Arthur van Leeuwen

Idee van onderwijsdiploma op maat is zo gek nog niet

Door Arthur van Leeuwen - 27 maart 2015

Laat havo-leerlingen examen doen op vwo-niveau met de vakken waarin ze goed zijn, en vwo’ers een havo-examen in hun ‘slechte’ vakken. Interessant idee van Paul Rosenmöller.

Scholen die leerlingen nu al de kans geven om een niveau hoger examen te doen voor een vak waarin ze goed zijn, melden enthousiaste berichten. Zo haal je immers het beste uit ze.

In die zin doet voorzitter Paul Rosenmöller van de VO-raad, belangenbehartiger van het voortgezet onderwijs, een aantrekkelijk voorstel: diploma’s op maat.

Zo zouden ook leerlingen een niveau lager examen kunnen doen in de vakken waarmee ze moeite hebben. Daar schuilt een gevaar, want dat nodigt de flierefluiters uit om te denken ‘laat maar zitten die wiskunde’, om daar later nog eens spijt van te krijgen.

Inroosteren

Het plan verdient een kans, maar met een scherp oog voor de consequenties. De scholen tellen met schrik hun leraren en lokalen – want hoe ga je al die maatpakketten inroosteren?

Dat het organisatorisch wel kan, is te zien in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, waar leerlingen per vak het niveau A+, A, B, C en zo verder halen. Dat staat op het diploma, iedereen weet ook wat die letters waard zijn.

Middenschool

Dat is alleen niet het hele verhaal. Nederland kent meteen na de basisschool het onderscheid naar vmbo, havo en vwo. Het Angelsaksische systeem stuurt leerlingen tot hun zestiende naar eenzelfde ‘middenschool’ waarbinnen ze hun vakken op verschillende niveaus doen.

Daarna sorteren ze pas voor richting hoger onderwijs of arbeidsmarkt. En vanaf dat moment bepaalt vooral de kwaliteit en de naam van de school hun kansen. De VO-raad en andere voorstanders van maatwerk ontkomen er dus niet aan om naar het complete systeem van voortgezet onderwijs te kijken.

Mix

De belangrijkste vraag is: wat zegt straks zo’n Nederlands diploma met mix van vwo-, havo- en vmbo-vakken? Niet verwonderlijk zijn de universiteiten sceptisch, want die vinden een vwo-diploma voor álle vakken de beste garantie voor het vereiste intellectuele minimum.

Zit iets in, tenzij Nederand rigoureus de meest voor de hand liggende stap zet: strenge selectie aan de poort van de universiteit. In Angelsaksische landen bepaalt het aantal ‘A+ en A-levels’ de kansen.

Dat kan een boeiend debat worden. De grote schare voorstanders van zelfontplooiing in onderwijs en politiek is ongetwijfeld heel erg voor diploma’s op maat, maar ook heel erg tegen toetsing en selectie op bewezen capaciteiten.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.