Arendo Joustra

Pijnlijke verhalen op begraafplaats Margraten

Door Arendo Joustra - 28 mei 2015

Afgelopen zondag werden op Margraten de Amerikaanse soldaten herdacht die bij de bevrijding van Europa zijn gesneuveld. Op dit ereveld in Zuid-Limburg liggen 8.301 Amerikaanse soldaten begraven.

Dat waren er ooit zo’n tienduizend meer, maar die werden in de loop der tijd herbegraven in de Verenigde Staten.

Iedere gesneuvelde soldaat heeft zijn eigen verhaal, maar in zijn toespraak vroeg de Amerikaanse ambassadeur Timothy M. Broas zondag aandacht voor de mannen die al die graven op Margraten, oorspronkelijk zo’n 20.000, hebben gedolven.

Segregatie

Die gruwelijke en zware werkzaamheden – het was najaar 1944 bitter koud op het plateau van Margraten – moesten worden verricht door 260 zwarte soldaten.

Want op Margraten mogen zwarte soldaten dan gebroederlijk naast blanke officieren liggen, boven de grond waren blank en zwart destijds streng gescheiden. Pas na de oorlog werd aan de segregatie in de krijgsmacht een einde gemaakt.

Zo droegen, op een enkele uitzondering na, zwarte soldaten geen geweer en vochten ze ook niet mee. Want stel dat ze die ervaring later in Amerika zouden gebruiken tegen de blanken. Ze mochten slechts chaufferen, sjouwen en graven delven.

Krijgsgevangenen

Eenmaal terug in Amerika merkte Jeff Wiggins, die leiding gaf aan de grafdelvers op Margraten, dat blanke Duitse krijgsgevangenen in zijn staat Alabama meer rechten hadden dan hij als zwarte officier. Zij zaten voor in de bus, hij achter.

Wiggins overleed in 2013. Gelukkig is zijn pijnlijke verhaal net op tijd opgetekend door Mieke Kirkels in haar boek Van Alabama naar Margraten.

Elsevier nummer 22, 30 mei 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.