nederland

GeenStijl: genoeg stemmentellers voor voorlopige uitslag #EP2014

Door Fieke Hamers - 21 mei 2014

Website GeenStijl heeft genoeg vrijwilligers verzameld die donderdag bereid zijn om ‘verslag’ te doen in verschillende stemlokalen door het land. Tegen het einde van de dag hoopt GeenStijl met een voorlopige uitslag te komen.

GeenStijl startte de actie omdat de uitslag van de Europese Parlementsverkiezingen van de Europese Commissie pas bekend mag worden gemaakt nadat de stemlokalen in de laatste lidstaat zijn gesloten.

De verkiezingen zijn in de meeste lidstaten pas op zondag 25 mei. Zelfs in het katholieke Italië zijn de verkiezingen gewoon op zondag en sluiten de laatste stembureaus pas om 23.00 uur.

De stemmen in Nederlandse stemlokalen worden geteld op 22 mei. In een instructie afkomstig van het ministerie staat dat het niet is toegestaan de tellingen door te geven aan de media voordat de stemlokalen in andere lidstaten gesloten zijn.

Democratiehaat

GeenStijl vindt dat deze gang van zaken’ indruist tegen alles waar een open democratie voor staat,’ en noemt het ‘censuur’ en ‘democratiehaat’.

De site heeft een maas in de Kieswet gevonden: de telling is openbaar en toegankelijk voor iedereen die wil komen kijken. De voorzitter is verplicht om uitkomsten van tellingen hardop uit te spreken als daar om wordt gevraagd.

De site heeft lezers opgeroepen bij het sluiten van de stemlokalen aanwezig te zijn en de stemuitslagen door te geven aan GeenStijl. Zo hoopt de site donderdag een voorlopige uitslag te kunnen geven van de Nederlandse stemming.

Reactie

‘Nadat bekend werd dat eurocommissaris voor Justitie Viviane Reding minister van Binnenlandse Zaken Ronald Plasterk (PvdA) om uitleg ging vragen, schoten de aanmeldingen voor het stemmen tellen omhoog’, zegt Bart Nijman van GeenStijl in een reactie tegen Elsevier.nl.

Hij verwacht dat Plasterk zal zeggen dat ze in hun recht staan, zoals de minister ook eerder bevestigde dat de site de kieswet goed had bestudeerd.

Steekproef

GeenStijl heeft inmiddels zo’n 1.900 aanmeldingen binnen. In Nederland zijn ruim 9.000 stembureaus. ‘Het aantal aanmeldingen is nu al meer dan genoeg om een representatieve weergave van het stemgedrag in Nederland te kunnen geven’, zegt Bart Nijman.

Donderdag rond 22.00 uur hoopt de site al ‘iets te kunnen roepen’ over de stemmen. Om middernacht willen ze dan met een voorlopige uitslag komen. De site zet een team van veertien mensen in om de binnengekomen aantallen te controleren.

Representativiteit

Politicoloog aan de Vrije Universiteit André Krouwel zegt tegen elsevier.nl dat GeenStijl twee belangrijke meetfouten maakt die de representativiteit van de steekproef van de uitgebrachte stemmen ondermijnen. ‘De keuze voor de stembureaus is niet willekeurig, omdat GeenStijl-lezers zichzelf aanmelden voor het doorgeven van de telling van een stembureau naar keuze. Daarbij komt nog dat het publiek van GeenStijl geen doorsnede is van de Nederlandse bevolking.’

De tweede meetfout die wordt gemaakt, is dat er geen wegingsfactor van achtergrondvariabelen wordt meegenomen. Het kan namelijk behoorlijk uitmaken of het betreffende stembureau bijvoorbeeld in een achterstandswijk staat, of dat er vooral vrouwelijke studenten er hun stem komen uitbrengen.

‘Door deze meetfouten kan de steekproef van GeenStijl er wel acht tot zestien zetels naast zitten.’ Op een totaal aantal zetels voor de Nederlanders in het Europees Parlement van 26 zetels maakt dat de voorlopige uitslag niet bijzonder veelzeggend. Wel zal GeenStijl, als het zo’n tien procent van de stembureaus meeneemt in de tellingen de algemene trends in de verkiezingsuitslag kunnen zien, aldus Krouwel.

Maar volgens GeenStijl zelf is de reactie van de politicoloog ‘totale onzin’. ‘Krouwel kent onze methoden helemaal niet en weet niet hoe wij de representativiteit bij de stemlokalen garanderen,’ zegt Bart Nijman. Hij wijst erop dat de Geenstijllezers verslag doen van de stembusgang.

Verbieden

Vijf jaar geleden stond Nederland gemeenten nog toe om de voorlopige uitslagen op de verkiezingsdag bekend te maken. De Europese Commissie tikte Nederland toen op de vingers en dreigde met juridische stappen.

Nederland beloofde toen om in het vervolg gemeentes te verbieden de tellingen meteen te openbaren.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.