Gerry van der List

Een goede reden om op 23 mei niet te stemmen

Door Gerry van der List - 14 mei 2019

Vroeger was Malik Azmani een wat dikkig, introvert jongetje. Maar zijn gymleraar op een Friese middelbare school leerde hem lef tonen en tegen de stroom in roeien, schrijft Gerry van der List.

Deze ontboezeming deed de Europese lijsttrekker van de VVD vorige maand in een Amsterdamse kroeg om aannemelijk te maken dat hij zich binnenkort ook in Brussel en Straatsburg stoer en tegendraads zal opstellen. Het is een uitdaging voor hem om het verschil te maken, zei het VVD-Kamerlid, dat de gemeenplaatsen duidelijk niet schuwt.
Hoewel zijn gehoor vooral uit partijgenoten bestond, kreeg Azmani toch enige lastige vragen. Eentje had hij vast vaker gehoord. Hoe kan de VVD in het Europees Parlement in vredesnaam toch samen optrekken met die uitgesproken federalist Guy Verhofstadt? Het antwoord luidde dat er in de liberale fractie, waarvan de Vlaming voorzitter is, ook minder eurofiele types zitten, waarmee een vertaalslag kon worden gemaakt voor gewone mensen. Het is de vraag of veel kiezers door zulke taal worden gestimuleerd op donderdag 23 mei bij de Europese verkiezingen een stem uit te brengen op de ferme Fries.

De VVD heeft een ambivalente houding ten aanzien van de EU

De VVD heeft het in de Europese campagne inhoudelijk sowieso het lastigst. Sinds Frits Bolkestein de partij uit haar federalistische dromen wakker schudde, hebben de liberalen een ambivalente houding ten aanzien van de EU. De januskop van de partijleider illustreert dit. Deze maand klaagden vijf oud-ministers, onder wie enkele VVD’ers, in NRC Handelsblad nog over de Europese ‘halfhartigheid’ van de premier, die over de grens heel andere verhalen afsteekt dan in Den Haag. Zij willen dat Mark Rutte zich meer ten faveure van de EU uitspreekt. Een flink deel van zijn achterban deelt dit verlangen allerminst.
Andere partijen hebben het makkelijker. D66, dat – verwarrend genoeg – deel uitmaakt van dezelfde Europese fractie als de VVD, is bijvoorbeeld dol op Brussel. Dit geldt niet alleen voor lijsttrekker Sophie in ’t Veld, die als lid van het Europees Parlement met riante declaraties haar bankrekening heeft gespekt. De hele partij loopt over van Europees enthousiasme. Ze wil zelfs het lidmaatschap van de EU verankeren in de Nederlandse Grondwet, een weinig democratische staatsrechtelijke noodrem die een Nexit extra moeilijk maakt.

Lees meer over de nieuwe liefdesverklaring van D66 aan de EU: D66 wil lidmaatschap in de Grondwet opnemen

De voorstanders van zo’n vertrek van Nederland uit de EU kunnen zich net als D66 eenvoudig profileren. Zij hoeven bovendien in Brussel weinig uit te voeren, behalve af en toe klagen en mopperen. De inzet van Europese PVV’ers steekt dan ook schril af bij hun animo om in het door hen gehekelde Parlement plaats te nemen.

Eurosceptische smaldeel groter dan ooit

Na de verkiezingen van deze maand zal het eurosceptische smaldeel in het Europees Parlement groter zijn dan ooit, mede door de komst van Forum voor Democratie. Maar de meerderheid van de volksvertegenwoordigers blijft gevormd door activisten die meer bemoeienis van Brussel met van alles en nog wat eisen en voor elk probleem een Europese oplossing proberen te bedenken, met een voortgaande ondermijning van de nationale soevereiniteit als gevolg.

 Het Europees Parlement is bedoeld om de soevereiniteit van staten terug te dringen

Een fundamenteel probleem van het Europees Parlement is dat het is bedoeld om die soevereiniteit terug te dringen. Het past in een ouderwets supranationalistische conceptie van de Verenigde Staten van Europa als bondsstaat, met een eigen volksvertegenwoordiging. Terwijl het verstandiger is de EU te (blijven) beschouwen als een statenbond, een – best nuttig – samenwerkingsverbond tussen soevereine staten met nationale parlementen die uiteindelijk beslissen over de plannen en plannetjes van Europese beleidsmakers.
Er zijn veel redenen waarom de meeste Nederlandse kiezers deze maand net zomin als vijf jaar geleden een gang naar de stembus maken. Ze hebben geen interesse in Europese politiek bijvoorbeeld, ze kennen de lijsttrekkers nauwelijks, ze hebben het gevoel dat hun stem geen enkele invloed heeft, ze zien de afgevaardigden als zakkenvullers of eurozeloten, ze geloven niet dat het Europees Parlement ‘vertaalslagen’ kan of wil maken voor ‘gewone mensen’. Maar ze kunnen op 23 mei ook wijselijk thuisblijven omdat ze weigeren mee te werken aan de legitimatie van een supranationalistisch gedrocht.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.