Afshin Ellian Afshin Ellian

Nieuw duo moet een einde maken aan de stammenoorlog bij Justitie

Door Afshin Ellian - 25 maart 2015

Ard van der Steur moet een einde maken aan de stammenoorlog op het ministerie van Veiligheid en Justitie. Zowel hij als de nieuwe staatssecretaris Klaas Dijkhoff heeft zich bewezen als jurist. Aan hen de taak om het zwaarste ministerie van Nederland te leiden.

Het zwaarste ministerie van Nederland wordt eindelijk weer bemand. Het ministerie van Veiligheid en Justitie kwam in een kwaad daglicht te staan nadat de minister door zijn eigen ambtenaren verkeerd dan wel onvoldoende werd geïnformeerd.

Het is een moeilijk ministerie met buitengewoon grote verantwoordelijkheden. Het kabinet heeft Ard van der Steur benoemd als de nieuwe minister van Veiligheid en Justitie. VVD-Kamerlid Klaas Dijkhoff werd benoemd als staatssecretaris bij hetzelfde ministerie.

Ministerie in crisis

De afgelopen dagen las ik nogal veel onzin over de nieuwe bewindsmannen. Sommige columnisten hadden het over hun kledingstijl. Anderen hadden het over het ‘halve kasteel’ waarin Van der Steur woont.

Ze zijn één ding vergeten: de bewindsmannen moeten een ministerie in crisis gaan leiden. Daarop moeten we onze aandacht vestigen.

Ard van der Steur is een goede jurist. Dat is een belangrijke voorwaarde om minister van Justitie te worden. Hij is een scherp analyticus, stelt de juiste vragen. Dat weet ik omdat hij bij ons instituut aan de rechtenfaculteit in Leiden heeft gewerkt.

Geloofwaardig

Ard van der Steur was docent bij de afdeling Moot Court van het Instituut voor Metajuridica. Hij leerde studenten de methoden van het redeneren, analyseren en het stellen van de juiste vragen. En dat zijn precies de zaken die een minister van Justitie moet beheersen.

De ambtenaren van het ministerie van Veiligheid en Justitie zullen het moeilijk krijgen. En dat is hard nodig. De parlementaire democratie kan nauwelijks geloofwaardig zijn als ministers door toedoen van ambtenaren verkeerde informatie verschaffen aan de Kamer.

Doorzettingsmacht

Het ministerie is toe aan nieuw elan. In dit tijdperk rust een enorme verantwoordelijkheid op de schouders van Van der Steur omtrent veiligheidsvraagstukken. Meer precies: het islamitische terrorisme.

De minister van Veiligheid en Justitie heeft doorzettingsmacht. Hij is bevoegd en verplicht om, desnoods dwars door alle departementen en ministeries heen, de noodzakelijke veiligheidsbesluiten te nemen.

Hij mag, als dat nodig is, een burgervliegtuig in geval van een terroristische kaping laten neerhalen. Ook is hij belast met het stelsel van bewaking en beveiliging van personen en objecten in Nederland. Dat is een niet te onderschatten kwestie.

Superminister

De minister van Veiligheid en Justitie is in Nederland een superminister inzake de terrorismebestrijding. Dit vergaten de commentatoren in de voorbije dagen.

Ard van der Steur wordt bijgestaan door zijn staatssecretaris Klaas Dijkhoff. Ook hij is een excellent jurist, aan de Universiteit van Tilburg gepromoveerd op het gebied van oorlogsrecht. Daarom was hij als Kamerlid woordvoerder op het terrein van terrorisme en aanverwante vraagstukken voor zijn fractie, de VVD.

De ambtenaren krijgen te maken met twee scherpe, strenge juristen. Ik heb hoge verwachtingen en ik hoop dat ze die kunnen waarmaken.

Team

Er zijn twee belangrijke zaken die onder geen beding fout mogen gaan: de inrichting van de Nationale Politie en de terrorismebestrijding. Voor beide zaken zijn Van der Steur en Dijkhoff verantwoordelijk.

Weliswaar zal Dijkhoff zich vooral met de Immigratie- en Naturalisatiedienst en het gevangeniswezen bezighouden, maar dit neemt niet weg dat hij samen met de minister een team vormt bij het leiden van het gehele ministerie.

Theo van Gogh

In tegenstelling tot Ivo Opstelten hebben de nieuwe bewindspersonen geen directe operationele ervaring met veiligheidszaken en terrorismebestrijding. Ze zijn meer dan Opstelten aangewezen op hun ambtenaren.

Dat is niet heel erg wenselijk. Ambtenaren maken fouten, zie de moord op Theo van Gogh. Een minister moet onder alle omstandigheden een vakminister zijn om organisatorisch en inhoudelijk leiding te geven aan ambtenaren.

Te afhankelijk

Wellicht kan de vorming van een informele, niet openbare adviesraad of denktank rond de bewindspersonen helpen bij het analyseren van veiligheidsvraagstukken in een mondiale context. De bewindspersonen die op dit gebied te afhankelijk zijn van hun ambtenaren en partijpolitieke adviseur, lopen het risico foute beslissingen te nemen – of verkeerde beslissingen goed te vinden.

Ik ben niet wantrouwig jegens onze veiligheidsambtenaren. Maar het aanhoren van andere analyses en argumenten hoort bij een rationeel bestuur. Zonder discussie en tegenspraak kan iemand vervreemden van de wereld die continu in beweging is. Daarbij kunnen we denken aan de inrichting van de regionale inlichtingenactiviteiten door de politie of het nemen van anti-radicaliseringsmaatregelen.

Stammenoorlog

De effectiviteit van dergelijke maatregelen is nog niet berekend. Hoeveel kosten ze en wat leveren ze op?

De doorzettingsmacht is een zware verantwoordelijkheid. Ard van der Steur draagt nu de zwaarste verantwoordelijkheid die Nederland kent. Hij moet bij Justitie een einde maken aan de stammenoorlog.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.