nederland

Koning: klassieke verzorgingsstaat verdwijnt

Door Tom Reijner - 17 september 2013

In de Ridderzaal op het Binnenhof in Den Haag heeft koning Willem-Alexander zijn eerste Troonrede uitgesproken. Gezeten naast zijn vrouw, koningin Máxima, sprak de Koning over de economische crisis, het ontluikende mondiale economische herstel, over veranderingen in de verzorgingsstaat en noodzakelijke aanpassingen in de samenleving.

Het staatshoofd opende zijn rede dinsdag op persoonlijke wijze. Hij sprak een dankwoord uit voor de dag waarop hij werd ingehuldigd als Koning: het was een ‘hartverwarmende dag’ op 30 april dit jaar’, zei hij.

Hij dankte ook zijn moeder, prinses Beatrix. Willem-Alexander zei dat zij voor hem altijd een inspiratiebron zal blijven. Ook sprak hij zijn dankbaarheid uit voor steun na het overlijden van zijn broer, prins Friso.

Welvaartsstaat

Willem-Alexander memoreerde de gevolgen van economische crisis die steeds meer voelbaar worden. De koopkracht van veel Nederlanders blijft achter, maar er zijn ook signalen dat het langzaamaan beter gaat: de mondiale economie toont een voorzichtig herstel.

Maar, zo zei hij, de welvaartsstaat moet worden aangepast aan de eisen van de huidige tijd: ‘de klassieke verzorgingsstaat verandert langzaam maar zeker in een participatiesamenleving,’ aldus de Koning. De problemen die Nederland momenteel kent zijn van structurele aard. De Koning verwees daarbij onder meer naar de hoge staatsschuld die nog altijd oploopt. Dat vraagt om ‘noodzakelijke hervormingen’ – die ‘kosten tijd en vragen om doorzettingsvermogen’.

Dat betekent ook meer zelfredzaamheid. Elke Nederlander moet de kans krijgen die veranderingen in zijn of haar leven in te passen. Nederlanders moeten blijven bouwen aan een zelfbewust land.

Investeren

In zijn rede benadrukte het staatshoofd dat het nodig is de economie te stimuleren. Daarvoor wordt een Nederlandse investeringsinstelling opgericht. De economie wordt ook gestimuleerd door werkgelegenheid te creëren en jongeren aan het werk te krijgen en te houden. Voor het behoud en de schepping van werkgelegenheid wordt 600 miljoen euro vrij gemaakt.

Het ontslagrecht wordt gemoderniseerd; werkgevers kunnen werknemers eenvoudiger ontslaan, en daardoor de arbeidsmarkt flexibeler maken. Maar flexwerkers worden wel beter beschermd, sprak de Koning.

De WW krijgt een ‘meer activerend karakter’ en wordt ‘het publiek gefinancierde deel’ teruggebracht naar 24 maanden en ‘sociale partners nemen de verantwoordelijkheid voor een privaat gefinancierd deel van de WW’.

Watermanagement

De Koning bracht ook het buitenland in herinnering: Nederland dient een actieve rol te spelen in de Europese Unie. Maar hij benadrukte ook de soevereiniteit van de lidstaten: ‘Een aantal zaken kunnen lidstaten beter zelf regelen, zoals belastingen, sociale zekerheid, pensioenen, zorg en onderwijs. De regering zal hierin het voortouw nemen en het gesprek hierover aangaan met de andere lidstaten.’

Tot slot stipte Willem-Alexander het onderwerp watermanagement aan – waar hij zich als prins veelvuldig mee bezig heeft gehouden: ‘Zo heeft het Nederlandse bedrijfsleven veel expertise in waterbeheer. Hiermee helpen we landen in alle delen van de wereld hun waterproblemen op te lossen.’

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.