Afshin Ellian Afshin Ellian

Hoe CDA en D66 Wilders en Rutte helpen, in plaats van hun kiezers

Door Afshin Ellian - 07 oktober 2016

Het politieke spel is niet wiskundig bepaald. Wiskunde is moeilijk maar het politieke spel is nog moeilijker. De wiskunde is gefundeerd in absolute waarheden. Wanneer een aantal van deze waarheden is vastgesteld, kan men de uitkomst met zekerheid voorspellen.

Het succes van de exacte wetenschappen begon met wiskunde. Eigenlijk volgden ze de vuistregel van Plato: wiskunde en meetkunde behoren tot eeuwige waarheden. Door wiskundige formules als vertrekpunt te nemen, heeft de exacte wetenschappen onwaarschijnlijke ontdekkingen kunnen doen. Het geluk begon met wiskunde.

En toch is het politieke spel moeilijker dan de wiskunde. De uitkomst van een politiek spel staat nooit vast. Ook de uitgangspunten van het spel zijn anders dan bij de wiskunde: het politieke spel is een multidisciplinair spel. De economische, sociale, historische, juridische, en internationale verhoudingen zijn onmisbare gezichtspunten in het politieke spel. Bovendien is de psychologische gesteldheid van de tegenspelers, de derden en de waarnemers bepalend voor de uitkomst van het spel. Het zijn allemaal ingewikkelde disciplines waarvoor men aan een universiteit een doctorstitel kan verkrijgen. In het politieke slagveld is niemand eigenlijk in staat om met volledige zekerheid de toekomst te voorspellen. Een politicus speelt het spel vooral met vertrouwen op een goede afloop. Het is extreem vaag en onbepaald.  De toeval en de toevallige gebeurtenissen zijn van cruciaal belang in de politiek. Dat is beslist geen wetenschap.

Uit het onderzoek van weekblad Elsevier blijkt deze week dat de ‘Pleur op’-uitspraak van premier Rutte de VVD miljoenen aan gratis publiciteit opleverde. Elsevier komt tot de conclusie dat, als de VVD de aandacht had moeten kopen, die de ‘pleur op’-uitspraak van premier Rutte in de vorm van advertenties opleverde, zou dat de partij ettelijke miljoenen euro’s hebben gekost. Dat deed men voor hem gratis en voor niets. Wie is hier men? Of Heideggeriaans geformuleerd: wie is hier ‘das Man’?

Tegenstanders maken gratis reclame

Das Man van Heidegger of ‘men’ is een anonieme figuur. Een figuur uit de massa in onze moderne wereld. De massademocratie werkt met en leeft van ‘men’. De anonieme massa maakt hier echter geen gratis reclame voor de VVD of Mark Rutte. Wie deed het dan? Dat waren de tegenstanders, of beter gezegd de tegenspelers van Rutte die het grote pleur-op-debat hadden georganiseerd. Ze zijn nu precies die anoniem ‘men’ geworden, omdat zij slechts de weg voor de grote winnaar, namelijk de VVD, hebben geplaveid. Daarna zijn ze verdwenen in de massa.

U wilt de rugnummers. Vooruit dan. Dat waren voornamelijk D66 en CDA. De CDA-leider Sybrand van Haersma Buma deed hartstochtelijk mee aan het fatsoendebat. Terwijl de CDA-kiezers juist last hebben van de onfatsoenlijke toestanden binnen de multiculturele samenleving. Was ik de CDA-spindoctor geweest, dan had ik de fractievoorzitter Buma geadviseerd om het volgende te doen. Hij had zich achter Rutte moeten scharen, waarna hij een simpele vraag moest stellen: hoe gaan we de Erdogan-Turken aanpakken? Het zou een onthutsend debat kunnen opleveren.

D66, onder leiding van Alexander Pechtold, is de partij die een onmisbare bijdrage kan leveren aan de populariteit van haar eigen tegenstanders. De legendarische debatten tussen Pechtold en Wilders hebben alleen maar bijgedragen aan gratis reclame voor de PVV. Wie de politieke beelden van het afgelopen decennium terugkijkt, zal een Pechtold zien, die dag in en dag uit alle standpunten van Wilders aan het uitvergroten is. De mediavrienden van Pechtold hebben exact deze lijn in de media gevolgd. In werkelijkheid is Wilders, met uitzondering van de verkiezingscampagne, nooit in de praatprogramma’s. Dat hoeft hij ook niet te doen. De omroepen VARA en NOS deden dat voor Wilders in de lijn van D66. Ze spraken continu over Wilders. Hij was er de facto altijd in alle praatprogramma’s en actualiteitsprogramma’s. Pechtold deed exact hetzelfde met premier Rutte in het grote pleur-op-debat.

Anticiperen op de voordelen

Terug naar het politieke spel. Een van het principes van het politieke spel in de massademocratie is het anticiperen op de mogelijke voordelen van een aanval voor de tegenstander. Ik noem de massademocratie, omdat deze vorm van democratie bij de gratie van massamedia bestaat.

De burgers zijn meestal niet geïnteresseerd in de toonhoogte van het debat, maar ze proberen vanuit hun eigen alledaagse ervaring het waarheidsgehalte van het onderwerp vast te stellen. De uitspraken die met de alledaagse ervaringen corresponderen, wekken bij de burgers nieuwsgierigheid en soms empathie op. In alle debatten tegen Pim Fortuyn, Geert Wilders en nu tegen Mark Rutte vergeten de aanvallers de positie van de toeschouwers.

D66 en CDA moeten vooral zich bekommeren op hun eigen culturele en politieke verworvenheden die weleens in de multiculturele samenleving op het spel komen te staan.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.