oranje een groot deel van zijn populariteit te danken. Het betrad de 21ste eeuw met nieuw elan.

Waar het in de jaren negentig fossiel oogde en commentatoren schreven dat het alleen nog aanvaardbaar was als het kleurloos en geurloos werd, veranderde de teneur drastisch met de komst van het katholieke Argentijnse burgermeisje dat van dansen en empanadas houdt en niet zo op de tijd let.

Bedreigend

Voor haar verschijnen was het vertrouwen in de aanstaande koning zo laag dat dagbladen opiniestukken afdrukten met koppen als ‘Zonder sterk meisje blijft kroonprins nergens’.

De afstandelijkheid van koningin Beatrix werd als bedreigend gezien voor de toekomst van de monarchie, die geslotenheid en arrogantie leek te hebben omarmd. Artikelen als ‘Beatrix zelf debet aan opstand der elite’ en ‘Monarchie; het is mooi geweest’ sierden in de tweede helft van de jaren negentig de opiniepagina’s.

De eeuwwisseling moest het moment worden waarop het koningshuis het stijve en stoffige imago zou afschudden. De nood was zo hoog dat premier Wim Kok (PvdA) subtiel de modernisering van de monarchie aankondigde om het koningschap bij de tijd te brengen.

Spektakel

En toen was er Maxima die kwam, zag en overwon. Haar ‘effect’ was een nachtmerrie voor de republikeinen. Arend Jan Dunning, medeoprichter van het Republikeins Genootschap, zei in 2002: ‘Maxima helpt ons twintig jaar achterop.’

En Rene Zwaap, royaltywatcher van het progressieve De Groene Amsterdammer, vergeleek haar met Evita Perón. ‘De latinisering van de Nederlandse monarchie belooft in ieder geval een waar spektakel te worden.’

En dat gebeurde – en het recept was eenvoudig. Met spontaniteit een revolutie van vermenselijking ontketenen. Een ommezwaai, afkomstig uit Buenos Aires.

In diezelfde stad werd de kiem gelegd van een revolutie die in omvang de Nederlandse hof-revolutie ruim overstijgt. Op 13 maart 2013 werd kardinaal Jorge Mario Bergoglio gekozen tot hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk: de eerste niet-Europese paus in twaalfhonderd jaar.

Wereldnieuws

Ondanks de gigantische achterstand waarmee hij begon (schandalen, corruptie, wanbestuur) is de revolutie van vermenselijking van paus Franciscus ongezien in de moderne kerkgeschiedenis.

Zijn eenvoud en bescheidenheid doen Vaticaankenners hem nu al vergelijken met de immens populaire paus Johannes Paulus II, die in charme en warmte moeilijk te overtreffen is.

Alles wat paus Franciscus zegt of doet is wereldnieuws. Zelfs zijn eenvoudige kleren, die hem door het blad Esquire tot best geklede man van het jaar deden uitroepen.

Maar de paus wast ook de voeten van vrouwelijke en islamitische gevangenen. Hij omarmt en kust zieken en verschoppelingen, hij verwerpt materieel vertoon, verafschuwt voedselverspilling, neemt de bus, weigert zijn houten halskruis in te wisselen voor een gouden, draagt zijn eigen tas, woont in een klein appartement, troost bootvluchtelingen en werkloze jongeren, maakt selfies van hem en zijn gasten, en vraagt mensen voor hem te bidden.

Geweten

Dit alles ziet hij als deel van zijn leven als ‘gewone mens’: ‘Ik ben geen superman of ster. De paus is een man die lacht, huilt, rustig slaapt en vrienden heeft zoals iedereen. Een normaal persoon.’

Franciscus is ook een denker die zijn ideeën in simpele woorden kan uitdrukken. Leraren moeten worden bedankt voor hun vormende rol bij generaties en drie woorden kunnen een huwelijk lang en gelukkig maken: sorry, bedankt en alstublieft.

En hij sprak de volgens The Huffington Post beroemdste zin van 2013: ‘Wie ben ik om te oordelen?’ De paus grijpt elke gelegenheid aan om te hameren op het geweten. Tegen priesters: ‘Zet je geweten niet uit, zodat je jezelf niet omtovert tot een klein monster.’

Verminkte kerk

Paus Franciscus, 77 jaar oud, laat het niet bij fraaie woorden. Walter Kasper, een van zijn hoogste kardinalen, maakte bekend dat het Vaticaan veel meer vrouwen zal benoemen op topposities en binnen de curie, het centrale bestuursapparaat van de kerk.

Een kerk zonder vrouwen is een verminkte kerk, aldus Kasper. Franciscus benoemde meer kardinalen uit arme en Afrikaanse landen dan zijn voorgangers in hun eerste jaar en hij ontmantelt kringen van corrupte of maffiose kardinalen.

Misschien zal paus Franciscus niet alle verwachtingen kunnen waarmaken. Maar alleen de hoop die hij miljoenen mensen geeft, de hoop dat de kerk zal hervormen en dat katholieken weer trots mogen zijn, maakt van Franciscus nu al een historische kerkleider.

Deze prachtige ambassadeur van zijn land weet met bescheidenheid, eenvoud en spontaniteit de harten van velen te veroveren.

Argentinië laat zich in hem van zijn allerbeste kant zien. Muchas gracias por Papa Francesco. Y Maxima.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.