Afshin Ellian Afshin Ellian

Alleskunners van de Marechaussee moeten onze cyberspace bewaken

Door Afshin Ellian - 12 november 2014

Tweehonderd jaar geleden werd de Marechaussee opgericht als praktische tussenvorm tussen leger en politie. De goed getrainde mannen en vrouwen van de Marechaussee bewaken tegenwoordig zowel onze fysieke als onze digitale grenzen.

Zelfvertrouwen ontstaat geleidelijk. Dat geldt voor individuen, voor landen en voor organisaties. Landen verwerven hun zelfvertrouwen tijdens een wordingsproces.

Een mooi voorbeeld hiervan is het besluit dat koning Willem I nam op 26 oktober 1814. Tweehonderd jaar geleden, kort nadat de troepen van Napoleon waren verjaagd en Nederland een koninkrijk werd, kondigde de Koning per besluit nummer 498 het volgende: ‘Nous, Guillaume, (…) Voulant établir un corps de Maréchaussée dans les provinces de la Belgique, à l’effet de concourir au maintien des lois, d’assurer la tranquillité publique, et de veiller à la sureté des habitants’.

Geen woord Nederlands.

Geopolitiek

De Koninklijke Marechaussee werd tweehonderd jaar geleden opgericht. Dit jaar worden momenten herdacht waarop dit instituut tot stand kwam.

Dit militaire politiekorps werd opgericht in Maastricht. Voor de keuze voor het zuiden van Nederland had de Koning legitieme geopolitieke redenen. Weliswaar hadden de grootmachten na het vertrek van Napoleon de grenzen van verschillende landen vastgesteld, maar die grenzen konden nog altijd worden gewijzigd.

Agressie

Het stationeren van gewapende eenheden was een effectieve manier om anderen op gepaste afstand te houden. Maar een legereenheid zou agressie oproepen; de Marechaussee was een perfecte oplossing – een strijdkracht tussen de politie en het leger.

In een omvangrijke studie naar de geschiedenis van de Nederlandse politie onder leiding van Cyrille Fijnaut beschrijft Jos Smeets in het deel over rijkspolitieapparaat de geboorte, groei en volwassenwording van de Marechaussee.

Volgens Smeets werd in feite hetzelfde besluit genomen dat eerder ook voor de oprichting van de Bataafse Gendarmerie werd gebruikt. Maar het Franse woord gendarmerie wilden de oprichters niet gebruiken, terwijl de Marechaussee op Franse leest is geschoeid.

Zelfvertrouwen

Het duurde niet lang totdat voor elk besluit alleen het Nederlands werd gebruikt. In de negentiende eeuw groeide het zelfvertrouwen van de natiestaat die Nederland is. De vraag is of het de Marechaussee is gelukt om het zelfvertrouwen te ontwikkelen – wat onontbeerlijk is voor deze organisatie.

Wat heeft Nederland met de Marechaussee? Politiek en historisch gezien is het een organisatie die in de moderne tijd is bedacht om de natiestaat intern te verdedigen.

De politieke noodzaak van een intern gerichte strijdkracht lag in de behoefte om, waar dat nodig is, de staat als geheel te kunnen beschermen: een strijdkracht met militaire discipline en bewapening, en tegelijkertijd met civiele taken.

Groen van binnen

Mijn vader zou, als hij de Nederlandse gendarmerie had gekend, hebben gezegd: blauw van buiten, groen van binnen. Ja, ik ben een Marechaussee-kind! De Iraanse gendarmerie is helemaal groen, wat te maken heeft met de omvang van Iran en de taken die de gendarmerie moet uitvoeren in afgelegen gebieden.

De Marechaussee valt onder het ministerie van Defensie, maar vanwege politiële (civiele) taken dragen de leden een blauw uniform. De organisatie bestaat uit goed getrainde mannen en vrouwen met een ijzersterke discipline.

Terrorisme

Zij worden ook vaak in conflictgebieden ingezet, bijvoorbeeld in Afghanistan, Bosnië en Irak. Tegenwoordig worden ze ingezet voor het bewaken van de buitengrenzen van de Europese Unie: immigratievraagstukken aan de grenzen van Nederland en aan de grenzen van de EU. En dat is niet alles.

De militairen in blauw uniform worden dag en nacht ingezet in Nederland. Niet alleen bij de grenscontrole, maar ook in de strijd tegen terrorisme en de georganiseerde misdaad. Op verschillende plaatsen worden Joodse instellingen bewaakt door de Marechaussee.

Geen gezeur

Vaak wordt de existentiële vraag gesteld wat de meerwaarde is van de Marechaussee voor Nederland. Iemand vertelde me ooit: je kunt erop vertrouwen dat wanneer ze te hulp worden gevraagd, ze er ook zullen zijn.

Dat is een kostbare zekerheid. Marechaussees leven volgens de militaire codes: geen gezeur, altijd inzetbaar. De reservepolitie van Nederland kan opereren op verschillende niveaus van geweld.

De grenzen van Nederland zijn niet langer alleen maar fysiek – en ze worden goed bewaakt door de Marechaussee. In de 21ste eeuw hebben we ook te maken met een nieuwe ruimte: cyberspace.

Inlichtingen

Het is moeilijk om de precieze grenzen van de Nederlandse cyberspace te bepalen. Deze internationale ruimte bevindt zich, via allerlei netwerken, ook in ons land. Wie bewaakt, operationeel gezien, de cyberspace van Nederland?

Diverse organisaties – politie, inlichtingendiensten, leger en douane – houden zich bezig met de cyberspace. Dit is operationeel nog steeds niet geconcentreerd in één organisatie. Het gaat niet lang duren voordat we ontdekken dat dit systeem onwenselijk en gevaarlijk is.

Natuurlijk moeten verschillende organisatie zich op grond van hun taken bemoeien met de cyberspace. Tegelijkertijd moet er een coördinerend een operationeel cyber command center komen voor het bewaken van de Nederlandse cyberspace.

De Marechaussee is de organisatie van waaruit de veiligheid van de Nederlandse cyberspace moet worden gecoördineerd. De derde eeuw van de Marechaussee wordt de eeuw van cyberspace.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.