Simon Rozendaal

‘Creatief kruidenieren’ in de wetenschap om subsidie te krijgen

Door Simon Rozendaal - 05 januari 2015

Als een onderzoeker iets probeert, kan het mislukken. Maar dan krijg je een volgende keer geen subsidie meer. Dus wat doe je?

Sjoemelen klinkt zo onaangenaam. En dus geeft Hans Clevers de voorkeur aan eufemismen. Clevers, president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) en een van Nederlands meest gerenommeerde biologen, heeft in zijn leven tientallen subsidies binnen­gehaald en vertelt eerlijk (hem kan niks meer gebeuren) hoe ‘creatief kruidenieren’ en ‘geld vrijspelen’ werkt.

Wanneer onderzoekers voorstellen indienen bij NWO, de Europese Unie, de Amerikaanse National Institutes of Health, de Gates Foundation of welke andere geldverstrekkende instantie ook, kunnen ze niet helemaal eerlijk zijn. Logisch.

Fraaie batterijen

Stel dat u wilt nagaan of – ik noem maar een dwarsstraat – batterijen mogelijk zijn die tien keer zoveel energie bevatten als die van nu. In het projectvoorstel weeft u termen als ‘nano’, ‘duurzaam’ en ‘quantum’. Het werkt en u krijgt 1 miljoen euro, waarmee u een nieuw lab kunt inrichten en enkele aio’s en postdocs aannemen.

Na een paar jaar rapporteert u terug dat die fraaie batterijen er helaas toch niet in zaten. Alweer logisch. Ontdekkingen zijn vaker niet dan wel voorspelbaar.

Eigenlijk zouden onderzoekers aan de lopende band moeten melden: sorry, leuk idee, maar dit keer zaten de natuurwetten niet mee. De kans echter dat ze dan opnieuw voor subsidie in aanmerking komen, is miniem.

Jongleren

En dus schrijft menige onderzoeker, aldus Clevers, in zijn voorstel over een project dat al een aantal jaren geleden is begonnen en waarover alleen nog maar moet worden gepubliceerd. Het geld dat aldus wordt binnengehaald, schraagt een ander, wel nieuw project.

Zo jongleert iedere wetenschapper voortdurend met subsidies en is hij niet geheel eerlijk tegenover de geldverstrekker. Na een jaar of twee verschijnen fraaie artikelen over een project dat toch al vrijwel was afgerond. Subsidieverstrekker blij, ­onderzoeker blij. Een win-winsituatie.

Elsevier 71ste jaargang, nummer 2, 10 januari

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.