Simon Rozendaal

Stuk van België veroveren om de aarde te redden

Door Simon Rozendaal - 15 mei 2019

Onder invloed van de milieubeweging hebben we ons laten wijsmaken dat zon en wind dé oplossing bieden tegen de opwarming van de aarde. Zon en wind deugen. Zij zijn immers groen, duurzaam en hernieuwbaar, schrijft Simon Rozendaal.

Lees ook het vorige opiniestuk van Simon Rozendaal nog eens terug: Alles wat leeft en groeit en ons altijd weer boeit

Het is een van de grote fabels van deze tijd.
Allereerst moeten zon en wind in één adem worden genoemd met biomassa. De drie leveren tezamen het overgrote deel van de zogenaamde groene stroom, de zogenaamde duurzame en de zogenaamde hernieuwbare energie in Nederland.

Ook bij zon en wind dreigt imagoverlies

Zo langzamerhand zijn de meeste deskundigen het erover eens dat biomassa niet zo’n aantrekkelijke energiebron is. Ook de milieubeweging staat er niet meer achter, terwijl intussen omwonenden protesteren tegen de rookwolken die uit centrales komen waar houtpillen, diermeel, enzovoort worden verstookt.
Je hoeft geen genie te zijn om te voorspellen dat eenzelfde imagoverlies als dat zich bij biomassa heeft voorgedaan – van groen, duurzaam en hernieuwbaar naar smerig en omstreden – ook weleens zou kunnen optreden bij windmolens en zonnecellen.

Zon, wind en biomassa hebben immers nóg een ­eigenschap gemeen. Ze hebben een dramatisch slechte energiedichtheid en nemen als gevolg daarvan verontrustend veel ruimte in beslag.

Energietransitie draait om energiedichtheid

Steeds meer mensen die op de hoogte zijn, komen tot de conclusie dat energiedichtheid de crux van de energietransitie is. Eigenlijk mag er geen discussie over klimaatbeleid zijn, en geen stuk over worden geschreven zonder dat het begrip energiedichtheid centraal staat, betoogde in 2017 de Amerikaanse milieuwetenschapper Jesse H. Ausubel, die aan The Rockefeller University het Program for the Human Environment leidt.

  ‘Voor Nederland volstaat het eigen grondgebied niet bij duurzame energie’

Uit ergernis dat bijna alle journalisten op gezag van de milieubeweging beweren dat zon en wind groen en duurzaam zijn, schreef Ausubel in 2017 het rapport Density (Dichtheid). Ondertitel: de sleutel tot nep- en echt nieuws over energie en milieu.

Zon en wind mogen dan weinig CO2 uitstoten, door hun geringe energiedichtheid leggen ze net als biomassa – waarvan het klimaateffect ook nog eens omstreden is – een enorm beslag op land en zee.

Voor kleine landen volstaat het eigen land niet

De Tsjechisch-Canadese emeritus hoogleraar milieuwetenschappen Vaclav Smil schrijft in zijn boek Power Density dat voor kleine landen als Singapore, Taiwan en Trinidad en voor industriële grootmachten als Zuid-Korea en Nederland geldt dat het eigen grondoppervlak niet volstaat wanneer die landen alle energie willen opwekken met hernieuwbare bronnen.

U leest het goed: wanneer Nederland de planeet wil redden, moeten we België veroveren. Een flink stuk Duitsland mag ook. Voor alle duidelijkheid, dan kunnen we hier niet meer wonen, werken, sporten en spruitjes verbouwen. Dan staat heel Nederland (en die paar veroverde Belgische of Duitse provincies erbij) vol met windmolens, zonnecellen, biomassacentrales en gewassen om biobrandstof te produceren.

Samsom: door technologie komt het goed

Na afloop van een tv-uitzending waaraan wij beiden deelnamen, sprak ik onlangs even met Diederik Samsom, een van de architecten en uitvoerders van het ­Nederlandse klimaatbeleid. Hij kende de boeken van Vaclav Smil weliswaar niet, maar was wel op de hoogte van het aanzienlijke ruimtebeslag van zon en wind.

Zijn antwoord daarop getuigt van vooruitgangsoptimisme. Door voortschrijdende technologie komt het wel goed. Welnu, het is onmiskenbaar dat de prijs van zonne- en windstroom de afgelopen jaren spectaculair is gedaald. Verder ben ik genoeg vooruitgangsoptimist om met hem te hopen dat er misschien over een jaar of twintig een doorbraak komt in de accutechnologie of in de productie van waterstof, waardoor dat ene grote nadeel van energieopwekking met hulp van zon en wind – onvoorspelbaarheid – kan worden gecompenseerd.

Maar dat andere en veel grotere nadeel – de lage energiedichtheid – valt niet te compenseren. Wanneer we in een dichtbevolkt, hoog industrieel land als Nederland alles zetten op zon, wind en biomassa, moeten we zelf verhuizen. Daarom zijn zon en wind niet groen, niet duurzaam en niet hernieuwbaar.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.