Arendo Joustra

Museum voor landverhuizers zou erg leerzaam zijn

Door Arendo Joustra - 08 september 2015

De miljoenen Europeanen die tussen 1815 en 1940 naar Amerika wilden emigreren, werden al voor vertrek geïnspecteerd. Het zou mooi en instructief zijn als in Nederland, net als in Antwerpen, een museum komt dat herinnert aan die landverhuizers.

Tussen 1815 en 1940 zijn zo’n 60 miljoen Europeanen naar vooral Noord- en Zuid-Amerika geëmigreerd. Landverhuizers werden ze genoemd. Ze vertrokken uit de havens van bijvoorbeeld Amsterdam, Rotterdam en Antwerpen.

Nog steeds staan daar de gebouwen die aan deze enorme emigratiegolf herinneren. In Amsterdam het Lloyd Hotel, in Rotterdam Hotel New York – het voormalige directiegebouw van de Holland-Amerika Lijn – en in Antwerpen de loodsen van de Red Star Line.

In die Antwerpse loodsen is een museum gevestigd dat op een moderne manier het verhaal vertelt van al die landverhuizers. Een van hen was de vijfjarige Israel Baline, die met zijn familie Wit-Rusland ontvluchtte wegens de Jodenvervolging. Later zal hij zijn naam veranderen in Irving Berlin en groeit hij uit tot een van Amerika’s beroemdste componisten (White Christmas).

Lichtend voorbeeld

Wat het museum ook inzichtelijk maakt, is dat immigratieland Amerika al in Antwerpen de immigranten inspecteerde. Wie niet door de controle kwam, kwam niet aan boord. Daar zorgde de Red Star Line zelf ook voor, want landverhuizers die in Amerika werden geweigerd, moesten op kosten van de rederij terug naar Europa reizen.

Een leerzame les. Net als het gegeven dat Amerika geen immigranten meer toeliet, toen ze vanwege de economie niet meer nodig waren.

Zou het niet mooi zijn, en instructief, als Nederland ook zo’n museum zou krijgen? Rotterdam, met de immigrant Ahmed Aboutaleb als burgemeester, zou een goede locatie zijn. Met Antwerpen als lichtend voorbeeld.

Elsevier nummer 37, 12 september 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.