Afshin Ellian Afshin Ellian

Terrorisme verslaan kan alleen met sterke inlichtingendiensten

Door Afshin Ellian - 25 januari 2016

Het is aan Erik Akerboom om het vertrouwen bij de Nationale Politie terug te brengen. Daarvoor heeft hij echter wel geld van de minister nodig. Alleen zo kan de Nationale Politie krachtig optreden tegen terrorisme.

Ard van der Steur (VVD), de minister van Veiligheid en Justitie, overleefde het Kamerdebat dat slechts weinigen begrepen. De minister vond het ongepast dat hoogleraar George Maat, bekend als patholoog-anatoom bij de MH17-ramp, tijdens een gastcollege foto’s van slachtoffers had gebruikt.

Het was natuurlijk een emotionele reactie. Niet Maat maar RTL Nieuws had de zaak openbaar gemaakt. Het betreft hier inderdaad een ernstige aantasting van de academische vrijheid – en de politieke ellende voor Van der Steur begon.

Stevig debat

Van der Steur bood Maat zijn excuses aan. Ook mag Maat zijn werk in het forensisch onderzoek voortzetten. Daarmee is het afgelopen, hoop je dan. Maar de oppositie wilde een stevig debat over de minister.

Daarin staat de Kamer in haar recht – al hebben we het hier over een Kamer die het lek uit de ‘commissie-Stiekem’ niet kon vinden. Ze waren in elk geval niet in staat om het Kamerlid aan te wijzen dat lekte uit een vertrouwelijk overleg.

Ook die kwestie is voorbij. Wat niet voorbij is, is de strijd tegen het terrorisme.

Ik vraag me af of de justitiewoordvoerders van de Kamerfracties weleens politie-eenheden bezoeken. Ik betwijfel het. Daarvoor hebben ze natuurlijk geen tijd, ze zijn vooral bezig met nietszeggende debatten.

Enorme operatie

Het is wel belangrijk om na al die bezuinigingen en de reorganisatie bij de politie, kritisch te kijken naar de stand van zaken bij de politie. De omvorming van de Nederlandse politiekorpsen tot een Nationale Politie is een enorme operatie.

Het gaat om duizenden mannen en vrouwen die bij de politie werken. We weten nu dat dit proces niet goed is verlopen. Dit alles leidde tot de benoeming van een nieuwe chef voor de Nationale Politie.

Deze Erik Akerboom is een ervaren en zeer deskundige topambtenaar binnen de veiligheidssector. Hij was korpschef, werd daarna de tweede man bij de AIVD en nog later Nationale Coördinator Terrorismebestrijding. De laatste jaren was hij de belangrijkste ambtenaar op het ministerie van Defensie.

Onzekerheid

Iedereen heeft hoge verwachtingen van Erik Akerboom. Het is een perfecte benoeming. Toch moeten we ons realiseren dat de reorganisatie, de herinrichting van korpsen en gebieden, en de herbenoeming van leidinggevenden niet probleemloos zijn verlopen.

Medewerkers bij de politie verkeerden lange tijd in onzekerheid. De sollicitaties voor nieuwe functies en de uiteindelijke benoemingen zijn zeer problematisch verlopen. Dat was anders geweest als de Kamerleden hun werk hadden serieus genomen. De Kamer heeft zich nauwelijks bemoeid met dat proces.

De woordvoerders lieten zich niet informeren over de gang van zaken bij de politie, terwijl dit gevoelige proces nauwkeurig had moeten worden gevolgd. Deze nalatigheid is onbegrijpelijk.

Onmisbaar

In de strijd tegen het terrorisme behoren het inwinnen van inlichtingen en (vooral) het verstoren van jihadistische activiteiten tot de kerntaken van de politie en de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.

De regionale inlichtingendiensten spelen daarbij een onmisbare rol. Ik heb het gevoel dat de regionale inlichtingendiensten zijn verwaarloosd. Het zijn de regionale inlichtingendiensten die de ogen en oren van de AIVD vormen. Zij zijn bekend met hun gebied, en kunnen daarom effectief optreden.

Eigenlijk zouden ze volledig moeten vallen onder de WIV, de Wet op inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Deze wet biedt immers de ruimste bevoegdheden die in Nederland mogelijk zijn.

Cyberspace

Die bevoegdheden zijn niet bedoeld voor opsporingsactiviteiten maar voor de inlichtingen- en veiligheidszaken. In ons systeem is dit onderscheid van belang. De diensten zijn onmisbaar in de strijd tegen het terrorisme, daarover is iedereen het eens. En toch wordt er te weinig gedaan om ze effectief te organiseren.

Drastische maatregelen zijn nodig: personele uitbreiding, heldere organisatorische verbindingen tussen verschillende provincies, nieuwe opleidingen voor verstoringsactiviteiten, en omgang met cyberspace. Dit gaat niet vanzelf, er is geld voor nodig. Minister Van der Steur moet meer investeren in de regionale inlichtingendiensten.

Vertrouwen

Dit soort processen is tijdrovend. Het duurt lang voordat de resultaten zichtbaar worden, dus moeten we op tijd beginnen. Het valt niet uit te sluiten dat naast het islamitische terrorisme zich ook andere vormen van terrorisme en geweld kunnen voordoen.

Het is aan Akerboom om de hele organisatiestructuur van de Nationale Politie onder de loep te nemen. De politiemensen moeten weer vertrouwen krijgen in hun eigen organisatie.

De Tweede Kamer heeft de neiging debatten te voeren die parlementaire journalisten interessant vinden. Maar niet de parlementaire journalisten, maar de parlementariërs zelf moeten de inhoudelijke agenda van de Kamer bepalen.

De Nationale Politie moet een adequate en effectieve organisatie worden. Vooral nu in deze onstuimige tijden.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.