Syp Wynia

Hoe Amsterdam een gemeentelijk bordeel kreeg

Door Syp Wynia - 21 februari 2015

In het nauw gedreven heeft burgemeester Eberhard van der Laan (PvdA) nu het plan opgevat de gemeente zelf een bordeel te laten beginnen in Amsterdam. Maar blijven de prostituees in zo’n bordeel wel gevrijwaard van hardhandige pooiers?

Een eeuw geleden werd de SDAP – voorganger van de PvdA – de machtigste partij in Amsterdam. Die macht zouden de sociaal-democraten – op een enkele onderbreking na – niet meer uit handen geven.

Voor de SDAP was Amsterdam dé ‘proeftuin’ voor socialistische experimenten. Zo werd ook getracht de middenstand te elimineren. De adel was een kopje kleiner gemaakt, nu was het tijd om een eind te maken aan de middenstand, zo redeneerde SDAP-wethouder Salomon ‘Monne’ de Miranda.

Viswinkels

De Miranda wilde de hele voedselvoorziening, maar bijvoorbeeld ook de verkoop van schoenen en dekens, in gemeentehanden brengen. Dat moest bijdragen aan de taak van de gemeente, zo redeneerde de wethouder, te zorgen voor ‘meer levensgeluk voor de massa’. Maar toen begin jaren dertig de achttien gemeentelijke viszaken failliet waren, was het goeddeels gedaan met de gemeentewinkels.

Tot de ‘socialisatie’ van Amsterdam behoorde ook het streven van SDAP – en later de PvdA – om zo mogelijk alle grond in gemeentehanden te krijgen en zoveel mogelijk woningen als gesubsidieerde ‘sociale’ woningen te exploiteren.

Dat lukte beter dan de viswinkels. Rond de 80 procent van de bebouwde grond is in handen van de gemeente Amsterdam en rond de laatste eeuwwisseling was 90 procent van het Amsterdamse woningbestand huurwoningen, voor het overgrote deel in handen van nauw met de gemeente samenwerkende woningcorporaties.

Sodom en gomorra

Sinds vorig jaar zomer deelt de PvdA niet meer de lakens uit in Amsterdam. Burgemeester Eberhard van der Laan is nog de enige PvdA’er in het college van B en W. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat de erfenis van SDAP en PvdA niet voortijlt in de hoofdstad. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor het ‘Wallen-project’ van PvdA-minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken, die zeven jaar wethouder in Amsterdam was.

In voorgaande decennia was – terwijl de PvdA ook aan de macht was – het oudste deel van de Amsterdamse binnenstad een slonzig sodom en gomorra vol seks en drugs geworden, maar Asscher wenste een grote schoonmaak, vooral omdat er op grote schaal sprake was van vrouwenhandel en gedwongen prostitutie.

De methode-Asscher bestond er vooral uit dat panden van exploitanten van raamprostitutie werden opgekocht met het doel tweehonderd van de vijfhonderd ramen in de rosse buurt te sluiten.

Slechte deal

Dat levert altijd een slechte deal op voor de gemeente. Eén prostitutieraam bleek een half miljoen waard, maar zodra de prostitutievergunning eraf is, blijft daar maar een schijntje van over.

De gesubsidieerde winkeltjes die achter de rode ramen kwamen, verlenen de prostitutiepanden logischerwijs een veel lagere economische waarde. De resterende prostitutieramen worden juist duurder bij een kunstmatige krimp van het aanbod, waardoor nieuwe aankopen onbetaalbaar werden.

Het door Asscher beoogde doel – het verminderen van vrouwenmisbruik – werd intussen ook niet gehaald, omdat de prostitutie zich naar nog schimmiger oorden verplaatste. En steeds meer ontstond de indruk dat de gemeente wel veel panden aan het opkopen was, maar dat het doel inmiddels vooral – als vanouds – het in gemeenschapshanden brengen van onroerend goed was geworden.

Intussen is het geld op en zitten de gemeente en de woningcorporatie die de voormalige prostitutiepanden beheert met dure panden op de Wallen, terwijl er van de beoogde nette prostitutie ook al niets terechtkomt.

Hardhandige pooiers

In het nauw gedreven heeft burgemeester Van der Laan nu het plan opgevat de gemeente zelf een bordeel te laten beginnen voor vijftig prostituees, die geen last hebben van hardhandige pooiers maar hun eigen zaakjes runnen.

Het zou mooi zijn als een bonafide ondernemer het gemeentebordeel overneemt, zo meldt de burgemeester, maar of dat lukt, staat niet vast. Het staat natuurlijk ook niet vast dat vrouwen in een gemeentebordeel gevrijwaard kunnen worden van pooiers, maar daar gaat de burgemeester aan voorbij.

Een eeuw nadat de socialisatie een aanvang nam en de gemeentelijke viswinkels mislukten, probeert de burgemeester het nu met de gemeentelijke exploitatie van een bordeel. De Miranda zou nog opkijken van deze nieuwe poging ‘de massa’ door de gemeente van ‘levensgeluk’ te laten voorzien.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.